Zatrucie rtęcią – objawy, badania, leczenie

Zatrucie rtęcią stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka. Do zatrucia może dojść na wiele sposobów. W warunkach domowych źródłem rtęci mogą być produkty spożywcze, środki chemiczne, a także rozbite termometry rtęciowe lub świetlówki energooszczędne. Objawy zatrucia rtęcią dotyczą przede wszystkim uszkodzenia nerek oraz wpływu na układ nerwowy. Leczenie polega na neutralizacji rtęci, która dostała się do organizmu. Diagnostyka zatrucia rtęcią polega na oznaczeniu jej stężenia we krwi lub moczu.

Zatrucie rtęcią – jak może dojść do zatrucia?

Szkodliwość rtęci zależy od postaci chemicznej tego pierwiastka, a co za tym idzie drogi wniknięcia go do organizmu człowieka. Warto pamiętać, że rtęć metaliczna jest w niewielkim stopniu toksyczna, natomiast dużo bardziej niebezpieczne są pary oraz sole rtęci (jak azotan rtęci czy chlorek rtęci – zwany sublimatem).

Rtęć w organizmie człowieka może pochodzić z różnych źródeł, należą do niej:

  • płynna rtęć metaliczna – ze stłuczonych termometrów rtęciowych czy aparatów do mierzenia ciśnienia tętniczego,
  • opary rtęci – przede wszystkim jako narażenie zawodowe w przemyśle,
  • nieorganiczne związki rtęci – używane jako odczynniki chemiczne lub obecne w ściekach przemysłowych,
  • organiczne związki rtęci – obecne m. in. w środkach do zaprawy ziarna, środkach dezynfekcyjnych, a także kumulujące się w organizmach morskich, w szczególności w rybach.

Wiele osób zastanawia się nad możliwością zatrucia rtęcią z plomby. Plomby zawierające rtęć są wykonane z tzw. amalgamatu. Większość ekspertów potwierdza, że wypełnienia amalgamatowe nowej generacji są bezpieczne dla zdrowia pacjenta. Ilość rtęci uwalniana dziennie z takiego wypełnienia stanowi zaledwie 10 proc. przeciętnego dobowego spożycia rtęci z pożywienia, wody oraz powietrza. Dlatego nie niesie ze sobą ryzyka zatrucia. Nie zaleca się jednak wykonywania wypełnień amalgamatowych u kobiet ciężarnych.

Rtęć z termometru i z żarówki – czy jest szkodliwa?

W termometrach rtęciowych obecna jest rtęć metaliczna, w temperaturze pokojowej ma ona postać srebrno połyskującego płynu. Po rozbiciu takiego termometru rozlana rtęć zbiera się w postaci kuleczek. Źródłem zmartwienia rodziców jest możliwość połknięcia rtęci przez małe dzieci. Jednak w takim wypadku nie dochodzi do zatrucia rtęcią u dziecka, ponieważ jest ona w całości wydalana z kałem. Wyjątek stanowi obecność owrzodzeń w przewodzie pokarmowym, wtedy istnieje prawdopodobieństwo jej toksycznego działania.

Spośród energooszczędnych źródeł światła jedynie świetlówki energooszczędne zawierają niewielkie ilości rtęci. Podczas ich użytkowania rtęć nie jest z nich uwalniana, więc jest to całkowicie bezpieczne. Zużyte świetlówki należy natomiast zwrócić do sklepu lub dostarczyć do punktu zbiórki surowców wtórnych w celu ich utylizacji.

Co zrobić w przypadku rozbicia się termometru rtęciowego lub świetlówki energooszczędnej? W takim wypadku należy:

  • przewietrzyć pomieszczenie w celu usunięcia oparów lub pyłów zawierających rtęć,
  • następnie zamknąć drzwi do pomieszczenia, w którym doszło do stłuczenia, tak żeby uniknąć rozniesienia resztek rtęci po całym mieszkaniu,
  • założyć gumowe rękawiczki i usunąć resztki szkła oraz rozlanej rtęci z podłogi, przetrzeć ją jednorazowymi wilgotnymi papierowymi ręcznikami i wszystko to, włącznie z użytymi rękawiczkami, umieścić w szczelnie zamkniętym plastikowym worku,
  • umyć dokładnie ręce, a worek oddać do punktu zbierania świetlówek.

Wpływ rtęci na organizm człowieka

Toksyczność rtęci polega w głównej mierze na niszczeniu błon komórkowych oraz zaburzaniu działania enzymów w różnych tkankach. Losy rtęci w organizmie zależą od jej postaci chemicznej, w przypadku oparów odkłada się ona w tkance nerwowej, w tym w mózgu. Natomiast rtęć nieorganiczna kumuluje się przede wszystkim w nerkach.

Usuwanie rtęci z organizmu następuje w sposób naturalny z moczem oraz kałem. Jednak oczyszczanie organizmu z tego pierwiastka jest długotrwałym procesem trwającym nawet kilka miesięcy. A w przypadku nadmiernych ilości rtęci mechanizmy te mogą okazać się niewystarczające.

Ilość rtęci, która może wywołać objawy zatrucia, jest zależna od postaci jej wchłaniania i czasu ekspozycji. Połączony Komitet Ekspertów ds. Dodatków do Żywności FAO/WHO w 2004 r. ustalił bezpieczną dawkę rtęci spożywanej przewlekle w pożywieniu na 1,6 µg/kg masy ciała/tydzień. W przypadku narażenia zawodowego istnieją osobne normy podlegające kontroli Państwowej Inspekcji Pracy.

Objawy zatrucia rtęcią


Po zatruciu rtęcią objawy są odmienne w zależności od drogi wchłonięcia do organizmu oraz czasu narażenia.

Ostre zatrucie rtęcią najczęściej dotyczy nieorganicznych związków rtęci np. sublimatu, którego śmiertelna dawka przy podaniu doustnym wynosi 0,2-1g. Zatrucie powoduje:

  • gwałtowne wymioty i krwawą biegunkę,
  • spadek ciśnienia krwi, przyspieszenie rytmu serca,
  • krótkotrwały wielomocz (zwiększona ilość oddawanego moczu), a następnie bezmocz w wyniku uszkodzenia nerek.

Ostre zatrucie organicznymi związkami rtęci manifestuje się przede wszystkim objawami ze strony układu nerwowego:

  • niepokojem,
  • drżeniem,
  • drgawkami,
  • porażeniami,
  • parestezjami (uczucie mrowienia lub przebiegającego ‘prądu’).

Następnie dochodzi do zapalenia płuc, występuje kaszel oraz objawy żołądkowo-jelitowe.

Przewlekłe zatrucie rtęcią

Długotrwały kontakt z rtęcią może powodować:

  • uszkodzenie nerek, co wiąże się z wystąpieniem obrzęków,
  • zapalenie jamy ustnej z rozchwianiem zębów, owrzodzeniami i niebiesko-fioletowym rąbkiem rtęciowym na dziąsłach,
  • objawy ze strony układu nerwowego – bóle głowy, drżenia, bezsenność, zaburzenia mowy, uczucie podniecenia i rozdrażnienia, zamknięcie w sobie, nastrój depresyjny,
  • powstanie złogów siarczku rtęci w soczewce oka objawiających się jako rąbek o brązowym odcieniu.

Zatrucie rtęcią – leczenie – jak zneutralizować rtęć?

W ustaleniu sprawdzenia, czy to zatrucie rtęcią, kluczowy jest wywiad z pacjentem oraz występujące objawy. Diagnostyka laboratoryjna zatrucia rtęcią polega na oznaczeniu stężenia tego pierwiastka we krwi lub moczu pacjenta.

Leczenie ostrego zatrucia nieorganicznymi związkami rtęci polega na podaniu 40-60g węgla aktywowanego. Jako odtrutkę dla rtęci w postaci związków nieorganicznych stosuje się DMPS (sól sodową kwasu sulfonowego) lub penicylaminę w celu neutralizacji wchłoniętej rtęci. Natomiast w zatruciach organicznymi związkami rtęci lepsze efekty wykazuje stosowanie cysteiny, N-acetylohomocysteiny lub kwasu dimerkaptobursztynowego.

W leczeniu zatrucia rtęcią ważne jest również odpowiednie nawodnienie pacjenta, uzupełnianie elektrolitów, podawanie leków przeciwbólowych i rozkurczających.

W ciężkich zatruciach rtęcią oraz przypadkach silnego uszkodzenia nerek wskazane jest wykonanie hemodializy (polega na filtracji krwi i usunięciu z niej toksycznych substancji).


Bibliografia:

  1. Jańczuk Z. Stomatologia zachowawcza Zarys kliniczny. Podręcznik dla studentów stomatologii. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007: 83-88
  2. Manahan S. E.Toksykologia środowiska - aspekty chemiczne i biochemiczne. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006: 277-279.
  3. Mutschler E., Geisslinger G., Kroemer H. K., Mutschler, Farmakologia i toksykologia, MedPharm Polska, Wyd. IV, Wrocław 2016, 979-980.
  4. Seńczuk W. Toksykologia współczesna. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich. Warszawa 2012: 427-435.u
Opublikowano: ; aktualizacja: 17.08.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Zespół Adiego – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Adiego to zaburzenie neurologiczne o nieznanej przyczynie. Objawia się poprzez nieobecne głębokie odruchy mięśniowe, ...

Afazja – co to jest, jakie są rodzaje, objawy i leczenie?

Afazja (zaburzenie afatyczne) stanowi nabyte zaburzenie mowy, polegające na całkowitej utracie tworzenia i/lub rozumienia języka ...

Wideo – Wstrząśnienie mózgu

Wstrząśnienie mózgu, z łaciny commotio cerebri, polega na przejściowych zaburzeniach czynności pnia mózgu i rdzenia ...

Uzależnienie od internetu – przyczyny, objawy, leczenie siecioholizmu

Chociaż jednostka chorobowa nazywana zespołem uzależnienia od internetu (ZUI) jest nadal tematem badanym, to o ...

Rdzeniowy zanik mięśni (SMA)

Rdzeniowy zanik mięśni (SMA) to choroba genetyczna, która prowadzi do osłabienia siły mięśniowej i wiotkości ...

Nerwica natręctw myślowych – przyczyny, objawy, leczenie, leki

Nerwica natręctw (obsesje, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne) to myśli, wyobrażenia lub impulsy. Schorzenie dotyka zazwyczaj osób: pedantycznych, ...

Okresowe ruchy kończyn podczas snu (PLMS) – poruszanie nogami w czasie snu

Okresowe ruchy kończyn podczas snu (PLMS) to zaburzenie, które współistnieje z zespołem niespokojnych nóg. Jego ...

Ból głowy podczas kaszlu – kaszlowy ból głowy – przyczyny, leczenie

Silny, męczący ból głowy to typowy objawy infekcji. Objaw ten może pojawiać się podczas kaszlu. ...

Stres a choroby jelit i choroby żołądka

Wiele osób skarżących się na ból jelit i ból brzucha zastanawia się jak stres wpływa ...

Fobia społeczna – przyczyny, objawy, test, leki, jak ją pokonać, leczenie domowe

Fobia społeczna to jedno z najczęściej diagnozowanych zaburzeń psychicznych. Uważa się, że może ona dotyczyć ...

Zespół Biemonda

Zespół Biemonda należy do grupy niezwykle rzadkich chorób, obejmujących wrodzony brak czucia bólu (wrodzona analgezja). ...

Choroba Menkesa – (zespół Menkesa) – objawy – choroba kręconych włosów

Choroba Menkesa (znana jako choroba kręconych włosów) jest schorzeniem neurorozwojowym, w którym dochodzi do zaburzenia ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon