Zespół jelita drażliwego u dziecka

Zespół jelita drażliwego (ang. Irritable Bowel Syndrome – IBS) to przewlekły lub nawracający ból brzucha, zmiana rytmu wypróżnień, wzdęcia, a wszystko to bez uchwytnej, konkretnej przyczyny strukturalnej. Jest to więc problem ze spektrum zaburzeń czynnościowych. Przyczyną IBS mogą być np. zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego lub predyspozycje genetyczne. Stosuje się m.in. leki rozkurczowe, przeciwbiegunkowe, przeczyszczające.

Skąd bierze się jelito drażliwe?

W przypadku zespołu jelita drażliwego u dziecka nie znajduje się żadnych nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych czy obrazowych. Naukowcy prowadzą liczne badania na temat etiologii jelita drażliwego, istnieje jak do tej pory kilka koncepcji. Sugeruje się rolę zaburzeń motoryki przewodu pokarmowego, u pacjentów stwierdza się także swego rodzaju nadwrażliwość narządową, czyli nadmierne reakcje na fizjologiczne zjawiska.

Ponadto podnosi się rolę połączeń pomiędzy mózgiem a przewodem pokarmowym, co związane jest ze skomplikowanymi reakcjami i zmienionym wydzielaniem wielu substancji, tzw. neurotransmiterów, które komunikują układ pokarmowy i mózg ze sobą.

Kolejnym aspektem są predyspozycje genetyczne, a także psychiczne. Stwierdzono bowiem że wśród osób cierpiących z powodu drażliwego jelita częściej stwierdza się różnego rodzaju zaburzenia psychiczne (głównie depresje, zaburzenia lękowe, zaburzenia osobowości). Dowodem na to może być fakt, że stosowanie leków przeciwdepresyjnych u pacjentów z jelitem drażliwym przynosi bardzo dobre efekty.

W powstaniu zespołu jelita drażliwego u dziecka mogą mieć znaczenie również nietolerancje pokarmowe, np. laktozy, a także przebyte nieżyty jelitowe. Przerost flory bakteryjnej jelita cienkiego (rozpoznawany za pomocą testów oddechowych) również może dawać objawy zespołu jelita drażliwego.

Co to właściwie jest zespół jelita drażliwego?

Zespół jelita drażliwego u dziecka (Irritable Bowel Syndrome – IBS) obejmuje bardzo szeroki zakres objawów. Na pierwszy plan wysuwają się: ból brzucha oraz zmiana rytmu wypróżnień – zaparcia lub biegunki.

Ból brzucha nie jest charakterystyczny, może być tępy, ostry, kłujący, kolkowy. Nie ma reguły. Zazwyczaj jednak mija po oddaniu stolca, nasila się pod wpływem stresu i najczęściej lokalizuje się w nadbrzuszu lub w okolicy pępka.

Zmiana motoryki jelit polega na pojawieniu się zaparć lub biegunek. Istnieje też taka możliwość, że oba te problemy pojawiają się wymiennie. Najczęściej biegunka zdarza się zaraz po posiłku, po oddaniu stolca zwykle pojawia się uczucie niekompletnego wypróżnienia. Stolec może mieć inną konsystencję niż zwykle lub zawierać śluz.

Inne objawy ze strony przewodu pokarmowego to np.:

  • wzdęcia,
  • odbijanie,
  • rzadziej zgaga,
  • nudności,
  • wymioty.

Objawy zespołu jelita drażliwego u dziecka spoza przewodu pokarmowego współwystępują czasami z objawami brzusznymi. Mogą to być:

  • zaburzenia miesiączkowania,
  • problemy z oddawaniem moczu (zbyt częste mikcje),
  • bóle pleców,
  • bóle głowy.

Rozpoznanie zespołu jelita drażliwego u dziecka lekarz stawia zazwyczaj na podstawie wykluczeń. Należy upewnić się, że za objawami nie kryją się żadne nieprawidłowości anatomiczne, stan zapalny, proces nowotworowy czy zaburzenia metaboliczne. Pewne objawy powinny jednak włączyć czujność, zarówno rodzica, jak i lekarza, a są to:

  • częste wybudzenia ze snu przez dokuczliwe objawy,
  • utrata masy ciała,
  • nasilone wymioty,
  • stale nasilający się przebieg dolegliwości,
  • gorączka,
  • obecność krwi w stolcu.

Jak rozpoznać zespół jelita drażliwego

Do rozpoznania zespołu jelita drażliwego u dziecka skłania lekarza brak nieprawidłowości w badaniu pacjenta oraz w badaniach dodatkowych. Lekarz najczęściej zleca podstawowe badania laboratoryjne, takie jak morfologia krwi, wskaźniki stanu zapalnego, poza tym badania kału w kierunku pasożytów, jak również posiewy bakteriologiczne (w celu identyfikacji bakterii w kale), ewentualnie mykologiczne (w kierunku obecności grzybów).

