Zapalenie zatok szczękowych – przyczyny, objawy, leczenie, diagnostyka, powikłania

Przyczyną zapalenia zatok szczękowych są najczęściej wirusy, odpowiedzialne za rozwój przeziębienia czy grypy. Objawy infekcji to przede wszystkim ból nasilający się w czasie pochylania czy kaszlu. Antybiotyk na zatoki stosowany jest, wówczas gdy zakażenie ma podłoże bakteryjne, najczęściej wystarcza leczenie domowe doraźnie łagodzące dolegliwości. W przypadku przewlekłego zapalenia zatok szczękowych konieczna może być biopsja.

Zapalenie zatok szczękowych – przyczyny

Zatoki szczękowe są parzystymi jamami o kształcie ostrosłupa zlokalizowane w kościach szczęki. Wchodzą w skład zatok przynosowych i mają z nich wszystkich największą objętość. Pojedyncza zatoka szczękowa ma do 25 cm3.

Zatoki szczękowe, podobnie jak wszystkie zatoki oboczne nosa, mają swoje ujścia w jamie nosowej, do której spływa wydzielina produkowana przez komórki kubkowe występującego w nich nabłonka. Ujścia zatok szczękowych znajdują się na wysokości przewodu nosowego środkowego, a więc pomiędzy małżowiną dolną i środkową.

Nabłonek oddechowy wyściełający od wewnątrz jamy obu zatok zbudowany jest z szeregu komórek, których powierzchnia pokryta jest rzęskami. Ruch tych rzęsek w kierunku ujść zatok pomaga w usuwaniu wyłapanych i zawieszonych w śluzie zanieczyszczeń. W sytuacji, gdy dochodzi do obrzęku błony śluzowej nosa, ujścia zatok zamykają się, a cała wydzielina produkowana w obrębie zatok gromadzi się w ich wnętrzu.

Zalegający śluz w zatokach jest dobrą pożywką dla bakterii, a ograniczenie dostępu tlenu może skutkować rozwojem beztlenowej flory bakteryjnej, która jest wyjątkowo groźna. Przyczyn obrzęku błony śluzowej nosa może być wiele, a najczęściej są nimi:

  • zakażenie wirusowe,
  • reakcja alergiczna,
  • niealergiczny nieżyt nosa,
  • działanie czynników drażniących,
  • anomalie anatomiczne, np. krzywa przegroda nosa.

Zapalenie zatok szczękowych – objawy

Ból zatoki szczękowej towarzyszący stanowi zapalnemu odczuwany jest jako ból głowy w okolicy oczodołu (górna część policzka), nasilający się podczas pochylania, kaszlu czy wysiłku. Ból ma charakter rozpierający. W stanach ostrych może pojawić się podwyższona temperatura, ból skroni i okolic oczu, także przy dotyku.

Objawy zapalenia zatok szczękowych można pomylić z bólem zębów, zwłaszcza kiedy pojawi się obrzęk policzka. Przy infekcji przewlekłej dolegliwości imitują niekiedy ból górnej szczęki. Zdarza się, że przy zapaleniu zatok szczękowych ból jest jednostronny.

Do innych objawów zmian zapalnych w zatokach szczękowych zalicza się:

  • katar (możliwa ropna wydzielina z jednej dziurki lub brak kataru)
  • ściekanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła,
  • osłabienie,
  • brak apetytu,
  • nieprzyjemny zapach z ust,
  • zaburzenia węchu,
  • zmiana barwy głosu.

Przewlekłe zapalenie zatok szczękowych objawy bywa znacznie słabiej wyrażone. Może pojawić się ból głowy, jednak z uwagi na stosunkowo niewielkie jego nasilenie, trudno powiązać je z rozwijającym się w zatokach stanem zapalnym.

Zapalenie zatok szczękowych nie jest zaraźliwe, drogą kropelkową przenoszą się jednak wirusy czy bakterie odpowiedzialne za infekcję.

Choroby przebiegające z zapaleniem zatok szczękowych

Do chorób przebiegających z zapaleniem zatok szczękowych należą:

  • infekcyjne zapalenie zatok szczękowych – przyczyną zakażeń mogą być zarówno wirusy (najczęstszy czynnik sprawczy), jak również bakterie; objawy pojawiają się zwykle nagle i poprzedzone są typowymi objawami przeziębienia czy grypy: bólem gardła, kaszlem i wodnistą wydzieliną z nosa; później dołącza się ból zatok szczękowych, ból głowy oraz stany podgorączkowe; zwykle do łagodzenia objawów wystarczy leczenie zachowawcze przeciwbólowe, przeciwgorączkowe oraz krople do nosa obkurczające błonę śluzową nosa;
  • przewlekłe zapalenie zatok szczękowych – w razie przewlekania się objawów zapalenia zatok, utrzymujących się powyżej 8–12 tygodni lub jeśli objawy nawracają od 4. do 6. razy w roku, konieczna jest dokładna diagnostyka czynnika sprawczego; zapalenie zatok przewlekłe lub nawracające może mieć podłoże alergiczne lub infekcyjne i powodować tworzenie się polipów błony śluzowej, które wymagają usunięcia;
  • zębopochodne zapalenie zatoki szczękowej – w związku z bliskością korzeni zębowych, zlokalizowanych w szczęce z jamą zatok szczękowych, procesy patologiczne toczące się w przyzębiu przez ciągłość mogą obejmować także zatoki; najczęściej diagnozowaną zmianą odpowiedzialną za ból zębów przy zapaleniu zatok, jest torbiel zębopochodna; może dojść również do zapalenia zatok szczękowych po wyrwaniu zęba górnego wskutek wytworzenia się przetoki ustno-zatokowej; zapalenie zębopochodne może rozwinąć się ponadto po źle przeprowadzonym leczeniu kanałowym, kiedy dentysta przebije się do zatoki w czasie poszerzania kanałów;
  • nowotwory – nowotworzenie w obrębie jam nosowych oraz zatok przez zamknięcie niewielkiego ujścia zatoki szczękowej mogą skutkować objawami zapalenia, które okazują się często pierwszym symptomem choroby, z jakim pacjent zgłasza się do lekarza; różnicujące od zapalenia infekcyjnego jest fakt bólu zatoki szczękowej z jednej strony;
  • urazy, wady anatomiczne – pourazowe lub wrodzone skrzywienie przegrody nosa jest niekiedy przyczyną utrudnionego spływu wydzieliny z jam zatok, gdyż nieprawidłowości anatomiczne zmniejszają lub całkowicie zamykają ujście zatoki w jamie nosowej; konsekwencją tej patologii jest gromadzenie wydzieliny w zatoce szczękowej i jej wtórne nadkażenie skutkujące objawami zapalnymi. Zwykle mamy wówczas do czynienia z przewlekłym zapaleniem zatok szczękowych.

Diagnostyka zapalenia zatok szczękowych

Rozpoznanie zapalenia zatok szczękowych opiera się głównie na objawach zgłaszanych przez pacjenta. Zwykle lekarzowi do postawienia diagnozy wystarczają informacje uzyskane od pacjenta, dotyczące objawów, t.j:

  • uczucie zatkanego nosa,
  • obrzmienie policzka,
  • bolesność uciskowa po obu stronach nosa lub po jednej jego stronie,
  • ból głowy,
  • stany podgorączkowe
  • charakter wydzieliny z nosa.

Lekarz zebrany od pacjenta wywiad może uzupełnić o doraźne badanie rynoskopii przedniej, polegającej na oglądaniu przy pomocy wziernika błony śluzowej nosa oraz ujścia zatok. Problemem są nawracające więcej niż 6. razy do roku lub trwające powyżej 6–8 tygodni zapalenia zatok.

Wskazane jest wtedy rozszerzenie diagnostyki o badania obrazowe, takie jak mniej skuteczne badanie RTG zatok lub bardziej dokładną tomografię komputerową głowy (TK). W razie infekcji bakteryjnej, opornej na empiryczną (skuteczną na większość zakażeń bakteryjnych zatok) antybiotykoterapię, wykonuje się punkcję zatoki i pobranie płynu – materiału do badania mikrobiologicznego. Umożliwia to ocenę wrażliwości drobnoustrojów chorobotwórczych na specyficzne antybiotyki i korekcję dotychczasowego leczenia.

Alergiczną przyczynę przewlekłego zapalenia zatok potwierdza się wykonując odpowiednie badania krwi oraz testy alergiczne.

Leczenie zapalenia zatok szczękowych

Infekcyjne zapalenie zatok szczękowych, które wywoływane jest zwykle zakażeniem wirusowym, nie wymaga stosowania antybiotyków. W takim przypadku lekarz zaleci leczenie objawowe łagodzące dokuczliwe objawy:

  • wodnista wydzielina z nosa – krople do nosa o działaniu obkurczającym naczynia krwionośne (w składzie mają roztwory ksylometazoliny, efedryny, fenylefrynę) lub krople z zawartością sterydów działające w przypadku alergii,
  • pieczenie nosa – warto zastosować krople o działaniu łagodzącym i nawilżającym, zawierające kwas hialuronowy, glicerynę lub izotoniczny roztwór soli morskiej,
  • uczucie obrzmienia i zatkanego nosa – uzasadnione jest zastosowanie kropli do nosa rozrzedzających wydzielinę (zawierające hipertoniczny roztwór soli morskiej); aby udrożnić zatoki i pozbyć się ropy warto wykonać inhalacje z soli fizjologicznej czy olejków eterycznych – mięty i eukaliptusa,
  • ból głowy i gorączka – łagodzą je leki przeciwbólowe z grupy niesterydowych leków przeciwzapalnych, które dodatkowo niwelują przyczynę, czyli stan zapalny zatok i stany podgorączkowe.

W okresach zwiększonego zachorowania na infekcje górnych dróg oddechowych, warto pamiętać o naturalnych substancjach wspomagających układ odpornościowy. takich jak czosnek, imbir, czarny bez, wyciąg z sosny, lipy czy werbeny. W domowym leczeniu zapalenia zatok szczękowych można sięgać też po suszone zioła i herbaty, jak również po suplementy diety, wspomagające walkę z infekcją. Należy jednak pamiętać, że w razie nasilonych dolegliwości lub nieustępowania objawów choroby, koniecznie trzeba skonsultować stan zdrowia ze swoim lekarzem. Porady specjalisty należy zasięgnąć również w przypadku zapalenia zatok szczękowych w ciąży i u dzieci, kiedy to leczenie za własną rękę jest zbyt ryzykowne.

Leczenie inwazyjne zmian w budowie zatok i nosa obejmuje klasyczną operację związaną z prostowaniem przegrody nosa, jeśli to ona jest przyczyną dolegliwości, a także FESS (functional endoskopic sinus surgery), czyli endoskopowe udrożnienie zatok szczękowych poprzez poszerzenie ujścia do przewodu nosowego. Zwykle daje ona natychmiastową poprawę.

Nieleczone zatoki – powikłania zapalenia zatok szczękowych

Nieleczona infekcja zatok szczękowych, poza nasilającymi się dolegliwościami, może wiązać się z wystąpieniem poważnych powikłań.

U chorego może dojść m.in. do rozwoju stanu zapalnego tkanek oczodołu i ropnia, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenia kości, zapalenia ścian zatoki i zapalenia szpiku kostnego.

Na wystąpienie powikłań zapalenia zatok w największym stopniu narażone są osoby zmagające się z infekcją przewlekłą, które w wielu przypadkach, z uwagi na słabo wyrażone objawy, nie zdają sobie sprawy z toczącego się w zatokach stanu zapalnego.

Bibliografia

  1. Aleksander ligęziński, Postępy w diagnostyce i leczeniu chorób nosa i zatok przynosowych, MP,Kraków 1998, wyd.1.
  2. Antoni Krzeski, Grzegorz Janczewski, Choroby nosa i zatok przynosowych, Elsevier Urban & Partner Wydawnictwo, Wrocław 2003, wyd.3.
  3. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acute-sinusitis/expert-answers/toothache/faq-20058299
Opublikowano: ; aktualizacja: 19.11.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Gęsta, ropna, żółta wydzielina z nosa – jakie są przyczyny i jak ją leczyć?

Przyczyny ropnego, gęstego, żółtego kataru wiążą się najczęściej z zapaleniem zatok bądź z infekcją dróg ...

Powiększone węzły chłonne na szyi (limfadenopatia szyjna) – co oznacza taka zmiana?

Powiększone węzły chłonne na szyi (limfadenopatia szyjna) to objaw wielu chorób. Przyczyną powiększonych węzłów chłonnych ...

Ciało obce w uchu

Ciało obce w uchu najczęściej stwierdza się u dzieci. Najczęstsze objawy ciała obcego w uchu ...

Zapalenie nagłośni – przyczyny, objawy, leczenie nagłośniowego zapalenia krtani

Zapalenie nagłośni to zakażenie bakteryjne, zazwyczaj o ostrym przebiegu. W trakcie zapalenia nagłośni chrząstka nagłośniowa ...

Woskowina w uchu – jak usunąć czop woskowinowy?

Woskowina w uchu (woskowina uszna) to częsta przyczyna zatkanych uszu. Korek woskowinowy (czop woskowinowy) może ...

Wideo – Otoskleroza

Otoskleroza jest to choroba objawiająca się nadmiernym kostnieniem błędnika. Jest to schorzenie o charakterze dziedzicznym, ...

Wideo – Angina

Angina jest zakażeniem bakteryjnym wywołanym przez paciorkowca alfa hemolizującego. Jest to schorzenie, które wywołuje toksemię ...

Czyrak ucha – przyczyny, objawy, leczenie

Czyrak w uchu najczęściej powstaje na początku kanału słuchowego. Przyczyną powstawania czyraka ucha jest zanieczyszczenie ...

Wideo – Objawy zapalenia ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego jest częstą chorobą wieku dziecięcego. Jego objawy są następujące: silny, bardzo nieprzyjemny ...

Uraz i złamanie nosa

Urazy nosa powstają często po wypadkach komunikacyjnych, po pobiciu, w trakcie bójek. Objawami złamanego nosa ...

Otoskleroza – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja

Otoskleroza jest schorzeniem kosteczek słuchowych, która może prowadzić do stopniowej utraty słuchu. To choroba ucha ...

Głośna muzyka a uszkodzenie słuchu

Hałas jest czynnikiem poważnie zakłócającym równowagę organizmu ludzkiego. Długotrwałe przebywanie w hałasie o sile ponad ...

Komentarze i opinie (2)


kiedy bolą zatoki szczękowe, a kiedy boli ząb?

#adi To musi ocenić stomatolog, nie zawsze widać na oko, zwłaszcza po leczeniu kanałowym np.
Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon