Zapalenie tkanek okołowierzchołkowych – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Do zapalenia tkanek okołowierzchołkowych dochodzi, kiedy mamy do czynienia z martwicą miazgi. W takiej sytuacji patogeny mogą przenikać do opisywanych tkanek i powodować ich stan zapalny. Zapalenie tkanek okołowierzchołkowych dzieli się na kilka rodzajów. Objawy to m.in.: ból zęba, stan podgorączkowy czy powiększone węzły chłonne. Czy w leczeniu zapalenia tkanek okołowierzchołkowych wymagane jest stosowanie antybiotyku i jak ono przebiega?

Czym są tkanki okołowierzchołkowe?

Aby wyjaśnić pojęcie zapalenia tkanek okołowierzchołkowych, należy najpierw przedstawić jej lokalizację. Korzeniem zęba nazywamy tę jego część, która jest zlokalizowana w kości szczęki lub żuchwy. Wierzchołek korzenia jest zaś jego końcową częścią, najwęższą i najbardziej oddaloną od korony zęba. W korzeniu znajduje się kanał korzeniowy, do którego właśnie przez otwór w wierzchołku dochodzą nerwy i naczynia zaopatrujące ząb.

Tkankami okołowierzchołkowymi nazywamy wszystkie tkanki otaczające korzeń zęba, umiejscowione w obrębie kości, czyli ozębną, cement korzeniowy i kości wyrostka zębodołowego szczęki lub część zębodołową żuchwy.

Zmiany okołowierzchołkowe – ostre, przewlekłe, zaostrzone

Najprostszym podziałem tych zapaleń jest wyróżnienie zapaleń: ostrych, przewlekłych oraz przewlekłych zaostrzonych.

Wśród zapaleń ostrych występuje zapalenie surowicze (periodontitis acuta serosa) i zapalenie ropne (periodontitis acuta purulenta).

Wśród zapaleń przewlekłych występują: zapalenie włókniste (periodontitis periapicalis chronica fibrosa), zapalenie ziarninowe (periodontitis periapicalis chronica granulosa, np. ziarnina po wyrwaniu zęba), torbiel okołowierzchołkowa (cystis periapicalis) oraz zapalenie ropne (periodontitis periapicalis chronica purulenta).

Przewlekłe zaostrzone zapalenie tkanek okołowierzchołkowych (periodontitis periapicalis chronica exacerbata) nie ma dodatkowych podziałów.

Zapalenie tkanek okołowierzchołkowych – przyczyny

Zapalenie tkanek okołowierzchołkowych jest procesem patologicznym. Spowodowane może być przez czynniki zewnątrzpochodne i wewnątrzpochodne.

Zewnątrzpochodne to takie czynniki, jak bakterie, alergie, czynniki mechaniczne, chemiczne oraz termiczne.

Z kolei wewnątrzpochodne są bardzo rzadkie. Przyjmuje się, że występuje w przebiegu niektórych ogólnoustrojowych chorób zakaźnych, np. posocznicy. W większości przypadków etiologia jest bakteryjna. Poprzez łączność miazgi zęba z tkankami okołowierzchołkowymi procesy patologiczne przechodzą z miazgi właśnie na te tkanki, ewentualnie mogą przechodzić poprzez zapalenie kieszonki zębowej.

Najprościej rzecz ujmując, bakterie atakują tkanki zęba, prowadząc do ich rozpadu i demineralizacji. Już przy małej zmianie próchnicowej odczyny obronne w miazdze zęba mogą być znaczne. Prowadzi to do jej zapalenia. Gdy stan zapalny zęba nie ulegnie wyciszeniu, ale będzie się pogłębiał i dojdzie do martwicy miazgi, patogenne czynniki mają swobodną drogę, aby przedostać się do tkanek okołowierzchołkowych. W takim właśnie mechanizmie powstaje większość zmian okołowierzchołkowych.

Zapalenie tkanek okołowierzchołkowych – jakie są objawy?

Objawy zapaleń mogą być bardzo różne. W przypadku zapaleń ostrych i przewlekłych zaostrzonych główną skargą podczas zgłaszania się pacjentów do gabinetów stomatologicznych jest ból zęba.

Pacjent skarży się na ból zęba przy dotyku, uczucie „wysadzania zęba z zębodołu”, pulsowanie oraz rozchwianie. Do burzliwych objawów miejscowych mogą dołączyć się objawy ogólne, takie jak złe samopoczucie, podwyższona temperatura ciała.

Często występuje także powiększenie węzłów chłonnych podbródkowych i podżuchwowych – w zależności od lokalizacji zęba przyczynowego. Najsilniejsze bóle samoistne potęgujące się pod wpływem ciepła (np. podczas picia herbaty, spożywania gorącej zupy) wskazują na zapalenia ropne. W zapaleniach ostrych mogą występować również objawy zapalenia tkanek miękkich uchwytne na śluzówce jamy ustnej, takie jak bolesność przy dotyku, obrzęk, zaczerwienienie, może być widoczne chełbotliwe wygórowanie sugerujące obecność ropnia podśluzówkowego (abscessus submucosus ). Obrzęk może być znaczny i obejmować większe okolice, jak policzki, przestrzeń pod oczodołem czy dno jamy ustnej.

Jak rozpoznać zmiany okołowierzchołkowe?

W badaniu RTG przy zapaleniach ostrych objawy mogą być nieuchwytne – często jest widoczne nieznaczne poszerzenie szpary ozębnej, spowodowane przez zapalenie ozębnej (stan zapalny). Do rozpoznania zapalenia przewlekłego zaostrzonego konieczny jest ból zęba w wywiadzie, połączony ze znacznymi zmianami w obrazie RTG.

Zapalenia przewlekłe niestety często przebiegają bezobjawowo, co skutkuje rozpoznaniem zapalenia dopiero w zaawansowanym stadium. Możliwa jest obecność ropnej przetoki. Te zapalenia są często wykrywane przypadkowo – na kontrolnych zdjęciach RTG.

Zapalenie tkanek okołowierzchołkowych – leczenie

Jak leczyć zapalenie tkanek okołowierzchołkowych? Podstawowym postępowaniem mogącym prowadzić do zagojenia zmian okołowierzchołkowych zęba jest leczenie kanałowe. Poprawnie przeprowadzone leczenie endodontyczne, z obfitym płukaniem kanałów i odpowiednią odbudową tkanki zęba może prowadzić do wyleczenia chorób tkanek okołowierzchołkowych.

Niestety często zęby z zaawansowanymi zapaleniami tkanek są bardzo zniszczone, co uniemożliwia ich odpowiednią końcową odbudowę, a co za tym idzie, zmiany w kości nie ulegają wygojeniu. Czasem, mimo poprawnie przeprowadzonego leczenia, stan zapalny po leczeniu kanałowym nie ulega wyciszeniu (połączenia między tkankami a zębem są często niewidoczne dla oka lekarza i stuprocentowe wypełnienie wszystkich malutkich połączeń jest fizycznie niemożliwe), bakterie w zębie są nadal obecne i nie pozwalają na wygojenie zmian. W takich przypadkach jedyną opcją leczenia jest ekstrakcja, czyli wyrwanie zęba.

Jeśli chodzi o zapalenie tkanek okołowierzchołkowych zęba, leczenie antybiotykiem jest konieczne wyłącznie w przypadku występowania objawów ogólnych.

Zapalenie tkanek okołowierzchołkowych – powikłania

Powikłania tego rodzaju zapaleń to przede wszystkim: przenoszenie zapalenia szerzej na tkanki sąsiadujące, np. możliwość objęcia zapaleniem nerwu zębodołowego dolnego, rozszerzanie się ropni, zakażenia odogniskowe w odległych narządach.

W skrajnych przypadkach rozległego zaniku tkanki kostnej może dochodzić do złamań patologicznych kości szczęki i żuchwy. Należy pamiętać, że zwlekanie z leczeniem może uniemożliwić ewentualną przyszłą odbudowę implantoprotetyczną.

Bibliografia

  • Arabska-Przedpełska B., Pawlicka H., Współczesna endodoncja w praktyce. Wydawnictwo Bestom DENTONET, Łódź 2011.
  • Jańczuk Z., Stomatologia zachowawcza – zarys kliniczny. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008.
  • Barańska-Gachowska M., Endodoncja wieku rozwojowego i dojrzałego. Wydawnictwo Czelej, Lublin 2008.
Opublikowano: ; aktualizacja: 03.10.2018

Oceń:
4.2


Może cię

Stan zapalny zęba – przyczyny, objawy, leczenie zapalenia zęba

Stan zapalny zęba to zapalenie miazgi (pulpitis). Przyczynę stanowią tu czynniki zakaźne (głęboka próchnica, erozje ...

Zgryz krzyżowy (u dzieci i dorosłych) – przyczyny, objawy, leczenie

Zgryz krzyżowy jest wadą ortodontyczną, która polega na zachodzeniu zębów dolnych na zęby górne. Przyczynami ...

Erytroplakia (erytroplazja, rogowacenie różowe) – przyczyny, objawy, leczenie

Erytroplakia to roadzaj zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej. Wśród przyczyn rogowacenia różowego wymienia się ...

RTG zębów – jak wygląda, jak odczytać, czy jest szkodliwe, ile kosztuje?

Współczesna diagnostyka obrazowa spowodowała wielki postęp w medycynie. Swoim zakresem objęła także stomatologię. Dzięki zdjęciom ...

Ból po wyrwaniu zęba – co to znaczy i jak pozbyć się bólu po usunięciu zęba?

Ból po wyrwaniu zęba, jeśli pojawia się tuż po przeprowadzonej ekstrakcji, nie powinien niepokoić. Przyczyny ...

Ropa w dziąśle – przyczyny, objawy – co robić, jak leczyć, czy jest potrzebny antybiotyk?

Ropa w dziąśle to stan, który wymaga interwencji lekarza dentysty. Może być powikłaniem, np. po ...

Resorpcja zęba – co to jest, jakie są przyczyny i objawy, na czym polega leczenie?

Resorpcja (zewnętrzna lub wewnętrzna) to utrata twardych oraz miękkich tkanek zęba oraz kości wyrostka zębodołowego. ...

Spuchnięty policzek – jakie są przyczyny, co to znaczy, jakie domowe sposoby pomogą?

Opuchnięty policzek to objaw, który pojawia się u pacjentów najczęściej po wyrwaniu zęba (np. po ...

Dentysta w ciąży - czy i jakie leczenie stomatologiczne w ciąży jest bezpieczne?

Stan zdrowia jamy ustnej kobiety ciężarnej może mieć istotny wpływ na przebieg i czas zakończenia ...

Antybiotyk na zęba – kiedy stosować i czy istnieje antybiotyk na ból zęba?

Pacjenci często pytają o antybiotyk na ból zęba. W tym przypadku należy pamiętać, że działają ...

Leczenie zęba pod mikroskopem – wskazania, przebieg, cena leczenia kanałowego pod mikroskopem

Leczenie zęba pod mikroskopem polega na dokładnym i precyzyjnym leczeniu i opracowywaniu kanałów zębowych. Endodoncja ...

Zgorzel zęba – objawy, leczenie, antybiotyk, jak sobie poradzić?

Miazga zębowa unerwia i odżywia ząb. W przypadku braku odpowiedniej higieny jamy ustnej dochodzi do ...

Komentarze (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon