Fobia społeczna

Fobie należą do zaburzeń nerwicowych, to znaczy takich, których przyczyny są przede wszystkim psychologiczne, a dominującym objawem jest lęk. Od innych zaburzeń nerwicowych odróżnia je występowanie lęku w pewnych, określonych sytuacjach. W przypadku fobii społecznej są to kontakty z ludźmi.

Objawy fobii społecznej

Pierwszoplanowy w fobii społecznej objaw – lęk może mieć różne nasilenie, od niezbyt nasilonego niepokoju po przerażenie w postaci ataku paniki, zwykle towarzyszą mu nieprzyjemne myśli i liczne objawy somatyczne (cielesne, takie jak na przykład kołatanie serca). Lęk pojawia się w związku ze znalezieniem się w pewnej sytuacji, w fobiach społecznych najczęściej są nimi:

  • jedzenie w miejscach publicznych,
  • wystąpienia publiczne – konieczność zabrania głosu na większym forum albo w małej grupie ludzi,
  • kontakty z płcią przeciwną,
  • podpisywanie się gdy ktoś patrzy (albo jest ryzyko, że spojrzy),
  • podawanie do stołu, nalewanie napojów gościom.

Zdarza się również, że lęk pojawia się w różnorodnych, czasami niemal wszystkich sytuacjach związanych z kontaktami z ludźmi, osoba chorująca na fobię społeczną czuje się wtedy bezpiecznie jedynie z kilkoma najbliższymi osobami. Sytuacje te nie są obiektywnie niebezpieczne, treść lęku przeżywanego przez osobę z fobią społeczną dotyczy najczęściej oceny ze strony innych ludzi. Lęk w fobii społecznej jest przyczyną następujących objawów:

  • drżenie rąk,
  • pocenie,
  • zaczerwienienie twarzy (rumienienie się),
  • nudności i lęk, że „zaraz zwymiotuję”,
  • kołatania serca,
  • lęk przed utratą kontroli i kompromitacją,
  • zawstydzenie i obawa, że zdenerwowanie jest / będzie widoczne dla innych ludzi,
  • uczucie parcia na pęcherz i konieczność wielokrotnego korzystania z toalety.

Unikanie kontaktów z ludźmi a fobia społeczna

Fobii społecznej zazwyczaj towarzyszy niska samoocena i objawy depresyjne. Ryzyko wystąpienia objawów powoduje, że pewne (nieraz prawie wszystkie) sytuacje wymagające kontaktu z ludźmi są unikane, co jeszcze bardziej utwierdza chorego w przekonaniu, że jest społecznie niedostosowany. Osoby z fobią społeczną nie są po prostu nieśmiałe; chorują i z powodu objawów są zmuszone unikać wielu dla innych ludzi zwyczajnych, codziennych sytuacji. Mogą sprawiać wrażenie zamkniętych w sobie, niechętnych, małomównych, jednak to nie „złe” cechy charakteru są tego przyczyną.

Unikanie sytuacji społecznych znacznie pogarsza jakość życia osób chorych. Wpływa na możliwości uczenia się i pracy – osoby z fobią społeczną często funkcjonują poniżej swoich możliwości, w związku z lękiem przed na przykład prezentacją przygotowanego na lekcję materiału dostają gorsze oceny, w pracy nie decydują się na przyjęcie lepszego, bardziej eksponowanego stanowiska. W skrajnych przypadkach fobia społeczna prowadzi do całkowitej społecznej izolacji.

Osoby z fobią społeczną są dodatkowo obciążone większym ryzykiem występowania innych zaburzeń lękowych i uzależnień. Alkohol i niektóre narkotyki zmniejszają lęk – jeżeli stają się „sposobem” na radzenie sobie z objawami lęku mogą po pewnym czasie doprowadzić do uzależnienia.

Fobie społeczne dotyczą ludzi młodych, początek choroby ma zazwyczaj miejsce w okresie nastoletnim, równie często u mężczyzn i u kobiet. Objawy fobii społecznej utrzymują się przez długi czas i mają tendencję do nawracania. Z tego powodu leczenie, zarówno przyjmowanie leków jak i psychoterapia, powinno być długoterminowe, często kilkuletnie.

Leczenie fobii społecznej

Ponieważ fobia społeczna jest uwarunkowana i powiązana z przyczynami przede wszystkim psychologicznymi, najważniejszą i najskuteczniejszą formą leczenia jest psychoterapia. Może to być psychoterapia indywidualna lub grupowa, prowadzona w nurcie poznawczo behawioralnym, psychodynamicznym, psychoanalitycznym albo innym. Przydatne mogą być treningi umiejętności społecznych i nauka technik relaksacyjnych.

Początek fobii społecznej może być związany z cechami osobowości albo z sytuacją, która przyczyniła się do wywołania objawów. Jak wspomniano wcześniej lęk w fobii społecznej w znacznym stopniu jest związany z oceną – cechy osobowości, z powodu których własny wizerunek staje się nadmiernie ważny jak i cechy środowiska, które nadmiernie ocenia albo odrzuca są czynnikami ryzyka wystąpienia tego zaburzenia. Niezależnie od tego, czy to cechy osobowości czy cechy środowiska doprowadziły do wystąpienia fobii społecznej, wraz z upływem czasu lęk nasila się: unikanie sytuacji społecznych uniemożliwia uczenie się przez doświadczenie – przekonanie o własnej niższej wartości i nieadekwatności utrwalają się. Zadaniem psychoterapii jest odwrócenie tego błędnego koła.

Leki stosowane w leczeniu fobii społecznej to przede wszystkim nowoczesne leki przeciwdepresyjne z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny. Regulują one ilości i funkcje tego neuroprzekaźnika, odpowiedzialnego w dużym stopniu za nastrój oraz wzbudzanie i utrwalanie reakcji lękowych. Innym skutecznym lekiem, należącym do odrębnej grupy leków przeciwdepresyjnych jest moklobemid. W przypadku fobii związanych z pojedynczymi, specyficznymi sytuacjami (na przykład wystąpienia publiczne, które w życiu danej osoby nie są częste) pomocne może być jednorazowe zażycie leku o doraźnym działaniu przeciwlękowym, z grupy benzodiazepin (na przykład alprazolam albo bromazepam) lub działającego uspokajająco i zapobiegającego kołataniom serca propranololu.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.0


Może cię

Zdolność zapamiętywania i koncentracji

Naturalne wspomaganie pamięci i koncentracji polega przede wszystkim na regularnym treningu funkcji skupienia uwagi, myślenia ...

Problemy z pamięcią u osób starszych

Wraz w wiekiem określone ośrodki kory mózgowej stają się mniej sprawne. Nieprawidłowe bądź zakłócone funkcjonowanie ...

Drętwienie twarzy i mrowienie twarzy

Wielu pacjentów skarży się na przykre dolegliwości w obrębie twarzy. Najczęściej opisują je jako drętwienie ...

Depresja a związek

Depresja nie jest powodem do wstydu, ale chorobą, którą można skutecznie leczyć. Depresja wpływa na ...

Neuropatia obwodowa – uszkodzenie nerwów obwodowych

Neuropatia obwodowa (uszkodzenie nerwu) to ogólne określenie, pod którym kryją się choroby związane z uszkodzeniem ...

Encefalopatia wątrobowa

Encefalopatia wątrobowa to zaburzenie neurologiczne, które powstaje na skutek zaburzonej funkcji wątroby. W wyniku dysfunkcji ...

Jedzenie kompulsywne

Jedzenie kompulsywne oznacza niekontrolowane objadanie się. Przyjmowanie dużych porcji jedzenia ma tło emocjonalne, bywa reakcją ...

Parestezje (drętwienie i mrowienie)

Parestezje, określane często jako czucie opaczne, to nic innego jak nieprzyjemne odczucia, najczęściej przyjmujące charakter ...

Dystymia - przewlekła depresja

Dystymią nazywamy stan przewlekle obniżonego nastroju i napędu. Można powiedzieć, że to stan nieprzerwanej depresji. ...

Zespół Adiego – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Adiego to zaburzenie neurologiczne o nieznanej przyczynie. Objawia się poprzez nieobecne głębokie odruchy mięśniowe, ...

Neuropatia cukrzycowa

Neuropatia cukrzycowa – pod tym pojęciem rozumiemy uszkodzenie nerwów obwodowych, spowodowane przez utrzymującą się przewlekłą ...

Zaburzenia świadomości

Przez zachowaną świadomość rozumie się aktualne i prawidłowe postrzeganie własnej osoby oraz otoczenia. Do oceny ...

Komentarze (0)