Palenie a choroby płuc

Brak zdjęcia

18 lipca 2013

Nikotynizm odciska piętno na funkcjonowaniu wielu narządów i układów organizmu człowieka, jednak dla dymu tytoniowego drogi oddechowe i płuca stanowią pierwszą barierę do sforsowania. Palenie papierosów może przyczyniać się do rozwoju wielu chorób, m.in. przewlekłego zapalenia oskrzeli, rozedmy płuc, zapalenia krtani, a nawet raka krtani lub płuc. Tylko w niektórych porzucenie nałogu może przyczynić się do cofnięcia choroby.

Palenie tytoniu a choroby układu oddechowego

Palenie a choroby płuc to dość ścisły, udowodniony w badaniach związek. Nie ma chyba osoby, która choć raz nie słyszałaby o negatywnych następstwach palenia papierosów. Zwiększone ryzyko miażdżycy i zawału mięśnia sercowego, choroby płuc (w tym rak płuc), udar mózgu, choroby układu pokarmowego czy obniżona płodność – to tylko niektóre z wielu konsekwencji, jakie pociąga za sobą palenie tytoniu.

Według danych statystycznych codziennie w Polsce po papierosa sięga około 33,5% mężczyzn i 21% kobiet – co daje w sumie 8,7 mln dorosłych Polaków, nie mówiąc już o niezliczonych zastępach palaczy biernych. Choroby wywołane tym nałogiem są jednymi z najczęstszych przyczyn zgonu u obojga płci.

Palić czy nie? Wybór zawsze należy do konkretnej osoby – o ile słowo „wybór” jest tu adekwatne, wielu palaczy zapewne określiłoby swój stosunek do nikotynizmu raczej jako „przymus” i „uzależnienie”. Warto przyjrzeć się bliżej temu, jak nasz układ oddechowy reaguje na dym papierosowy – może będzie to przestrogą, a może motywacją do rzucenia palenia.

Dym tytoniowy a choroby układu oddechowego

Oprócz nikotyny, która wywiera działanie uzależniające, dym tytoniowy zawiera ponad 4 tys. substancji chemicznych, w większości toksycznych, w tym ponad 60 o udowodnionym działaniu rakotwórczym. Są nimi m.in. wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, formaldehyd, pirokatechina, kadm oraz ołów, a pośrednio nowotworzeniu sprzyjają także N-nitrozaminy, cyjanowodór i sama nikotyna, która wchodzi w reakcje ze związkami azotu.

Warto zauważyć, że wszystkie te związki występujące w dymie jednocześnie wywierają większy wpływ na nowotworzenie niż każdy z nich z osobna.

Palenie a płuca

Substancje smoliste działają destrukcyjnie już na poziomie komórki, co przekłada się na upośledzenie funkcji całych tkanek czy narządów. Odpowiadają one za zwiększenie przepuszczalności błony śluzowej i zwiększenie wydzielania przez nią śluzu. Dochodzi także do zniszczenia nabłonka rzęskowego współodpowiedzialnego za usuwanie zanieczyszczeń z dróg oddechowych.

Pojawia się przewlekły proces zapalny. Drogi przewodzące powietrze zaczynają być niewydolne, a pęcherzyki płucne są gorzej upowietrzone. Pojawia się uporczywy kaszel i duszność, dochodzi do niewydolności oddechowej i zmian w układzie krążenia. Zmiana architektoniki tkanek zwiększa prawdopodobieństwo nowotworu, czyli niekontrolowanego rozrostu nieprawidłowych tkanek.

Nikotynizm odciska piętno na funkcjonowaniu wielu narządów i układów organizmu, jednak dla dymu papierosowego drogi oddechowe i płuca stanowią pierwszą barierę do sforsowania i tu jego niszczycielskie działanie zaznacza się szczególnie. Potwierdza to wspomniany związek palenia a chorób płuc.

Palenie a POChP, przewlekłe zapalenie oskrzeli i rozedma

POChP jest obecnie niezwykle powszechną, a zarazem niebezpieczną patologią układu oddechowego, w ponad 90% spowodowaną paleniem papierosów. Jej istotą jest postępujące zmniejszenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe, co może przybrać postać przewlekłego zapalenia oskrzeli lub rozedmy płuc.

W tym przypadku mamy do czynienia z długotrwałym procesem zapalnym oskrzeli i oskrzelików, co manifestuje się pogrubieniem błony śluzowej, zwiększoną produkcją wydzieliny oddechowej i uporczywym, produktywnym kaszlem, zwłaszcza po przebudzeniu. W toku tego zapalenia może nawet dojść do włóknienia i zamknięcia światła małych oskrzeli.

Druga z postaci POChP – rozedma – oznacza znaczne rozdęcie pęcherzyków płucnych, zniszczenie przegród między nimi i ich łączenie się w duże pęcherze rozedmowe, które zwiększają objętość powietrza, jaka zalega w płucach, nie spełniając już prawidłowo swej roli w wymianie gazowej.

Ogólnie rzecz ujmując, pacjenci z POChP skarżą się na przewlekły kaszel, duszność, obniżoną tolerancję wysiłku fizycznego. Zwiększona jest ich podatność na infekcje dróg oddechowych, które mogą dodatkowo – i groźnie – zaostrzyć już i tak dające się we znaki dolegliwości.

Dym tytoniowy pogarsza też przebieg innych chorób układu oddechowego, które wystąpiły u pacjenta niezależnie, m.in. astmy oskrzelowej. W zaawansowanym stadium oprócz rozedmy może dojść do rozstrzenia oskrzeli (czyli poszerzenia światła oskrzeli związanego z mechanizmami degradacji tkanki łącznej) i przede wszystkim do krytycznej niewydolności oddechowej.

Zapalenie krtani i rak krtani

Narząd fonacji również narażony jest na szkodliwe działanie dymu papierosowego. Dym tytoniowy stanowi nie tyle bezpośrednią przyczynę, co czynnik ryzyka ostrego i przewlekłego zapalenia krtani, które może pojawić się w wyniku infekcji wirusowej, nadużywania głosu, zanieczyszczenia wdychanego powietrza. Objawia się trudnościami w mówieniu i połykaniu. Chory kaszle, ma chrypkę, czasem gorączkę.

Ale to nie wszystko – u palaczy, szczególnie u mężczyzn powyżej 50 roku życia, najczęściej na podłożu różnego rodzaju zmian i zgrubień w obrębie krtani może rozwinąć się rak krtani, czyli złośliwy nowotwór wywodzący się z komórek nabłonkowych. Manifestuje się on m.in. przewlekłą chrypką, bólem gardła i ucha nasilającym się przy połykaniu, guzem w obrębie szyi. Wiąże się to z koniecznością radioterapii, czasem nawet wycięcia całej krtani, a i tak jest to ten lepszy ze scenariuszy.

Rak płuc

Związek palenia a chorób płuc, zwłaszcza raka płuc jest już klinicznie bardzo szeroko udokumentowany i udowodniony. Ryzyko zachorowania zależy od wielu czynników, takich jak „intensywność” palenia (ilość papierosów wypalanych w ciągu jednego dnia, głębokość zaciągania się dymem tytoniowym, wiek, w jakim rozpoczęło się palenie), ale także indywidualnych predyspozycji – tego, jak sprawne są mechanizmy obronne organizmu przed szkodliwymi czynnikami i jaka jest szybkość regeneracji tkanek.

Ponadto niezwykle istotne jest, czy rak płuc występował już wcześniej w rodzinie pacjenta – pewna skłonność do rozwinięcia się raka płuc jest bowiem dziedziczna (jest genetycznie uwarunkowana). Takie osoby powinny trzy razy się zastanowić, zanim sięgną po papierosa. Z drugiej strony zdarzają się też takie przypadki, kiedy wieloletni palacze dożywają sędziwego wieku, nigdy nie chorując na raka. Mimo to ten rodzaj nowotworu był i jest jedną z najczęstszych przyczyn śmierci mężczyzn w Polsce, a ostatnio wzrasta jego udział również wśród przyczyn zgonów u kobiet.

Co ciekawe, szacuje się, że całkowite zaprzestanie palenia tytoniu przed 30 rokiem życia daje tak niskie prawdopodobieństwo wystąpienia raka w dalszym życiu, jakby dana osoba nie paliła w ogóle. Ale tkwi w tym pewna pułapka – najgorszym niebezpieczeństwem dla młodych osób są nie tyle choroby płuc, co samo uzależnienie, a od uzależnienia prosta droga do wieloletniego nikotynizmu i wszystkich opisanych następstw.

Rzucenie palenia

Niezależnie od tego, czy decyzję o rzuceniu palenia papierosów podejmuje się za pierwszym, trzecim czy setnym razem, warto zawsze dobrze się do niej przygotować – to zwiększy szanse na sukces w tym niezwykle trudnym przedsięwzięciu. Należy pamiętać o podjęciu mocnego postanowienia i indywidualnym dobraniu metody działania, która według nas zapewni realne szanse na pożegnanie się z nałogiem. Nieocenioną pomocą może być wsparcie nie tylko rodziny i przyjaciół, ale także psychologa lub stałego lekarza.

Trzeba mieć na uwadze wszystkie korzyści, jakie niesie ze sobą powodzenie planu, w tym pozytywne skutki dla zdrowia i dobrego samopoczucia. Ponieważ osobom bardzo przywiązanym do papierosa odzwyczajenie się może przyjść szczególnie trudno, proponuje się tzw. nikotynową terapię zastępczą, czyli przyjmowanie coraz mniejszych dawek nikotyny, jednak nie w postaci typowego papierosa, ale np. gumy do żucia, plastra, pastylek do ssania czy inhalatora.

Ponadto stosowane są substancje, takie jak cytyzyna – ich zadaniem jest zastąpienie nikotyny w pobudzaniu receptorów nikotynowych i wywieranie podobnego wpływu na organizm. Pomaga to zwalczyć głód nikotynowy i uniknąć wdychania tysięcy toksycznych substancji wraz z dymem tytoniowym. Wielu osobom udało się pokonać nałóg i może to stanowić motywację dla tych, którzy wciąż próbują. A stawka jest tu nie tylko wysoka, ale najwyższa.

Opublikowano: ; aktualizacja: 17.03.2015

Oceń:
4.2


Może cię

Zapalenie płuc u dziecka

Zapalenia płuc to poważna choroba, a zarazem jedna z częstszych przyczyn śmierci małych dzieci. Na ...

Atypowe zapalenie płuc – przyczyny, objawy, leczenie antybiotykiem

Atypowe zapalenie płuc wywołują patogeny, takie jak Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae oraz Legionella pneumophila. Są to ...

Powikłania grypy

Wachlarz powikłań grypy jest wyjątkowo szeroki, dlatego zdecydowanie nie należy ona do chorób, które można ...

Gruźlica

W Polsce zachorowalność na gruźlicę (łac. tuberculosis) jest obecnie na niskim poziomie, a farmaceuci odkrywają ...

Powikłania zapalenia płuc – jakie mogą być skutki i konsekwencje nieleczonego zapalenia?

Wystąpienie powikłań po zapaleniu płuc zależy od stanu ogólnego pacjenta, czynnika etiologicznego, jak również od ...

Choroby płuc

Choroby płuc rozwijają się w wyniku różnych czynników. Mogą być wynikiem stanów zapalnych, czynników środowiskowych ...

Czynniki ryzyka raka płuc

Najważniejszym oraz najczęstszym czynnikiem ryzyka nowotworu płuc jest palenie tytoniu. Zarówno czynne, jak i bierne ...

Elektroniczny papieros

Elektroniczne papierosy cieszą się niesłabnącym zainteresowaniem palaczy, którzy uwierzyli, że można palić i nie truć ...

Jak rozpoznać zapalenie płuc u dziecka – objawy?

Zapalenie płuc to poważna choroba, która należy do częstszych przyczyn śmierci u dzieci. Zapalenie płuc ...

Jakie są objawy uzależnienia od nikotyny?

Nikotyna jest najczęściej i najbardziej rozpowszechnionym narkotykiem. Silnie uzależnia, a przy próbie rzucenia palenia odpowiada ...

Zapalenie płuc – objawy i leczenie antybiotykiem i domowymi sposobami

Zapalenie płuc jest to powszechnie występujący (do 1 przypadku rocznie na 100 osób) stan zapalny ...

Zapalenie płuc a grypa – co to jest i jak się leczy grypowe zapalenie płuc?

Wirusowe zapalenie płuc najczęściej wywołane jest wirusem grypy. Rzadko występuje ono jako powikłanie grypy u ...

Komentarze (0)