Macierzanka – gatunki, właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania

Macierzanka to rodzaj kilkuset gatunków roślin, z których część stosowanych jest w ziołolecznictwie, zwłaszcza jako lek wykrztuśny oraz przeciwkaszlowy. Najczęściej spotykane to: macierzanka piaskowa, cytrynowa, zwyczajna. Ziele to stosowane jest w leczeniu chorób nerek, pęcherza, krążeniowych. Nie ma jednak dostatecznej ilości badań potwierdzających jego skuteczność i działanie lecznicze.

Macierzanka – gatunki i rodzaje

Macierzanka (Thymus L.) jest rodzajem roślin z rodziny jasnotowatych. Szacuje się, że należy do niego około 300 gatunków, przy czym w Polsce występuje około 10. W Polce niezwykle popularna jest macierzanka zwyczajna, a także macierzanka tymianek, która stosowana jest głównie jako przyprawa. Jakie są właściwości macierzanki? Czy istnieją przeciwwskazania do jej stosowania?

The Plant List wyróżnił około 315 gatunków tej rośliny. Do najbardziej popularnych zaliczamy:

  • Thymus vulgaris L. – macierzanka tymianek,
  • Thymus serpyllum Lmacierzanka piaskowa,
  • Thymus citriodorus S. – macierzanka cytrynowa,
  • Thymus pulegioides L. – macierzanka zwyczajna,
  • Thymus austriacus B. – macierzanka austriacka,
  • Thymus pulcherrimus S. – macierzanka nadobna,
  • Thymus alpestris – macierzanka halna,
  • Thymus praecox – macierzanka wczesna.

Rośliny z rodzaju Thymus L. są uprawiane w ponad 27 krajach na całym świecie. W Polsce macierzankę spotyka się prawie w całym kraju – głównie na Mazowszu oraz Podlasiu. Macierzanka zwyczajna jest rośliną leczniczą kwitnącą od czerwca do końca sierpnia. Rośnie w słonecznych miejscach, nie najlepiej znosi zacienienie. Znalazła również zastosowanie jako roślina ozdobna. Rośliny te mają formę półkrzewinek i nie są zbyt wymagające. Dlatego nadają się do sadzenia w skalnikach. Dodatkowo macierzanka cytrynowa zachwyca pięknym aromatem liści.

Macierzanka – właściwości

Surowcem zielarskim jest ziele macierzanki. Zawiera ono:

  • olejek eteryczny,
  • flawonoidy,
  • związki goryczowe,
  • kwasy fenolowe.

Olejek eteryczny jest najcenniejszym składnikiem roślin z rodzaju Thymus L. To on znalazł główne zastosowanie zarówno w przemyśle farmaceutycznym jak i kosmetycznym.

Wyciągi z omawianego ziela zwiększają wydzielanie soku żołądkowego przez co poprawiają trawienie. Wywołują również odruch wykrztuśny oraz pobudzają czynność błon śluzowych oskrzeli, a także zmniejszają napięcie mięśni gładkich przewodu pokarmowego. Doszukuje się również działania przeciwzapalnego i przeciwbakteryjnego omawianego ziela. Ponadto, dzięki zawartości związków fenolowych i garbników, ziele macierzanki wykazuje właściwości dezynfekujące oraz ściągające. W medycynie ludowej macierzanka stosowana była również bezpośrednio na skórę w celu leczenia egzemy oraz wszelkiego rodzaju ran.

Zastosowanie macierzanki

Napary z omawianego ziela stosuje się przede wszystkim jako środek wykrztuśny oraz przeciwkaszlowy. Zewnętrznie można je stosować do płukania jamy ustnej oraz jako okłady.

Dodatkowo w badaniach naukowych doszukuje się pomocnego działania macierzanki w przypadku wystąpienia:

  • problemów z nerkami,
  • problemów z pęcherzem,
  • gazów jelitowych,
  • hipercholetserolemii (zwiększonego poziomu cholesterolu we krwi),
  • problemów z układem krążenia.

Niestety na chwilę obecną ilość dowodów potwierdzających lecznicze działanie macierzanki w wyżej wymienionych dolegliwościach, jest niewystarczająca.

Podobne właściwości wykazuje macierzanka tymianek, która może znaleźć zastosowanie w

  • nieżytach krtani oraz oskrzeli,
  • chrypce,
  • pomocniczo w zaburzeniach wydzielania soków trawiennych.

Dodatkowo tymianek w badania in vitro ( w probówkach) wykazuje aktywność przeciwko różnym grzybom i bakteriom chorobotwórczym. Z kolei badania na zwierzętach wykazują, że ekstrakty z tymianku mają działanie antyoksydacyjne.

Macierzanka – herbata

Według komisji E, wewnętrznie powinno stosować się nie więcej niż 4–6 g macierzanki na dobę. Ziele macierzanki można zakupić w aptekach i sklepach zielarskich w cenie około 3–5 zł. Według producentów należy 1 łyżeczkę ziela (ok 1,5 g) zalać jedną filiżanką wrzącej wody i parzyć pod przykryciem przez około 20 min. Po tym czasie gotowy wywar należy przecedzić.

Należy pamiętać o tym, że ustalenie bezpiecznej dawki może zależeć od wielu czynników, takich jak: wiek, stan zdrowia oraz rodzaj przyjmowanych leków. Warto również pamiętać o tym, że produkty naturalne nie zawsze są bezpieczne i należy postępować zgodnie z instrukcjami i wskazówkami umieszczonymi na etykietach produktów. A w razie wątpliwości skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Macierzanka – przeciwwskazania

Na chwilę obecną niewiele wiadomo na temat bezpieczeństwa stosowania ziela macierzanki u kobiet w ciąży i karmiących. Dlatego w tych przypadkach należy zachować ostrożność i przed spożyciem omawianego ziela skonsultować się z lekarzem. Szczególną ostrożność powinny również zachować osoby z zaburzeniami pracy tarczycy, ponieważ związki zawarte w macierzance mogą wpływać na hormony regulujące pracę tego gruczołu.

Z kolei olejku tymiankowego nie mogą stosować dzieci do 6 roku życia, a także osoby z niewydolnością krążenia. Stosowanie sproszkowanego ziela tymianku może wywoływać wydzielanie żółci, zwłaszcza u osób wrażliwych. Dlatego osoby cierpiące na kamicę żółciową, przed zastosowaniem preparatu, powinny zasięgnąć opinii lekarskiej. Nie ma również wystarczających danych dotyczących działań niepożądanych macierzanki.

Bibliografia

  1. Lamer – Zarawska E. Kowal- Gierczak B., Niedworok J. „Fitoterapia i leki roślinne”, Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
  2. https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-702/wild-thyme.
  3. Macierzanka piaskowa (Thymus Serpyllum L.) I Tymianek pospolity (Thymus Vulgaris L.) – źródło surowca dla przemysłu zielarskiego i właściwości lecznicze, w: nauka dla rozwoju rolnictwa, ekologii i medycyny w świetle współczesnych osiągnięć, pod red. Mateusza Gortata, Lublin 2017.
Opublikowano: ; aktualizacja: 22.02.2019

Oceń:
4.8


Może cię

Kardamon – właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania

Kardamon używany jest jako przyprawa. Daje potrawom specyficznego korzennego aromatu. Sprawdza się dodawany do dań ...

Nawłoć – rodzaje, właściwości lecznicze i zastosowanie

Nawłoć pospolita to roślina lecznicza, znana już w medycynie ludowej. Skutecznie wspomaga leczenie chorób naczyniowych, ...

Spirulina – właściwości, zastosowanie i efekty stosowania alg

Co to jest spirulina? Jest ona prostym jednokomórkowym organizmem – cyjanobakterią. wykazuje wyjątkową zdolność adaptacji ...

Tymianek – właściwości, zastosowanie, skutki uboczne, przeciwwskazania

Właściwości tymianku decydują o szerokim zastosowaniu ziela – w lecznictwie, kosmetyce i gastronomii. Popularnością cieszy ...

Jasnota biała – właściwości i zastosowanie lecznicze, skutki uboczne, przeciwwskazania

Jasnota biała to roślina podobna do pokrzywy, jednak jej liście nie nie parzą (stąd określenie ...

Gorczyca – właściwości lecznicze, zastosowanie

Gorczyca to nie tylko przyprawa. Znalazła także zastosowanie w lecznictwie. Olej z gorczycy jest składnikiem ...

Bylica piołun – jak wygląda, właściwości, zastosowanie, dawkowanie, przeciwwskazania

Piołun (bylica piołun) to roślina trująca, wykazująca działanie toksyczne. Odpowiednio dawkowana ma jednak zastosowanie lecznicze. ...

Nagietek (calendula) – właściwości i zastosowanie

Nagietek lekarski dzięki swoim licznym właściwościom wykorzystywany jest w leczeniu trądziku, żylaków i hemoroidów, a ...

Kozieradka – właściwości, jak stosować, efekty i skutki uboczne, cena

Kozieradka na włosy stosowana jest dość powszechnie, jako środek na wypadanie czy porost. Właściwości kozieradki ...

Rumianek w ciąży i dla niemowlaka – stosować czy nie?

Rumianek należy do bezpiecznych ziół zarówno w ciąży, jak i dla niemowląt. Można go wykorzystać ...

Arnika górska – właściwości i zastosowanie – żel, maść, czy tabletki?

Arnika górska, znana również pod nazwą kupalnik górski, jest rośliną z rodziny astrowatych. W Europie ...

Jaskółcze ziele – na brodawki i odciski – jak stosować, właściwości, gdzie rośnie?

Glistnik jaskółcze ziele (Chelidonium majus L.) jest stosowany w medycynie chińskiej od wielu tysięcy lat. ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon