Benzodiazepiny – podział, działanie, wskazania, przeciwwskazania, skutki uboczne, uzależnienie, przedawkowanie

Na zaburzenia lękowe choruje kilka milionów osób. Wiąże się to na ogół z brakiem snu i wzmożonym napięciem emocjonalnym. Gdy objawy narastają, sięga się po leki. Benzodiazepiny stosuje średnio co trzecia osoba na świecie chorująca na nerwicę lękową. Niestety, mimo ich skutecznego działania, mogą także uzależniać. Dlaczego tak się dzieje?

Benzodiazepiny – podział

Leki, takie jak benzodiazepiny, mają szerokie spectrum zastosowania. Ich podział sklasyfikowano na podstawie czasu, w jakim działają i szybkości efektów, które zamierzamy osiągnąć po bezpośrednim zażyciu.

Dlatego leki benzodiazepinowe podzielono na:

  • długodziałające – np. diazepam, klonazepam, ketazolam, klobazam, metaklozepam, florazepam – działające nawet do 100 godzin po zażyciu lub po podaniu dożylnym.
  • średniodziałające – np. alprazolam, estazolam, bromazepam, nitrazepam – działanie utrzymuje się do 4 godzin po żażyciu.
  • benzodiazepiny krótkodziałające – np. triazolam, brotizolam lub loprazolam – średni czas działania to około 1—2 godzin.

Dobór właściwych leków ma ogromne znaczenie w przypadkach lęków, nagłych napadów drgawkowych, albo zaburzeń emocjonalnych na tle nerwicowym. Zwłaszcza tych, w przypadku których chory może wyrządzić krzywdę sobie albo osobie postronnej. Leki długodziałające podaje się też często ofiarom wypadków i oparzeń, żeby zniwelować ból.

Benzodiazepiny – działanie

Benzodiazepiny należą do grupy leków działających nasennie, uspokajająco i przeciwlękowo. Wykazują także działanie miorelaksacyjne (zwiotczające) i amnestetyczne (znieczulające).

Mechanizm działania tych leków polega na łączeniu się z pierścieniem benzodiazepinowym, który jest jednym z elementów receptorów GABA. Proces powoduje stan uśpienia komórek w układzie nerwowym, dzięki czemu lek działa uspokajająco i nasennie. Pod względem chemicznym, leki z tej grupy to: alkilowe, nitrowe, fenylowe lub halogenowe pochodne benzodiazepiny.

Benzodiazepiny mają działanie zwiotczające mięśnie, dlatego wykorzystuje się je w terapii nagłych ataków padaczkowych albo stanów drgawkowych (jakoleki przeciwdrgawkowe) o nieznanej etiologii.

Efekt działania benzodiazepin jest podobny do mechanizmu, którym kierują się barbiturany. Mimo to leki benzodiazepinowe stosuje się częściej. Powodem jest ich mniejsza toksyczność.

Benzodiazepiny – jakie są wskazania do stosowania tych leków?

Choć leki z grupy benzodiazepin stosuje się najczęściej w terapii chorób psychicznych o podłożu lękowym, to ich szerokie spektrum działania pozwala na większy zakres terapeutyczny.

Z powodzeniem preparaty te stosuje się w terapii:

  • napadów paniki,
  • łagodzenia nagłych stanów lękowych na tle nerwicowym,
  • przed zabiegami operacyjnymi jako środki uspokajające,
  • napadów epilepsji,
  • drgawek o nieznanym podłożu,
  • występujących skurczów mięśniowych.

Pochodne benzodiazepiny wykorzystuje się również u pacjentów mocno pobudzonych, którzy są agresywni. Są najczęściej przepisywanymi lekami psychotropowymi w ciągu ostatnich lat.

Leki psychotropowe z grupy benzodiazepin – przeciwwskazania

Przeciwwskazania do stosowania tych leków oparto na wywoływanych przez nie skutkach ubocznych. Niektóre z nich są niebezpieczne dla życia i zdrowia pacjenta.

Stosowanie benzodiazepin upośledza funkcje układu oddechowego, dlatego nie zaleca się ich osobom chorującym na choroby tego układu. Przeciwwskazaniem do zażywania są choroby płuc tj. PoCHP (przewlekła obturacyjna choroba płuc), lub zespół bezdechu sennego. Pacjenci z miastenią (przewlekłym zmęczeniem i osłabieniem mięśni szkieletowych) także nie mogą zażywać tych leków.

Nie zaleca się tych preparatów osobom borykającym się z uzależnieniami. Powodem jest silny mechanizm uzależniający, który towarzyszy tym środkom. Ostrożność w leczeniu benzodiazepinami dotyczy chorych na depresję. Leki te mogą potęgować myśli samobójcze.

Benzodiazepiny w ciąży są zakazane, ponieważ mogą spowodować poronienie, przedwczesny poród, albo zespół abstynencyjny u noworodka. Leków nie wolno łączyć z alkoholem.

Leki benzodiazepinowe – skutki uboczne

Skutki uboczne, które towarzyszą chorym stosującym benzodiazepiny, są w głównej mierze uzależnione od mechanizmu działania tych leków.

Leki psychotropowe benzodiazepinowe mogą powodować:

  • ogólne rozbicie i osłabienie,
  • senność,
  • zaburzenia pamięci,
  • zaburzenia koordynacji ruchowej – wiąże się to często z upośledzeniem funkcji psychomotorycznych; z tego powodu, zaleca się ostrożność u chorych prowadzących pojazdy,
  • osłabienie siły mięśniowej,
  • obniżenie ciśnienia tętniczego,
  • obniżenie libido,
  • nudności.

Co ciekawe, u niektórych pacjentów stosujących te leki dochodzi do zjawiska określonego jako reakcja paradoksalna. Polega ona na oddziaływaniu przeciwnym do zamierzonych efektów. U chorego, który potrzebuje wyciszenia, dochodzi wtedy do wybuchów agresji i wzmożonych zaburzeń emocjonalnych.

Dlaczego benzodiazepiny uzależniają?

Leki z grupy benzodiazepin można zażywać jedynie kilka tygodni. Jest to związane z ich silnym mechanizmem uzależniającym. Przyczyną jest wzrost tolerancji chorego na substancję czynną będącą składnikiem preparatu.

W przypadku uzależnienie od benzodiazepin objawy to:

  • nerwowość, napięcie emocjonalne,
  • konieczność zażycia coraz większych dawek leku, aby poczuć się lepiej,
  • brak poprawy samopoczucia w wyniku zażycia większych dawek,
  • stany lękowe,
  • drżenia mięśniowe,
  • zaburzenia koncentracji,
  • bezsenność.

Osoby uzależnione zrobią wszystko, aby zdobyć kolejne tabletki lub receptę na nie. Ponieważ nie ma w sprzedaży takich leków, jak benzodiazepiny bez recepty, w wielu regonach kwitnie czarny rynek. Niejednokrotnie kupuje się leki od niesprawdzonych sprzedawców. Wyjście z uzależnienia jest procesem długotrwałym. U osób, które zrezygnowały z leków, może wystąpić zespół abstynencyjny. Uzależnienie od benzodiazepin jest najczęstszym powodem przedawkowania.

Z czym jest związane przedawkowanie benzodiazepin?

Zgon w wyniku przedawkowania benzodiazepin jest rzadkością. Nie zmienia to faktu, że taki stan jest bardzo niebezpieczny. W wyniku nadużyć może dojść do zaburzeń oddechowych i zatrzymania akcji serca. Chory może zapaść w śpiączkę.

Wysoki poziom benzodiazepin jest widoczny w moczu. Jeśli tak się dzieje, lekarz rozpoczyna proces odtruwania organizmu. Choremu podaje się wtedy lek o nazwie flumazenil.

Bibliografia

  1. Magiczna tabletka na lęk i bezsenność. Miliony uzależnionych od benzodiazepin, Zuzanna Opolska, wywiad z psychiatrą Sławomirem Murawcem, Serwis Medonet, medonet.pl, 2017.
  2. Baza leków – portal Medycyna Praktyczna, mp.pl
  3. Bezpieczne i skuteczne stosowanie benzodiazepin w zaburzeniach psychiatrycznych i towarzyszących im innych schorzeniach, Krzysztof Krysta, Via Medica,tom 11. nr 1, 9–14, 2014.
Opublikowano: ; aktualizacja: 14.09.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Elektroencefalografia (badanie EEG)

Elektoencefalografia, czyli badanie EEG jest użyteczne w diagnozowaniu wielu chorób ośrodkowego układu nerwowego. Na podstawie ...

Karbamazepina – badanie stężenia

Badanie karbamazepiny wykonujemy w celu monitorowania jej stężenia we krwi podczas leczenia, dzięki temu możemy ...

Stan padaczkowy

Stan padaczkowy to napad padaczkowy, który trwa dłużej niż 30 minut. Są to napady następujące ...

Tabletki na sen – jak wybrać najlepsze tabletki nasenne?

Tabletki nasenne dostępne są na receptę i bez recepty. Leki na sen mają ułatwiać zasypianie, ...

Padaczka – przyczyny, objawy, leczenie

Padaczka (epilepsja) stanowi jedno z najstarszych, znanych człowiekowi schorzeń. Nie jest ona sensu stricte jednostką ...

Wideo – Epilepsja (padaczka)

Epilepsja, inaczej padaczka, jest zespołem objawowym polegającym na powtarzaniu się napadów padaczkowych o pierwotnie mózgowym ...

Zespół Lennoxa-Gastauta – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Lennoxa-Gastauta jest zespołem nabytym (nie jest dziedziczony) i oznacza dziecięcą encefalopatię padaczkową. Przyczyną choroby ...

Epilepsja a poród

Epilepsja, zwana również padaczką, jest najczęstszym schorzeniem neurologicznym, które występuje u ciężarnych. Jest to grupa ...

Wideo – Badanie EEG

Badanie EEG wykonuje się celem oceny czynności bioelektrycznej mózgu, która ulega zaburzeniu w różnych chorobach. ...

Leki nasenne

Według szacunków Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) ten problem dotyczy około 1/3 populacji świata. Szybkie tempo ...

Padaczka u dziecka

Padaczka jest chorobą centralnego układu nerwowego. Przyczyną choroby są niekontrolowane i gwałtowne wyładowania pomiędzy komórkami ...

Leki na padaczkę – lista – stosowanie, działanie, skutki uboczne

W Polsce na padaczkę choruje blisko 400 tysięcy osób. U 5% z nich stwierdza się ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon