Plagiocefalia – przyczyny, leczenie, rehabilitacja i zapobieganie płaskiej głowy u dziecka

Plagiocefalia, znana również jako zespół spłaszczonej główki lub skośnogłowie, to deformacja czaszki polegająca na jej asymetrycznym spłaszczeniu. Najczęstsza jest plagiocefalia ułożeniowa, która jest schorzeniem łagodnym i ustępuje przy zastosowaniu kilku prostych zasad w opiece nad dzieckiem. Jakie są przyczyny, jak wygląda leczenie i jak zapobiegać plagiocefalii u niemowlaka?

Plagiocefalia – co to jest i jakie ma przyczyny?

Czaszka małego dziecka jest bardzo plastyczna. Składa się na nią kilka płaskich kości, które w początkowym okresie życia są dość miękkie. To sprawia, że ucisk z zewnątrz może je modelować. Kości czaszki są połączone szwami. Szwy czaszki u niemowląt nie są zarośnięte. Jest to przystosowanie do porodu, kiedy głowa musi przejść przez kanał rodny, oraz do szybkiego wzrostu mózgu u niemowląt, który w ciągu 6. miesięcy podwaja swoją objętość.

Plagiocefalia (zespół spłaszczonej główki) to deformacja kości czaszki polegająca na asymetrycznym ich spłaszczeniu. Głowa dziecka oglądana z góry przypomina równoległobok. Jest to częste zjawisko, dotykające około 20 proc. niemowląt. Najczęściej odkształcenie dotyczy tylnej lub bocznej części główki dziecka. Zjawiskiem pokrewnym plagiocefalii jest brachycefalia (krótkogłowie), czyli symetrycznie płaski tył głowy.

Można wyróżnić dwie główne przyczyny plagiocefalii.

  • Znacznie częstsza jest plagiocefalia ułożeniowa, kiedy do zniekształcenia dochodzi w wyniku mechanicznego ucisku. Może to nastąpić jeszcze w życiu płodowym na przykład w przypadku małowodzia. Częściej jednak czaszka dziecka ulega spłaszczeniu, gdy zbyt wiele czasu spędza ono leżąc na plecach i zawsze zwraca główkę w tę samą stronę. Ostatnio obserwowany wzrost częstotliwości plagiocefalii przypisuje się kampanii promującej spanie przez niemowlęta na plecach. Ma to na celu zmniejszenie ryzyka Zespołu Nagłej Śmierci Niemowląt, jednak efektem ubocznym jest częstsze występowanie skośnogłowia. Ułożeniowe zniekształcenie głowy często współistnieje z kręczem szyi. Jest to wrodzone lub nabyte skrócenie mięśni szyi i karku, które wymusza u dziecka skręt główki.
  • Plagiocefalia może być też wynikiem przedwczesnego, jednostronnego zarośnięcia szwów czaszkowych, w tym wypadku wieńcowego i węgłowego. Grupę schorzeń, w których dochodzi do przedwczesnego zarośnięcia szwów nazywamy kraniosynostozami i wymagają one interwencji neurochirurgicznej w ośrodku, który się w nich specjalizuje. Jest to zdecydowanie rzadsza przyczyna, występuje u 1 na 100 000 dzieci.

Skutki plagicefalii – do czego prowadzi spłaszczenie główki?

    Wcześnie rozpoznana plagiocefalia ułożeniowa szybko ulega poprawie pod wpływem podstawowych zabiegów, takich jak układanie dziecka na brzuszku. Jednak im później wdrożona interwencja, tym bardziej ograniczona jej skuteczność. W konsekwencji, zaniedbana płaska głowa u niemowlaka może przetrwać i pozostawić trwałe efekty, przede wszystkim asymetrię czaszki i twarzy.

    Kontrowersyjny jest związek pomiędzy plagiocefalią a zaburzeniami w rozwoju motorycznym dziecka. Wiadomo, że dzieci z skośnogłowiem rozwijają się przez pewien czas wolniej, niejasny jest mechanizm tego związku. Być może niemowlęta o słabiej rozwiniętej motoryce mają skłonność do dłuższego przebywania w jednej pozycji i stąd predyspozycja do spłaszczonej potylicy. Różnice te wyrównują się jednak w okolicach 4. roku życia, prawidłowo leczona plagiocefalia nie wiąże się więc z trwałym następstwami dla dziecka. Wpływ deformacji czaszki na rozwój mózgu to obszar, który wymaga dokładniejszych badań.

    Leczenie plagiocefalii – co robić, gdy dziecko ma spłaszczoną główkę?

    Gdy główka dziecka jest spłaszczona, przede wszystkim udać się do pediatry, który powinien różnicować łagodną plagiocefalię ułożeniową z innymi przyczynami deformacji czaszki. Jeśli zajdzie taka potrzeba, pediatra skieruje dziecko do specjalisty, najczęściej neurochirurga lub ortopedy dziecięcego.

    Wybór metody leczenia spłaszczonej główki dziecka zależy od tego, z jakim rodzajem plagiocefalii mamy do czynienia oraz od wieku dziecka. Podstawą leczenia plagiocefalii ułożeniowej jest dbanie o odpowiednie ułożenie dziecka, rehabilitacja oraz przyrządy, takie jak kask ortopedyczny.

    Jeśli dziecko nie ukończyło jeszcze 6. miesięcy, wystarczające będzie wdrożenie tych samych zaleceń, które służą do zapobiegania spłaszczeniu główki. Zmniejszony ucisk na odkształcone miejsce, w połączeniu z szybkim wzrostem mózgu sprawią, że kształt główki niemowlaka wróci do normy.

    Plagiocefalia a kask ortopedyczny

    Kaski korekcyjne znajdują zastosowanie w bardziej zaawansowanych przypadkach i u dzieci powyżej 6. miesiąca życia, gdy czaszka jest już mniej plastyczna i sama rehabilitacja może nie wystarczyć. Wprowadzono je do leczenia plagiocefalii w latach siedemdziesiątych. Kask wywiera ciągły, delikatny ucisk na nadmiernie rozwinięte części czaszki, chroniąc jednocześnie obszar spłaszczony i dając mu miejsce do wzrostu. Powikłania stosowania kasku są rzadkie i obejmują głównie podrażnienia skóry. Ostatnio kładzie się jednak nacisk na potencjalne psychologiczne problemy związane ze stosowaniem kasków, takie jak niska samoocena.

    Poduszka dla dziecka z plagiocefalią

    Na rynku dostępna jest tzw. poduszka dla dziecka z plagiocefalią. Nie ma jak na razie dowodów na jej skuteczność i bezpieczeństwo, a jest ona niezgodna z zaleceniami, które mają zmniejszać ryzyko Zespołu Nagłej Śmierci Niemowląt. Według nich, niemowlę powinno spać na płaskiej powierzchni, a w łóżeczku nie może być żadnych poduszek, zabawek itp.

    Jeśli plagiocefalii towarzyszy kręcz szyi, to elementem leczenia musi być rozciąganie i masaż przykurczonych mięśni, najczęściej jest to mięsień obojczykowo-mostkowo-sutkowy.

    Innego podejścia wymaga plagiocefalia wywołana przedwczesnym zarośnięciem szwów czaszki. Konieczny jest zabieg operacyjny, najczęściej przeprowadzany w okolicach 8–10 miesiąca życia. Polega on na nacięciu zarośniętych szwów i plastyce kości potylicznej, co umożliwia swobodne wzrastanie główki.

    Jak zapobiegać plagiocefalii?

    Plagiocefalii ułożeniowej dziecka można zapobiec. Wystarczy wdrożyć kilka prostych zabiegów przy pielęgnacji dziecka.

    • Najważniejsze jest zwiększenie ilości czasu, który dziecko spędza leżąc na brzuchu. Niektóre dzieci nie lubią tej pozycji, dają o tym znać krzykiem i płaczem. Należy wtedy niemowlę z nią oswoić, powoli lecz konsekwentnie, wydłużając czas jaki w niej spędza. Opiekun powinien przebywać na wysokości oczu dziecka, co je uspokaja i sprawia, że chętniej przebywają na brzuchu. Na początek można dziecko układać na swoim brzuchu, co dodatkowo sprzyja budowaniu więzi emocjonalnej.
    • Bardzo istotna jest regularna zmiana strony, w którą dziecko zwraca główkę, leżąc na plecach. Można to uzyskać na przykład poprzez umieszczanie kolorowych, wydających odgłosy zabawek po odpowiedniej stronie dziecka, co przyciągnie jego uwagę. Ponieważ dzieci mają tendencję do spoglądania w kierunku światła, ruchu i dźwięku, warto od czasu do czasu odwracać dziecko w kołysce, zamieniając głowę i stopy miejscami.
    • Należy ograniczyć czas, który dziecko spędza w leżaczkach, siedziskach i fotelikach samochodowych. Ich dość twarda powierzchnia może nasilać spłaszczenie główki. Pożądane za to jest noszenie dziecka w ramionach lub chuście.

    Bibliografia

    1. Donata Villani, Maria Vittoria Meraviglia (eds.), Positional Plagiocephaly, Springer International Publishing, 2014, ISBN: 978-3-319-06117-7, 978-3-319-06118-4
    2. A Clinician's Guide to Positional Plagiocephaly - BC Children's Hospital
    3. Wrodzony kręcz szyi – przegląd metod leczniczych Agata Michalska , Małgorzata Szmurło , Justyna Pogorzelska , Maciej Szczukocki , Zofia Szwilling DOI:10.20966/chn.2017.52.395
    Opublikowano: ; aktualizacja: 17.05.2019

    Oceń:
    4.6


    • Tagi:

    Może cię

    Ból wzrostowy

    Ból wzrostowy jest zespołem dolegliwości o niejasnej etiologii, dotykającym dzieci pomiędzy 2 a 12 rokiem ...

    Zespół Turnera – dziedziczenie, przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie

    Zespół Turnera (zespół Bonnevie-Ullricha) to zespół wad wrodzonych spowodowany obecnością w komórkach organizmu kobiety tylko ...

    Samouszkodzenia wśród dzieci i młodzieży

    Coraz więcej dzieci i młodzieży dokonuje aktów samouszkodzenia ciała. Sposobów na ich przeprowadzenie jest bardzo ...

    Przyczyny i leczenie chrypki u dziecka

    Chrypka u dziecka oznacza zmianę głosu na szorstki i matowy. Chrypce towarzyszy często suchość i ...

    Objawy i leczenie zapalenia zatok u dzieci

    Zapalenie zatok u dzieci ma najczęściej etiologię bakteryjną lub grzybiczą. Może być ostre bądź przewlekłe. ...

    Leczenie gorączki u dziecka

    Gorączka to podwyższenie ciepłoty ciała wynoszące powyżej 38°C. Rodzice najczęściej dokonują pomiaru pod pachą, choć ...

    Przewlekła niewydolność nerek u dzieci – przyczyny, objawy, stadia, leczenie

    Przewlekła niewydolność nerek to zespół chorobowy, którego istotą jest postępujące, nieodwracalne zniszczenie czynnego miąższu nerek ...

    Wideo – Atopowe zapalenie skóry u dziecka

    Atopowe zapalenie skóry. Wyprysk atopowy to przewlekłe, nawrotowe schorzenie z nasilonym świądem i charakterystycznymi zmianami ...

    Biegunka u niemowląt

    Biegunka u niemowlaka jest częstym objawem. Ze względu na charakter organizmu niemowlęcia, biegunki przebiegają nieco ...

    Wideo – Jak zwiększyć apetyt u dziecka?

    Z brakiem apetytu można sobie poradzić w warunkach domowych. Trzeba zastosować należne zachęty. Dobrze jest ...

    Hashimoto u dzieci – przyczyny, objawy, badania, leczenie

    Hashimoto u dzieci jest najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy. Obecność wola (powiększenia obwodu szyi) wskazuje na ...

    Błonica u dziecka

    Błonica to silnie zakaźna i szybko rozwijająca się infekcja bakteryjna. Obejmuje przede wszystkim nos oraz ...

    Komentarze i opinie (0)

    Drogi Użytkowniku!
    Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

    25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

    Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

    Dane — jak je zbieramy?

    Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

    Administrator danych — kto nim będzie

    HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

    Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

    Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
    • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
    • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
    • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
    • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

    Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

    W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

    Twoje prawa w stosunku do danych

    Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

    Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

    Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

    Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

    Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
    Oktawave
    FreshMail Sp. z o.o.
    Google
    Cloudflare
    Facebook
    Criteo
    HotJar
    Disqus
    TVN
    Wirtualna Polska
    Quarticon