Lekarz może także odesłać dziecko do poradni gastrologicznej w celu konsultacji specjalistycznej czy wykonania badań endoskopowych (gastroskopia, kolonoskopia) lub wodorowych testów oddechowych, pozwalających rozpoznać nietolerancję laktozy i przerost flory bakteryjnej jelita cienkiego.

Jeśli chodzi o diagnostykę różnicową, czyli odróżnienie zespołu jelita drażliwego u dziecka od innych chorób, lekarz, w zależności od obrazu klinicznego, może wziąć pod uwagę nieswoiste choroby zapalne jelit (choroba Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego), choroby pasożytnicze, nietolerancję laktozy, zespoły złego wchłaniania, celiakię, problemy ginekologiczne (jeśli zespołowi towarzyszą zaburzenia miesiączkowania).

Jak sobie radzić z jelitem drażliwym?

Zespół jelita drażliwego u dziecka to schorzenie przewlekłe, na które tak naprawdę nie ma konkretnego lekarstwa. Terapia IBS może więc być frustrująca zarówno dla dziecka i jego opiekunów, jak i dla lekarza. Najważniejsze jest, aby pacjent zdawał sobie sprawę z tego, że nie jest to problem zagrażający jego zdrowiu, choć zgłaszane dolegliwości (mimo że nie mają ewidentnej przyczyny) są jak najbardziej realne i uciążliwe.

Jeśli to możliwe, dobrze jest zidentyfikować w życiu codziennym dziecka czynniki wywołujące czy nasilające dolegliwości i je wyeliminować bądź zmienić, np. styl życia, dietę (unikanie produktów po których dolegliwości się nasilają; mogą to być np. mleko, cebula, suszone śliwki, banany, warzywa wzdymające jak groch, brukselka, kapust). Poza tym, jeśli dziecko cierpi z powodu "zaparciowej" formy IBS, należy zwiększyć w jego diecie spożycie błonnika. Konieczna może się okazać konsultacja psychologiczna.

Najczęściej objawy zespołu jelita drażliwego u dziecka mają charakter łagodny, nie zaburzają codziennej jego aktywności, zdarza się jednak także bardziej uciążliwy przebieg. Preparaty, które wykazują pozytywne działanie w łagodzeniu objawów to probiotyki zawierające szczepy bakterii Lactobacillus rhamnosus (LGG). W przebiegających ciężko przypadkach zespołu jelita drażliwego u dziecka, utrudniających codzienne funkcjonowanie, lekarz na pewno rozważy farmakoterapię.

Zależnie od objawów, do wyboru jest kilka grup leków:

  • rozkurczowe,
  • przeciwbiegunkowe (gdy dominującym objawem jest biegunka),
  • przeczyszczające (jeśli dziecko cierpi na IBS z dominacją zaparć),
  • leki przeciwdepresyjne (w ostateczności).

O włączeniu leczenia decyduje tylko i wyłącznie lekarz.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Jelito drażliwe u dziecka

Zespół jelita drażliwego jest często występującym zaburzeniem przewodu pokarmowego. Powoduje on takie objawy, jak np. ...

Leczenie nieswoistych zapaleń jelit

Nieswoiste zapalenia jelit to grupa chorób o dotychczas niewyjaśnionej etiologii, do których zalicza się wrzodziejące ...

Zespół jelita drażliwego

Zespół jelita drażliwego, według definicji, można rozpoznać wtedy, kiedy, przez ostatnie trzy miesiące chory zgłasza ...

Zaburzenia trawienia

Zaburzenia trawienia są jedną z najbardziej dokuczliwych, a zarazem najczęstszych dolegliwości występujących w podobnym stopniu ...

Zespół jelita drażliwego – objawy i leczenie

Zespół jelita drażliwego (ang. Irritable Bowel Syndrome – IBS) jest zaburzeniem czynnościowym przewodu pokarmowego. Objawem ...

Zaburzenia perystaltyki jelit

Zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego są bardzo powszechnym problemem, dotykającym pacjentów w różnym wieku. Zarówno przyśpieszona, ...

Zespół jelita drażliwego

Zespół jelita drażliwego (ang. irritable bowel syndrome, w skrócie IBS) to schorzenie przewlekłe. Do jego ...

Leki na nieswoiste zapalenie jelit

Do nieswoistych zapaleń jelit należą dwie duże jednostki chorobowe – choroba Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie ...

Dieta w zespole jelita drażliwego

Stosowane dotychczas w zespole jelita drażliwego metody terapeutyczne często nie przynoszą zadowalających efektów, jednakże modyfikacja ...

Choroba Leśniowskiego-Crohna

Choroba Leśniowskiego-Crohna należy do grupy przewlekłych nieswoistych chorób zapalnych przewodu pokarmowego. Etiologia tego schorzenia pozostaje ...

Leki biologiczne a zapalenie jelit

Leki biologiczne są nowoczesną metodą leczenia nieswoistych zapaleń jelit. Leki biologiczne uzyskano stosując metody oparte ...

Choroby jelit

Choroby jelit obejmują dużą grupę schorzeń, które jako jedne z najczęstszych powodują nieprzyjemne dla pacjenta ...

Komentarze (0)