Lęk przed porodem – jak sobie radzić?

Tokofobia (toko - z greckiego poród, fobia - strach, lęk). inaczej zwana parturifobią, to patologiczny lęk przed ciążą i porodem. Tokofobia zaliczana jest do zaburzeń lękowych, jednakże wciąż brakuje konkretnych kryteriów diagnostycznych, potrzebnych do rzetelnego zdefiniowania tego zjawiska. Przyczyny tokofobii są różne.

Rodzaje lęków przed porodem

Wyodrębnia się tokofobię (lęk) pierwotną, pojawiającą się u kobiet, które nigdy nie były w ciąży. Jej podłoże jest zwykle nerwicowe, ale również kulturowe. Jest ona związana z przeżyciami z przeszłości, np. molestowaniem seksualnym lub śmiercią matki przy porodzie młodszego rodzeństwa.

Kolejnym rodzajem jest tokofobia wtórna, która występuje u kobiet, które już wcześniej rodziły, a w czasie porodu doznały traumatycznego przeżycia, np. śmierci dziecka. Ten rodzaj tokofobii pojawia się również u kobiet, które kiedyś poddały się aborcji lub poroniły.

Wyróżniamy też tokofobię wtórną drugiego rodzaju. Ma ona związek z zaburzeniami emocjonalnymi przebytymi w okresie poporodowym, np. depresją.

Na lęk przed porodem najbardziej narażone są kobiety, które cierpiały na nią przy pierwszej ciąży i nie zostały poddane odpowiedniemu leczeniu. Istnieje wówczas ryzyko, że doświadczą tej fobii po raz kolejny.

Skąd bierze się lęk przed porodem?

Istnieją teorie, według których na obawy związane z rodzeniem duży wpływ ma przekaz społeczny. Relacje z traumatycznych porodów innych kobiet mogą stanowić znaczące źródło lęku dla ciężarnych. Dodatkowo strach przed rodzeniem przekazywany jest często międzypokoleniowo przez matki, które nie rozprawiły się z trudnymi doświadczeniami własnych porodów. Do innych czynników predysponujących do tokofobii należy obniżony próg wrażliwości na ból oraz niskie poczucie własnej wartości. Kobiety o osobowości neurotycznej, przeżywające często obniżenie nastroju lub inne zaburzenia emocjonalne i psychiczne przed lub w trakcie ciąży, częściej cechuje wysoki poziom lęku przed porodem.

Szacuje się, że tokofobii doświadcza 1 na 6 kobiet, bez względu na wiek, rasę czy pochodzenie społeczne. Lęk przed porodem o słabym nasileniu odczuwa około 80% ciężarnych, 20 % przeżywa intensywny lęk, 6-10 % kobiet zmaga się z patologicznym strachem o bardzo dużym nasileniu, natomiast u 2% kobiet rozpoznaje się strach przed porodem o skrajnym natężeniu. W Polsce to zagadnienie jest jeszcze mało poznane, jest często tematem tabu.

Objawy lęku przed porodem

Lęk przed porodem wzmaga się w trzecim trymestrze. Jest obserwowany zarówno u pierworódek, jak i wieloródek. Organizm kobiety ciężarnej, dzięki mechanizmom regulującym poziom lęku, dąży do neurohormonalnej homeostazy, warunkującej stabilizację reakcji lękowych. W okresie ciąży obserwuje się u matek chwiejność emocjonalną i większą podatność na zmiany nastroju. U kobiet spodziewających się dziecka, pomimo, iż poziom lęku wzrasta, reakcja układu krążenia na stres oraz poziom hormonów reakcji stresowej (m. in. kortyzolu), nie ulega znaczącym zmianom.

Objawy lękowe pojawiają się początkowo w postaci koszmarnych snów, nawracającego niepokoju, co może zaburzać funkcje zawodowe i powodować trudności w codziennym funkcjonowaniu. Patologiczny strach może pociągać za sobą dodatkowe objawy psychosomatyczne. U kobiet ciężarnych doświadczających tokofobii częściej stwierdza się bóle brzucha, oraz obserwuje się niepowściągliwe wymioty ciężarnych.

Strach przed porodem dotyczy wielu jego aspektów, przede wszystkim bólu, ale również przejawia się obawą przed utrata kontroli, przed utratą sił potrzebnych do rodzenia oraz przed śmiercią własną lub dziecka, a także brakiem zaufania do zespołu świadczącego opiekę.

U kobiet, u których lęk przed porodem jest symptomem depresji, występuje poczucie całkowitej niemocy i braku wiary w to, że są w stanie urodzić własne dziecko oraz przeświadczenie o własnej śmierci podczas porodu. Istnieje związek pomiędzy odczuwaniem lęku przed ciążą i porodem a czynnikami osobowościowymi i socjoekonomicznymi. Badania wykazały, że wyższy poziom lęku obserwuje się u kobiet młodszych, o niższym wykształceniu lub niekorzystnej sytuacji materialnej.

Leczenie lęku przed porodem

Leczenie lęku przed porodem powinno opierać się na pracy psychoterapeutycznej i polegać na niesieniu pomocy kobiecie w kontrolowaniu przebiegu ciąży i związanych z nią obaw. W zależności od siły objawów poleca się różne rodzaje i natężenie psychoterapii, poprzedzone konsultacją psychiatryczną. Rozpoznanie tokofobii, jako rodzaju zaburzenia psychicznego z kręgu fobii powinno być stawiane przez lekarza psychiatrę. Leczenie i prowadzenie cierpiącej kobiety powinno być oparte o współpracę psychiatry, psychologa, lekarza położnika oraz położnej. Najważniejsze jest jednak zapobieganie tokofobii poprzez prowadzenie odpowiedniej edukacji przedporodowej, która oprócz dostarczania kobietom rzetelnej wiedzy powinna zawierać elementy pracy z emocjami, nauki radzenia sobie z bólem oraz metod relaksacji. Ciężarna powinna móc zadać położnej wszystkie dręczące ją pytania i wyjaśnić wszystkie obawy. Tokofobii wtórnej można zapobiegać dbając o jakość narodzin, uwzględniając podmiotowość kobiety rodzącej i zapewniając jej szacunek i bezpieczeństwo.

Cięcie cesarskie w obawie przed porodem naturalnym

Liczba cięć cesarskich wykazuje od wielu lat tendencję wzrostową. Odsetek wzrósł powyżej 30 %. Dane epidemiologiczne z Polski, jak i innych krajów świadczą o tym, że jedną z przyczyn jest zjawisko coraz częstszego wykonywania cięcia cesarskiego bez wskazań medycznych.

Uważa się często, że kobiety wybierające taki sposób narodzin swego dziecka, kierują się w swoim mniemaniu wygodą, bezpieczeństwem i chęcią uniknięcia bólu. Jednakże dla części z nich z powodu patologicznego strachu przed naturalnym porodem, cięcie cesarskie jawi się jako jedyna możliwość urodzenia dziecka.

Wciąż nie ma zgody w środowisku medycznym co do istnienia zjawiska tokofobii i uznania jej za wskazanie do wykonania cesarskiego cięcia, dlatego wiele osób uważa, że poród operacyjny wykonany z silnej obawy przed porodem drogami natury, to jedynie zawoalowane cięcie cesarskie na życzenie.

Opublikowano: ; aktualizacja: 29.06.2015

Oceń:
4.4


Może cię

Wideo – Pomiary noworodka po porodzie

Pomiary noworodka po porodzie: sprawdza się masę jego ciała — właściwa masa u noworodka donoszonego ...

Wideo – Poród kleszczowy

Kleszcze są najstarszym narzędziem położniczym pozwalającym na szybkie ukończenie porodu drogami naturalnymi. Celem operacji kleszczowej ...

Wideo – Co zabrać ze sobą do szpitala?

Wiele rzeczy potrzebnych kobiecie w czasie pobytu na oddziale położniczym można przygotować wcześniej, dzięki temu ...

Wideo – Lęk przed porodem

Tokofobia inaczej zwana parturifobią, to patologiczny strach przed ciążą i porodem. Tokofobia zaliczana jest do ...

Procedury medyczne w czasie porodu

Każda kobieta w czasie porodu otoczona jest opieką specjalisty lekarza położnika i położnej. W trakcie ...

Ciąża a emocje

Lęk o zdrowie własne i nienarodzonego dziecka jest czymś w pełni naturalnym. Przygotowanie się do ...

Wideo – Fazy porodu

Poród to szereg następujących kolejno po sobie procesów, które powodują wydalenie z macicy płodu, wód ...

Poród przedwczesny

Poród przedwczesny to poród ukończony między 22 a 37 tygodniem trwania ciąży, bez względu na ...

Wideo – Opieka okołoporodowa

Procedury medyczne to istotne normy postępowania, o których każda rodząca mama powinna wiedzieć. Postęp cywilizacji ...

Wideo – Objawy porodu

Przyczyny wystąpienia czynności porodowej nie są jeszcze dokładnie znane, a zależą one od harmonijnego współdziałania ...

Wideo – Ćwiczenia przed porodem

Umiarkowana aktywność fizyczna w czasie ciąży jest bardzo wskazana: pomaga zapobiec wielu dolegliwościom ciążowym (np. ...

Porodówka – co trzeba wiedzieć?

Ciężarna może dokonać wyboru szpitala, gdzie zamierza rodzić, chyba że istnieją względy medyczne co do ...

Komentarze (0)