Tymianek – właściwości, zastosowanie, skutki uboczne, przeciwwskazania

Właściwości tymianku decydują o szerokim zastosowaniu ziela – w lecznictwie, kosmetyce i gastronomii. Popularnością cieszy się syrop tymiankowy na kaszel, jednak roślina pomaga nie tylko na przeziębienie. Napary z tymianku można stosować na żołądek i wzdęcia czy trądzik. Tymianek można stosować w postaci naparów, dostępne są też tabletki z wyciągami z zioła. Jakie są przeciwwskazania i możliwe skutki uboczne?

Jak wygląda tymianek i gdzie rośnie?

Tymianek ( znany pod nazwą tymianek właściwy, macierzanka, tymian, tymianek pospolity, ) to roślina pochodząca z rejonów Morza Śródziemnego, dziko rosnąca m.in. w Grecji, Maroko czy Hiszpanii. Uprawiana jest w różnych rejonach świata, także w Polsce, głównie jako przyprawa.

Ziele tymianku ma postać krzewinki osiągającej około 30 cm wysokości. Z silnie rozgałęziających się, wyprostowanych łodyg wyrastają drobne podłużno-jajowate liście i niewielkie, dzwonkowate kwiaty o liliowym zabarwieniu. Tymianek kwitnie od późnej wiosny do wczesnej jesieni.

Za charakterystyczny smak i zapach tymianku odpowiadają obecne w roślinie olejki eteryczne, głównie tymol i karwakrol.

Tymianek – właściwości – na co pomaga ?

Zastosowanie tymianku w leczeniu chorób i dolegliwości jest równie szerokie jak wykorzystanie ziela w kuchni. W składzie tymianku znajdziemy m.in. olejki eteryczne, flawonoidy, garbniki, substancje goryczkowe, saponiny, witaminy i składniki mineralne, które odpowiadają za lecznicze właściwości rośliny.

W skład olejku tymiankowego wchodzi aż 200 różnych związków chemicznych, dzięki którym:

  • tymianek pomaga na kaszel, nieżyt gardła, zapalenie oskrzeli; z powodzeniem można stosować tymianek na przeziębienie;
  • działa przeciwzapalnie, ochronnie na wątrobę, zwiększa wydzielanie żółci;
  • usprawnia trawienie poprzez pobudzenie krążenia krwi w okolicach przewodu pokarmowego; napary z tymianku stosowane są przy niestrawności (tymianek jest dobry na wzdęcia), nieżytach żołądka i zatruciach pokarmowych;
  • tymianek działa przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe i przeciwpasożytnicze; sugeruje się, że wodny ekstrakt z tymianku hamuje aktywność Helicobacter pylori, a także rozwój infekcji opryszczki pospolitej;
  • tymianek ma właściwości antyseptyczne, dzięki czemu może wspomóc terapię antybiotykową;
  • hamuje rozwój patogenów w żywności, takich jak Salmonella, Lysteria, Escherichia coli, Campylobacter jejuni czy gronkowiec złocisty;
  • stosowany jest pomocniczo przy leczeniu trądziku; olejki eteryczne wykorzystywane są do aromaterapii, masaży i okładów na skórę trądzikową i zmienioną zapalnie;
  • zioło tymianku działa rozgrzewająco i może być stosowane zewnętrznie w reumatoidalnym zapaleniu stawów.

Tymianek – zastosowanie w kuchni, medycynie, kosmetyce

Tymianek to roślina, która znajduje szerokie zastosowanie w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i kosmetycznym.

Zastosowanie tymianku w gastronomii

Już od czasów Starożytnych tymianek był wykorzystywany do przyprawiania dań mięsnych. Dziś doceniany za wzbogacanie smaku i aromatu potraw. Świeży lub suszony tymianek doskonale komponuje się w marynatach mięsnych, jako przyprawa do ryb, często gałązki tymianku wzbogacają smak ziemniaków, warzyw i roślin strączkowych. Stosowany do produkcji wędlin, sałatek, sosów, jako dodatek do zup i likierów ziołowych.

Tymianek ma drobne różowo-fioletowe kwiaty, charakteryzuje się przyjemnym zapachem, który przyciąga pszczoły. Miód tymiankowy cieszy się dużym zainteresowaniem, szczególnie w okresie jesienno-zimowym.

Zastosowanie tymianku w leczeniu

Tymianek znajduje się w wykazie roślin, które mogą być składnikami suplementów diety. Tymianek ma udowodnione działanie farmakologiczne w leczeniu chorób górnych i dolnych dróg oddechowych. Produkowane są z niego preparaty do inhalacji, krople, syropy na kaszel, tabletki na ból gardła i chrypę.

Napar z tymianku poprawia pracę żołądka i jelit, dodawany jest do preparatów stosowanych przy nadkwaśności, dolegliwościach bólowych brzucha czy zatruciach pokarmowych. Z uwagi na właściwości przeciwbakteryjne tymianek wykorzystywany jest do produkcji past do zębów, płynów oraz sprayów do higieny jamy ustnej.

Tymianek w kosmetykach

Powszechne jest także zastosowanie tymianku w kosmetyce. Znajdziemy go w preparatach stosowanych po goleniu, płynach do kąpieli, naparach do stosowania na włosy, olejkach do masażu i maseczkach kosmetycznych.

Tymianek na kaszel i gardło – czy syrop tymiankowy działa?

Pierwsze dowody na lecznicze działanie tymianku znajdujemy w starożytnym Egipcie. Na glinianych tabliczkach odnaleziono przepis na uzdrawiający napój stosowany w chorobach płuc. Tymianek wykazuje silne działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne, niszczy błony komórkowe bakterii oraz hamuje ich rozwój. Rozrzedza gęstą wydzielinę w drogach oddechowych przez co ułatwia odkrztuszanie, dodatkowo pobudza ruch rzęsek nabłonka górnych dróg oddechowych. Stąd też znajdziemy tymiankowe syropy na kaszel.

Tymianek stosowany jest jako składnik tabletek i kropli na ból gardła, naparów, olejków do inhalacji. Bardzo pomocne są również kąpiele i masaże z wykorzystaniem tymiankowego olejku eterycznego. Substancje aktywne dostają się wtedy do organizmu zarówno drogą oddechową, jak i przez skórę.

Z tymianku można przygotować domową nalewką ziołową połączoną z miodem w proporcji 1:3, a następnie w trakcie przeziębienia pić 1 łyżeczkę co 3 godziny. Połączenie tymianku i miodu łagodzi kaszel, chrypkę i ogólne złe samopoczucie.

Jak przygotować napar z tymianku? Herbatę tymiankową otrzymuje się, zalewając 1 łyżkę świeżego ziela 1 szklanką wrzątku. Z kolei do przygotowania intraktu potrzebne jest 100 g świeżego tymianku i 300 ml gorącego alkoholu 40–60 proc.

Tymianek na trądzik – jak stosować tymianek na twarz?

Preparaty z tymiankiem znalazły zastosowanie w kosmetyce i pielęgnacji skóry. Najważniejszą rolę odgrywają tu substancje garbnikowe oraz olejkowe, które mają właściwości przeciwbakteryjne i odkażające. Tymianek na twarz stosowany jest w przypadku trudno gojących się ran i owrzodzeń.

Żele myjące z tymiankiem działają antyseptycznie, usuwają nadmiar serum, przyspieszają odnowę i regenerację naskórka. Badania potwierdzają silne działanie przeciwgrzybicze tymianku i pomoc w leczeniu zmian chorobowych wywołanych przez drożdże. Preparaty ziołowe mogą mieć znaczenie uzupełniające, wspomagające terapię leczniczą zmian skórnych.

Tymianek – przeciwwskazania i skutki uboczne

W postaci przyprawy tymianek dla dzieci powyżej 1. roku życia jest bezpieczny. W takiej formie można stosować też tymianek w ciąży oraz podczas karmienia piersią. Preparaty lecznicze podawane w zakażeniach dróg oddechowych powinny być rozpatrywane indywidualnie i podawane zgodnie z zaleceniami na ulotce leku (niektóre dozwolone są od 4. roku życiu, inne powyżej 12.)

Niekiedy tymianek, a dokładniej jego olejki aromatyczne, mogą być trujące. Zbyt duże dawki lub intensywne inhalacje z tymiankem mogą wywołać skutki uboczne, takie jak nudności, wymioty, bóle głowy. Tymol wchodzący w skład olejku eterycznego tymianku spożyty w nadmiarze może zaburzyć funkcje oddychania, układu krążenia, ośrodkowego układu nerwowego, a także uszkodzić wątrobę i nerki. Stosowany przez kobiety w ciąży może stanowić zagrożenia dla rozwijającego się płodu, powoduje skurcze macicy i wzrost ciśnienia krwi.

Aromaterapia z udziałem tymianku przeciwwskazana u kobiet w ciąży, matek karmiących, dzieci poniżej 6. roku życia, u osób chorych na epilepsję oraz z nadciśnieniem. Podobne obostrzenia dotyczą preparatów, w których razem występuje tymianek i podbiał. Stosowanie podbiału jest przeciwwskazane u dzieci do lat 12. oraz u kobiet w ciąży i karmiących.

Bibliografia

  1. Koźmińska A. i wsp. Właściwości lecznicze wybranych gatunków z rodzaju Thymuus, Zagadnienia aktualnie poruszane przez młodych naukowców, Creativetime, 2015, Tom 1
  2. Zdrojewicz Z. i wsp. Rola aromaterapii w medycynie, Family Medicine & Primary Care Review 2014; 16, 4: 387–391
  3. Gortat M. Macierzanka piaskowa (Thymus Serpyllum L.) i Tymianek Polpility (Thymus Vulgaris L.) – źródła surowca dla przemysłu zielarskiego i właściwości lecznicze
  4. Łuczak A. i wsp. Bezpieczeństwo leków roślinnych w ciąży. A R M A C J A W S P Ó Ł C Z E S N A 2017; 10: 140-146
  5. Sędzia A. i wsp. Aktywność olejku tymiankowego (Oleum Thymi) wobec bakterii tlenowych. Postępy Fitoterapii, 2012; 2
  6. Nowak G. i wsp. Surowce roślinne i związki naturalne stosowane w chorobach układu oddechowego. Herba Polonica, 2009; 55 (4)
Opublikowano: ; aktualizacja: 22.02.2019

Oceń:
4.5


Może cię

Jaskółcze ziele – na brodawki i odciski – jak stosować, właściwości, gdzie rośnie?

Glistnik jaskółcze ziele (Chelidonium majus L.) jest stosowany w medycynie chińskiej od wielu tysięcy lat. ...

Hibiskus (ketmia) – kwiat i herbata – właściwości, działanie, przeciwwskazania

Hibiskus (ketmia) znany jest głównie ze względu na ozdoby kwiatostan. Tymczasem kwiat hibiskusa działa leczniczo ...

Nagietek (calendula) – właściwości i zastosowanie

Nagietek lekarski dzięki swoim licznym właściwościom wykorzystywany jest w leczeniu trądziku, żylaków i hemoroidów, a ...

Matcha – zielona herbata w proszku – właściwości, cena, gdzie kupić i jak parzyć, opinie

Matcha, czyli zielona herbata w proszku, jest zaliczana do najstarszych napojów świata. Kojarzy się głównie ...

Gorczyca – właściwości lecznicze, zastosowanie

Gorczyca to nie tylko przyprawa. Znalazła także zastosowanie w lecznictwie. Olej z gorczycy jest składnikiem ...

Macierzanka – gatunki, właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania

Macierzanka to rodzaj kilkuset gatunków roślin, z których część stosowanych jest w ziołolecznictwie, zwłaszcza jako ...

Macierzanka – gatunki, właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania

Macierzanka to rodzaj kilkuset gatunków roślin, z których część stosowanych jest w ziołolecznictwie, zwłaszcza jako ...

Ruszczyk kolczasty – właściwości, zastosowanie, skutki uboczne – na co pomaga?

Ruszczyk kolczasty (myszopłoch) to roślina, której właściwości zadecydowały o szerokim zastosowaniu w lecznictwie. Dzięki działaniu ...

Goździki – na ból zęba i gardła – właściwości, działanie i skutki uboczne

Okazuje się, że goździki to nie tylko przyprawa. Jego zastosowanie jest bardzo szerokie, a właściwości ...

Trędownik bulwiasty – właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania

Trędownik bulwiasty jest roślina powszechnie występującą na wilgotnych terenach Polski. Jednak jego właściwości lecznicze nie ...

Miłorząb japoński (ginkgo biloba) – właściwości, działanie i przeciwwskazania

Miłorząb japoński, znany także jako ginko biloba lub miłorząb dwuklapowy to drzewo o licznych właściwościach, ...

Podbiał – właściwości, działanie, zastosowanie i przeciwwskazania

Podbiał pospolity jest w Polsce rośliną powszechnie występującą – można ją znaleźć na terenie niemalże ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon