Majaczenie (delirium) – przyczyny, objawy, leczenie zespołu majaczeniowego

Brak zdjęcia

30 maja 2018

Majaczenie, określane także jako delirium, to zaburzenie świadomości, występujące najczęściej u osób starszych. U młodszych pacjentów przyczyną mogą być poważne choroby, zwłaszcza przebiegające z gorączką (częsty powód majaków u dzieci), choć znane są przypadki majaczenia pooperacyjnego czy majaczenia po alkoholu. Do głównych objawów delirium zalicza się przywidzenia i halucynacje. Leczenie majaczenia zależy od choroby podstawowej.

Co to jest majaczenie i jakie są jego rodzaje?

Zespół majaczeniowy (czyli delirium) to stan, w którym dochodzi do jakościowych zaburzeń świadomości. Mogą mu towarzyszyć objawy neurologiczne i psychiatryczne, takie jak omamy dotyczące jednego lub kilku zmysłów, nasilony lęk, pobudzenie, a także problemy ze snem.

Majaki, omamy i zwidy na przestrzeni wieków interpretowane były na wiele sposobów. Dziś wiemy, że objawy towarzyszące jakościowym zaburzeniom świadomości są powodowane chorobami, które powinny być diagnozowane i prawidłowo leczone.

Wyróżnia się trzy rodzaje majaczenia:

  • majaczenie hiperaktywne – towarzyszy mu euforia, silne pobudzenie psychoruchowe, agresja i lęk;
  • majaczenie hipoaktywne – jest związane z obniżeniem nastroju, zwolnieniem napędu psychoruchowego, apatią i wycofaniem, wiążą się z nim najgorsze rokowania;
  • majaczenie mieszane – może objawiać się następującymi po sobie fazami hiperaktywnymi i hipoaktywnymi, a także mieć inny przebieg.

Jak można się domyślać, objawy majaczenia będą się różnić od siebie – w zależności od powodującej je przyczyny. Należy tutaj zaznaczyć, że majaczenie nie powinno być uważane za chorobę psychiczną, tylko być rozpatrywane jako objawy świadczące o występowaniu zaburzeń somatycznych, przebyciu zabiegu operacyjnego, zatruciu lekami czy narkotykami, a także po odstawieniu alkoholu.

Przyczyny majaczenia – skąd majaczenie u osób starszych, dzieci i dorosłych?

Najczęściej mamy do czynienia z majaczeniem u osób starszych, bowiem najważniejszym czynnikiem ryzyka jest podeszły wiek. U osób po 60. roku życia częściej rozwija się otępienie, pojawia się splątanie, które także często prowadzi do delirium. Należy pamiętać, że zespół splątaniowy może poprzedzać śpiączkę.

Innymi przyczynami majaczenia są ciężkie choroby układowe, takie jak cukrzyca i nadciśnienie, zaburzenia rytmu serca, powikłania dotyczące narządów (np. niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, zapalenie płuc i sepsa).

Może występować także majaczenie gorączkowe. Delirium stosunkowo często występuje po zabiegach operacyjnych (w tym szczególnie często po wszczepieniu endoprotezy stawu biodrowego) – jest to tak zwane majaczenie pooperacyjne.

Do wystąpienia ostrego zespołu mózgowego predysponuje także odwodnienie, które zdarza się często u osób w podeszłym wieku. Delirium może towarzyszyć schorzeniom związanym z niedotlenieniem mózgu. Do niedotlenienia dochodzi, kiedy krew nie dostarcza wystarczającej ilości tlenu do mózgu.

Przyczyną takiego stanu bywa udar mózgu, podczas którego dochodzi do zatkania lub pęknięcia tętnicy zaopatrującej w krew dany obszar mózgowia albo gdy jest za mało tlenu w powietrzu, którym oddychamy – jak w przypadku choroby wysokogórskiej. Niedotlenienie występuje także podczas zatrucia tlenkiem węgla.

Przyczynami majaczenia dominującymi u ludzi młodszych są zatrucia substancjami psychoaktywnymi (majaczenie po alkoholu i narkotykach). Majaczenie u dzieci może sugerować zatrucie wilczą jagodą. Majaczenie przez sen jest także możliwe w tej grupie wiekowej i ma związek z koszmarami występującymi na skutek lęku i niepokoju.

Złudzenia i halucynacje w przebiegu majaczenia

Ostry zespół mózgowy (zespół majaczeniowy) charakteryzuje się zwykle zachowaniem pełnej orientacji autopsychicznej. Oznacza to, że pacjent wie kim jest, umie powiedzieć, jak się nazywa i ile ma lat. Zaburzona zostaje natomiast orientacja allopsychiczna. Chory może mieć poważne problemy z określeniem, gdzie jest, jaki jest dzień, a także w jakiej sytuacji się znajduje. Kolejnymi objawami zespołu majaczeniowego są złudzenia i halucynacje.

Złudzenie, czyli iluzja, to błędna interpretacja bodźca przez nasz mózg. Iluzje są znane każdemu z nas. Ich przykładem jest zobaczenie w nocy, za oknem sylwetki postaci, która okazuje się być gałęzią drzewa. O ile nie zdarza się nam to za często, nie ma żadnego powodu do zmartwień.

Złudzenia występujące w przebiegu majaczenia mają bardzo dużą częstotliwość i zwykle negatywny wydźwięk. Ze względu na najsilniejszy udział wzroku w naszym postrzeganiu rzeczywistości, to właśnie iluzje wzrokowe pojawiają się najczęściej.

Halucynacje (omamy) – w odróżnieniu od złudzeń – do swojego zaistnienia nie potrzebują zewnętrznego realnego bodźca. Są one zaliczane do objawów pozytywnych, gdyż, oprócz nielicznych wyjątków, nie można zaliczyć ich do normalnych procesów kognitywnych człowieka.

Halucynacje mogą dotyczyć wszystkich zmysłów, jednak, tak jak w przypadku iluzji, najczęstsze są omamy wzrokowe. Jedynymi fizjologicznymi omamami są halucynacje senne – hipnagogiczne (występujące przy zasypianiu) i hipnopompiczne (przy wybudzaniu ze snu). U osób będących w stanie majaczenia bardzo często dochodzi do wystąpienia zaburzeń koncentracji, uwagi i logicznego myślenia.

Mogą występować problemy z komunikacją z pacjentem, chory może mieć trudności z budowaniem zdań. Myśli często są spowolnione (bradyfrenia), pojawiają się zaburzenia pamięci. Kolejnym bardzo poważnym objawem jest lęk. Niepokój i lęk często związany jest z występowaniem nieprzyjemnych halucynacji, jest on przyczyną agresywnych zachowań chorych.

Delirium – objawy zespołu majaczeniowego

Poza złudzeniami i omamami objawami delirium mogą być zaburzenia rytmu okołodobowego – chory jest senny w trakcie dnia i nadmiernie pobudzony nocą. Często występuje obniżenie nastroju, objawy depresyjne, ale i euforia. Nastrój jest nierozerwalnie związany z napędem psychoruchowym.

Reasumując, najczęstsze objawy majaczenia to:

  • zaburzenia orientacji allopsychicznej, przy zazwyczaj zachowanej orientacji autopsychicznej,
  • złudzenia,
  • halucynacje,
  • zaburzenia koncentracji i logicznego myślenia,
  • bradyfrenia,
  • zaburzenia lękowe,
  • zaburzenia rytmu okołodobowego,
  • nieprawidłowy napęd psychoruchowy.

Majaczenie trwa najczęściej aż do ustąpienia czynnika, który je powoduje. Może więc trwać od kilku godzin nawet do kilku dni.

Delirium tremens – biała gorączka

Delirium tremens, czyli inaczej biała gorączka, to zespół majaczeniowy, któremu towarzyszą zaburzenia wegetatywne, takie jak przyspieszona akcja serca i gorączka. Omamy mają zwykle bardzo nieprzyjemny charakter – stąd „białe myszki” biegające po sali i pacjencie.

W badaniach laboratoryjnych stwierdza się zwykle hiperglikemię, hiperurykemię i hiperbilirubinemię. Pacjenci znajdujący się w tym stanie często odczuwają duży lęk, są niespokojni i agresywni. Łatwo zauważalne są drżenia mięśniowe. U 1/4 pacjentów dochodzi do wystąpienia napadów drgawkowych.

Majaczenie poalkoholowe jest stanem zagrożenia życia, którego śmiertelność nie przekracza 5 proc. Ostry zespół splątaniowy związany jest w tym przypadku z nadużywaniem alkoholu. Rozwija się on najczęściej w trzeciej dobie po zaprzestaniu lub znacznym ograniczeniu picia alkoholu przez osoby od niego uzależnione i może trwać przez tydzień.

Co robić przy napadzie delirium?

Osoba cierpiąca z powodu majaczenia może zachowywać się agresywnie. Najważniejsze w takiej sytuacji jest zapewnienie bezpieczeństwa choremu i osobom znajdującym się w jego pobliżu, czasami konieczne jest zastosowanie unieruchomienia przy pomocy pasów. Powinno się zadbać o zapewnienie komfortu psychicznego pacjentowi. Należy dużo z nim rozmawiać, używając łagodnego tonu, tłumaczyć gdzie jest i zapewniać o tym, że nie stanie mu się żadna krzywda.

Pomieszczenie, w którym przebywa chory powinno być oświetlone, ponieważ ciemność może potęgować omamy i lęk. Majaczenie, szczególnie w przebiegu zatruć środkami narkotycznymi, bywa także związane z zaburzeniem subiektywnego poczucia czasu. Minuty mogą wydawać się godzinami, co dodatkowo pogarsza stan pacjenta, dlatego bardzo dobrym rozwiązaniem jest umieszczenie zegara w widocznym dla chorego miejscu.

Leczenie majaczenia – badania i leki

Aby leczenie delirium było prowadzone prawidłowo, należy poznać przyczynę, która je powoduje. W tym celu lekarz prowadzący powinien zebrać dokładny wywiad od pacjenta (o ile to możliwe) i od jego rodziny. Następnie zleca się badania laboratoryjne mające wykluczyć przyczyny metaboliczne, immunologiczne, toksyczne i infekcyjne. Bardzo ważne jest też przeprowadzenie dokładnego badania psychiatrycznego, neurologicznego i internistycznego.

Lekarz, w celu wykluczenia otępienia, może przeprowadzić także krótką ocenę stanu psychicznego i test rysowania zegara. Jeśli przyczyna wystąpienia ostrego zespołu mózgowego nadal pozostaje nieznana, zlecone zostają badania dodatkowe, takie jak rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa czy EEG.

Jak wygląda leczenie ostrego napadu majaczenia? Pacjentowi podaje się najczęściej leki antypsychotyczne, uspokajające i przeciwwymiotne, w tym haloperidol, olanzapinę i kwetiapinę. Chory jest kontrolowany pod względem ciśnienia, glikemii i nawodnienia. Niedobory witamin i elektrolitów są wyrównywane.

W przypadku majaczenia i gorączki stosuje się leki obniżające temperaturę ciała. Jeśli stwierdza się infekcję, jest ona odpowiednio leczona. Bardzo ważne jest prawidłowe nawodnienie pacjenta, gdyż odwodnienie powoduje zaostrzenie objawów delirium.

Z czym należy różnicować majaczenie?

Majaczenie powinno być różnicowane z innymi zaburzeniami świadomości, zarówno ilościowymi, jak i jakościowymi.

Do ilościowych zaburzeń świadomości zaliczamy:

Do jakościowych zaburzeń świadomości zaliczamy:

  • zespół majaczeniowy,
  • stan onejroidalny,
  • zespół zamroczeniowy.

Bibliografia:

  • Sacks O., Halucynacje. Wydanie 1. Wydawnictwo Zysk i Spółka, Poznań 2012.
  • Bilikiewicz A. (red.), Psychiatria. Tom II – psychiatria kliniczna. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2002.
  • Jarema M., Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny. Wydanie 2. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2016.
  • Sobów T., Praktyczna psychogeriatria. Wydanie 1. Wydawnictwo Continuo, Wrocław 2010.
  • Namysłowska I., Psychiatria dzieci i młodzieży. Wydanie 2. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
  • Kaźmierski J., Pooperacyjne zaburzenia świadomości – praktyczny przewodnik interdyscyplinarny, Wydanie 1. Wydawnictwo Continuo, Wrocław 2014.
  • Gauthier S., Rossa-Neto P., Demencja – trafna diagnoza, Wydanie 1. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2014.
Opublikowano: ; aktualizacja: 04.06.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Fobia społeczna – przyczyny, objawy, test, leki, jak ją pokonać, leczenie domowe

Fobia społeczna to jedno z najczęściej diagnozowanych zaburzeń psychicznych. Uważa się, że może ona dotyczyć ...

Jakie są przyczyny bezsenności i sposoby jej leczenia?

Problemy z zasypianiem najczęściej mają podłoże psychologiczne. Jeżeli bezsenność utrzymuje się przez krótki czas, nie ...

Wideo – Choroba Alzheimera a otępienie

Ostatnio sporo mówi się i pisze o chorobie Alzheimera. Jest to choroba, którą psychiatrzy określają ...

Choroba (syndrom) niespokojnych nóg – RLS

Choroba niespokojnych nóg (RLS) to schorzenie, które pacjenci opisują jako przymus poruszania nogami. Ów przymus ...

Jak łagodzić objawy migrenowe?

Migrena to choroba, której dotkliwym objawem są uciążliwe bóle głowy. Ból głowy ma różny stopień ...

Objaw Babińskiego – ujemny i dodatni – o jakich chorobach świadczy u dorosłych?

Obustronnie nieobecny (ujemny) odruch Babińskiego uważany jest za normę. Dodatni objaw Babińskiego to odruch patologiczny, ...

Meteoropatia – dlaczego zmiana pogody wpływa na samopoczucie?

Meteoropatia lum meteopatia to występowanie różnych dolegliwości zdrowotnych, które są związane ze zmianą pogody. Szacuje ...

Triada Charcota – czym jest i co oznacza dodatnia?

Triada Charcota to pojęcie medyczne odnoszące się do ostrego zapalenia dróg żółciowych, jak również do ...

Wideo – Powikłania urazów czaszkowo-mózgowych

Powikłania urazów czaszkowo-mózgowych są następujące: mogą być to krwiaki wewnątrzczaszkowe, krwiaki podpajęczynówkowe czy wreszcie krwiaki ...

Lunatyzm

Lunatyzm (somnambulizm) może występować u osób w każdym wieku. Jako przyczynę jego powstawania wymienia się ...

Wideo – Polineuropatia cukrzycowa

Polineuropatia cukrzycowa jest polineuropatią występującą w cukrzycy i najczęściej jest obwodową polineuropatią czuciową. Występuje u ...

Progeria (Syndrom Hutchinsona-Gilforda)

Progeria (Syndrom Hutchinsona-Gilforda) „przedwczesna starość” zaliczana jest do bardzo rzadko występujących chorób genetycznych. Choroba ta ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon