Otępienie starcze (demencja starcza)

Otępienie starcze towarzyszy wielu chorobom neurologicznym, takim jak choroba Alzheimera czy choroba Parkinsona. Chorzy z otępieniem mają problemy z pamięcią, rozpoznawaniem bliskich, wycofują się z wykonywania codziennych czynności, mają problemy z koncentracją i komunikacją.

Czym jest otępienie starcze?

Układ nerwowy człowieka jest systemem bardzo skomplikowanym. Każdy jego element odgrywa bardzo ważną rolę w prawidłowym, sprawnym funkcjonowaniu całego organizmu. Mózg człowieka składa się z ogromnej liczby komórek nerwowych (neuronów) i tworzących się między nimi połączeń. Utrata komórek nerwowych niesie za sobą w niektórych przypadkach bardzo poważne konsekwencje. Proces utraty neuronów dotyczy każdej osoby (zarówno zdrowej, chorej, młodej czy starszej). Przyczyny utraty neuronów także bywają różne. Jedną z nich jest otępienie starcze zwane także demencją starczą. W tym przypadku utrata neuronów powoduje problemy z zapamiętywaniem, uczeniem się czy rozpoznawaniem (osób, przedmiotów, miejsc).

Otępienie starcze definiowane jest jako rodzaj zaburzenia funkcji poznawczych tzw. globalne zaburzenie funkcji poznawczych u osób z zachowaną jasną i sprawną świadomością. Osoba chora jest w pełni świadoma tego co wokół niej się dzieje, natomiast pojawiają się u niej różnego rodzaju zaburzenia poznawcze (od łagodnych po bardzo zaawansowane). Otępienie starcze dotyka osób po 65. roku życia, jednak nie jest to objaw starości. Jest to proces patologiczny, który najczęściej spowodowany jest chorobą mózgu. Nigdy nie należy lekceważyć tego zaburzenia, a wręcz przeciwnie, należy podejmować próby hamowania postępujących zmian i walki z nimi.

Otępienie starcze oznacza pojawienie się zaburzeń takich funkcji jak:

  • liczenie,
  • myślenie,
  • pamięć,
  • orientacja w przestrzeni,
  • mówienie,
  • rozumienie,
  • postrzeganie rzeczywistości i innych osób
  • zdolność oceny sytuacji.

Objawy otępienia starczego

Zaburzenie to wymaga bardzo dokładnej diagnozy przy udziale lekarzy specjalistów. Otępienie towarzyszy wielu poważnym chorobom neurologicznym. Współistnieje z:

  • chorobą Alzheimera,
  • chorobą Parkinsona
  • chorobą Picka,
  • otępieniem z ciałami Lewy'ego
  • innym chorobom neurodegeneracyjnym, czyli takim w przebiegu, których dochodzi do utraty komórek nerwowych.

Objawy otępienia starczego stają się zauważalne dla rodziny i bliskich pacjenta. Powinny zawsze skłonić rodzinę chorego do wizyty u specjalisty. Warto wykazać się zrozumieniem oraz spokojem w relacjach z chorym. Pacjent może wymagać konsultacji neurologicznej lub psychiatrycznej.

Objawy otępienia starczego to:

  • zapamiętywanie dawnych zdarzeń ze swojego życia przy jednoczesnej trudności zapamiętywania tego, co wydarzyło się chwilę wcześniej,
  • zapominanie imion i nazwisk osób bliskich, krewnych i znajomych,
  • problemy z zapominaniem nazw przedmiotów podstawowego użytku, przy jednoczesnym pojawianiu się problemów z mową (afazja),
  • problemy z komunikacją, apatia, lęk i wycofanie z udziału w codziennych czynnościach (zakupy, spacer),
  • problemy z koncentracją oraz odnalezieniem się w rzeczywistości,
  • brak zaangażowania w pracę, niechęć w podejmowaniu nowej pracy oraz kontaktach z innymi osobami,
  • wahania nastroju od drażliwości, lękliwości, niepewności po agresję,
  • osłabienie organizmu oraz problemy z odżywianiem.

Z czasem wszystkie te objawy stają się uciążliwe dla bliskich, rodziny i przyjaciół. Zachowanie w otępieniu starczym wyraźnie się zmienia. Oprócz silnych wahań nastroju, mogą pojawić się nieuzasadnione oskarżenia (o zabieranie jej pieniędzy, złe traktowanie, głodzenie, a nawet próby pozbycia się z domu w celach majątkowych). W takim wypadku rodzina oraz opiekunowie muszą zachować cierpliwość, opanowanie, wspierać chorą osobę, starć się jej pomóc, dużo rozmawiać i tłumaczyć. Najważniejszym może okazać się zapewnienie spokoju i poczucia bezpieczeństwa. Rozwoju otępienia starczego nie da się cofnąć – można je jedynie spowolnić. Warto wspomnieć, że otępienie starcze nie jest tożsame z upośledzeniem umysłowym.

Co zrobić, gdy pojawi się otępienie?

Gdy tylko najbliżsi zauważą niepokojące objawy, powinni w sposób łagodny, spokojny czy pod wiarygodnym pretekstem (gdy inaczej jest to nie możliwe) skłonić osobę chorą do wizyty u lekarza bądź wezwać lekarza do domu. Wskazana może być konsultacja neurologiczna. Lekarz, do którego zgłosi się rodzina zleci przeprowadzenie podstawowych badań laboratoryjnych, neurologicznych oraz testów psychologicznych, jak również przeprowadzi wywiad z osobami najbliższymi pacjenta. Działania te mają na celu szybkie i trafne zdiagnozowanie otępienia starczego.

Z pewnością, podstawowym i najważniejszym narzędziem w rękach specjalisty jest wywiad przeprowadzony z samym pacjentem i jego najbliższymi. Jeśli będzie to konieczne, zleci dodatkowe badania i przepisze właściwe leki. Pomoże to w złagodzeniu objawów, a stan zdrowia chorego może ulec poprawie. W niektórych przypadkach może okazać się konieczna hospitalizacja. Stosowanie farmakoterapii ma na celu głównie leczenie chorób podstawowych, które odpowiadają za powstawanie procesów neurodegeneracyjnych (leczenie choroby Alzheimera, czy Parkinsona).

Istnieje wiele metod leczenia doraźnego, zapobiegania oraz opóźniania wystąpienia objawów demencji starczej. Leczenie otępienia starczego to nie tylko farmakoterapia, ale również własne „domowe” sposoby walki. Głównym zadaniem leków jest zwiększenie ilości ważnego przekaźnika sygnałowego mózgu – acetylocholiny (związek ten pozwala komunikować się komórkom nerwowym), można także stosować witaminy i różne dostępne preparaty bez recepty. Co prawda ich działanie nie jest potwierdzone badaniami, ale wykazują one działanie wspomagające w leczeniu objawów.

Otępienie a profilaktyka

Nie należy zapominać o innych sposobach pomocy choremu takich jak: trening i ćwiczenia intelektualne. W domu można wykonywać proste ćwiczenia, takie jak:

  • pisanie listów,
  • głośne czytanie książek,
  • prowadzenie dziennika,
  • czytanie powieści odcinkowych w gazetach,
  • rozwiązywanie krzyżówek,
  • oglądanie telewizji,
  • gra w szachy, warcaby, karty.

Niezbędną rolę odgrywają także kontakty z innymi osobami – znajomymi i rodziną. Osoby z demencją starczą nie powinny zostawać same, zamknięte w domu bez kontaktu z innymi. Najprostszym i ważnym ogniwem terapii jest każda próba skłonienia chorego różnych form aktywności psychoruchowej – działania, uczenie samodzielności oraz niezależności.

Wśród preparatów dostępnych bez recepty są takie, które usprawniają pracę mózgu. Na szczególną uwagę zasługuje: olej z nasion ogórecznika lekarskiego, żeń-szeń, miłorząb japoński czy lecytyna. Preparaty te korzystnie wpływają na pamięć i koncentrację, przeciwdziałają wahaniom nastroju.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Objawy choroby Alzheimera

Choroba Alzheimera jest związanym z wiekiem schorzeniem neurozwyrodnieniowym (inaczej neurodegeneracyjnym), odpowiedzialnym za większość rozpoznawanych przypadków ...

Choroba Parkinsona

Choroba Parkinsona dotyka przeważnie osoby starsze, głównie po 65 roku życia, aczkolwiek zdarzają się przypadki, ...

Choroba Alzheimera a otępienie

Ostatnio sporo mówi się i pisze o chorobie Alzheimera. Jest to choroba, którą psychiatrzy określają ...

Otępienie

Otępienie wiąże się z istnieniem zaburzeniem procesów poznawczych i pojawieniem się takich objawów jak: zaburzenia ...

Otępienie czołowo-skroniowe – FTLD (zwyrodnienie czołowo-skroniowe)

Zwyrodnienie czołowo-skroniowe (FTLD), choć często nie brane pod uwagę, jest najprawdopodobniej trzecią po chorobie Alzheimera ...

Choroba Alzheimera

Choroba Alzheimera jest postępującym, rozlanym zwyrodnieniem kory mózgu, przejawiającym się otępieniem i ogniskowymi objawami psychicznymi ...

Choroba Alzheimera

Choroba Alzheimera jest przewlekłym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym, w którego przebiegu dochodzi do nieodwracalnego uszkodzenia komórek ...

Opieka nad osobą chorą na Alzheimera

Opieka nad osoba z chorobą Alzheimera stanowi ogromne wyzwanie dla rodziny, bliskich czy opiekunów. Bardzo ...

Demencja starcza

Demencja starcza to pojęcie którego używa się na określenie późnej postaci otępienia typu Alzeimerowskiego. Nie ...

Choroba Alzheimera a depresja

W przebiegu choroby Alzheimera często diagnozuje się depresję. Objawy depresji w chorobie Alzheimera mogą być ...

Depresja a choroby neurologiczne

Depresja bardzo często towarzyszy chorobom neurologicznym. Objawy depresji mogą pojawić się u chorych na stwardnienie ...

Choroba Parkinsona

Choroba Parkinsona jest pierwotnym schorzeniem zwyrodnieniowym układu pozapiramidowego spowodowanym przez zwyrodnienie neuronów istoty czarnej śródmózgowia ...

Komentarze (0)