Czynnik Rh (grupa Rh, antygen D) – badanie

Układ grupowy Rh stanowi najbardziej złożony układ grup krwi. W jego skład zalicza się 49 antygenów, z których najsilniejszym jest antygen D. Występuje on aż u 85% ludzi (grupa Rh+) i jest główną przyczyną wystąpienia powikłań poprzetoczeniowych i konfliktu serologicznego. Najczęstsze wskazanie do badania czynnika Rh jest transfuzja krwi, a także diagnostyka konfliktu serologicznego.

Co to jest czynnik Rh?

Na powierzchni krwinki czerwonej (erytrocytu), znajdują się różne białka, nazywane antygenami grupowymi. Na ich podstawie, wyróżnia się 4 główne grupy krwi – A, B, AB i O. Dodatkowo, opisuje się tzw. układ grupowy Rh. Jest najbardziej złożonym układem grupowym człowieka, ponieważ stanowią go aż 49 antygeny, z czego najczęstszymi są: antygen D, C, c, E, e. Najbardziej immunogennym (tzn. zdolny do wywołania przeciwko sobie odpowiedzi immunologicznej) jest pierwszy z nich – antygen D.

Wykazanie obecności antygenu D na erytrocycie, stanowi podstawę do rozpoznania układu grupowego Rh jako dodatniego – Rh+. W odwrotnej sytuacji – kiedy brak jest na erytrocycie antygenu D – grupa krwi jest Rh-. W rutynowej diagnostyce bada się jedynie obecność antygenu D, pomijając inne antygeny układu Rh. Jeśli natomiast wywiad pacjenta wskazuje na np. konflikt serologiczny w przeszłości, diagnostykę poszerza się o pozostałe, często obecne antygeny – C, c, E i e. Szacuje się, że antygen D jest on obecny u 85% ludzi.

Jakie są wskazanie do badania czynnika Rh?

Istnieją dwa podstawowe wskazania do badania czynnika Rh. Jako pierwsze i najczęstsze, wymienić należy transfuzje krwi. Aby uniknąć powikłań poprzetoczeniowych, dąży się do przetaczania krwi zgodnej grupowo (zarówno zgodnej w obrębie układu AB0 jak i czynnika Rh).

W transfuzjologii, opiera się o następujące zasady:

  • jeśli w badanej próbce krwi, wykaże się obecność antygenu grupowego krwi – np. grupę krwi A, oznacza to, że krew ta nie posiada przeciwciał skierowanych przeciwko własnemu antygenowi;
  • posiada natomiast przeciwciała skierowane przeciwko białkom (antygenom) nieobecnym na własnych erytrocytach;
  • grupa krwi 0, i Rh – nie posiadają swoistych antygenów na krwinkach czerwonych, w związku z tym obecne są przeciwciała skierowane przeciwko wszystkim antygenom grupowym krwi;
  • przed przetoczeniem krwi konieczne jest wykonanie tzw. próby krzyżowej – w celu wykluczenia interakcji pomiędzy krwinkami czerwonymi dawcy i surowicą biorcy i odwrotnie – surowicą dawcy i krwinkami czerwonymi biorcy.

Kolejnym wskazaniem do badania czynnika Rh jest diagnostyka konfliktu serologicznego. Warunkiem koniecznym do rozwinięcia się konfliktu, jest obecność antygenu D na erytrocytach płodu (grupa Rh+) i nie występowanie antygenu D na krwinkach matki (grupa Rh-). Jeśli podczas ciąży lub porodu dojdzie do przecieku krwi płodu do krążenia matki, (w fizjologicznie przebiegającej ciąży nie dochodzi do mieszania się krwi) wytwarza się odpowiedź immunologiczna (produkcja przeciwciał skierowanych przeciwko antygenowi D na krwinkach płodu).

Przeciwciała (klasy IgG) posiadają zdolność przenikania przez łożysko. Wówczas, łączą się z erytrocytami płodu, prowadząc do ich hemolizy (rozpadu). Następstwem tej sytuacji jest niedokrwistość płodu, przewlekłe niedotlenienie wewnątrzmaciczne i uszkodzenie tkanek płodu. Do przecieku krwi może dojść w wyniku operacji podczas ciąży, zabiegów wewnątrzmacicznych, krwawień śródciążowych, poronienia lub porodu.

Jakie są dostępne metody diagnostyczne?

Podstawową metodą diagnostyczną stosowaną w diagnostyce konfliktu serologicznego, jest odczyn Coombsa (pośredni test antyglobulinow – PTA).

Badanie to powinno być przeprowadzone w I trymestrze ciąży, jeśli występuje niezgodność w zakresie antygenu D pomiędzy rodzicami. Jeśli wynik będzie negatywny należy powtórzyć badanie w II i III trymestrze ciąży oraz na miesiąc przed rozwiązaniem. Jeśli natomiast wynik badania w I trymestrze okaże się dodatni, należy zidentyfikować rodzaj przeciwciała i określić jego miano (stwierdzenie obecności przeciwciał anty-D w mianie poniżej 16 stanowi podstawę do zachowawczego postępowania i kontroli poziomu przeciwciał co miesiąc aż do rozwiązania). Jeśli miano przeciwciał będzie wysokie (powyżej 32) konieczne jest przeprowadzenie inwazyjnej diagnostyki, która polega na wykonaniu amniopunkcji lub kordocentezy.

Dokładniejszą, niestety rzadziej stosowaną metodą oznaczania antygenu D jest metoda PCR. Jest to metoda nieinwazyjna, która u pacjentki posiadającej Rh- pozwala w szybki sposób rozpoznać konflikt serologiczny i eliminować powikłania z niego wynikające (chorobę hemolityczną noworodka).

Jak interpretować wynik?

Stwierdzenie antygenu D na krwince czerwonej w badanej próbce krwi, przy wykorzystaniu metody PCR stanowi wiarygodną i ostateczną metodę diagnostyczną. Upoważnia to, do rozpoznania grupy Rh+.

Odczyn Coombsa pozwala na oznaczenie poziomu przeciwciał skierowanych przeciwko antygenowi D. W zależności od tego poziomu (tzw. miana przeciwciał), podejmuje się różne kroki terapeutyczne.

  • Jeśli miano jest niskie (poniżej 16), podejmuje się jedynie stałą kontrolę miana.
  • Jeśli miano jest wysokie (powyżej 32) zaleca się wykonanie amniopunkcji lub kordocentezy.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Próba krzyżowa

Próba serologicznej zgodności dawcy i biorcy (próba krzyżowa) jest podstawowym badaniem w transfuzjologii. Wykonywana jest ...

Przetaczanie krwi – na czym polega, jakie są zasady, czy występują powikłania?

Przetaczanie krwi (transfuzja) to procedura medyczna polegająca na podaniu pacjentowi wcześniej pobranego i przygotowanego preparatu ...

Dlaczego warto znać swoją grupę krwi?

Znajomość grupy krwi najistotniejsza jest przy przetaczaniu krwi. Transfuzja krwi niezgodnej pod względem antygenowym prowadzi ...

Badanie amylazy w surowicy

Badanie amylazy w surowicy przeprowadzanie jest szczególnie w bólach nadbrzusza, Badanie amylazy we krwi służy ...

Benzodiazepiny – badanie stężenia we krwi

Benzodiazepiny są to związki chemiczne, które znalazły zastosowanie w terapii lęku, bezsenności. Leki z grupy ...

Karbamazepina – badanie stężenia

Badanie karbamazepiny wykonujemy w celu monitorowania jej stężenia we krwi podczas leczenia, dzięki temu możemy ...

AFP (alfa-fetoproteina) – marker, badanie, norma i wyniki

Alfa-fetoproteina to białko płodowe, którego poziom w sposób fizjologiczny wzrasta w czasie ciąży. Marker AFP ...

Gonadotropina kosmówkowa

Gonadotropina kosmówkowa (hCG) to hormon, za którego wydzielanie odpowiada początkowo zarodek, a następnie łożysko. Stężenie ...

Oporność osmotyczna erytrocytów

Oporność osmotyczna erytrocytów jest badaniem poprawności budowy erytrocytów. Badanie oporności osmotycznej jest najlepszą metodą diagnostyczną ...

Badanie grupy krwi

Badania grupy krwi standardowo oznaczają, badanie układu AB0 oraz obecność antygenu D, czyli czynnik Rh. ...

Konflikt serologiczny a ciąża

Konflikt serologiczny jest następstwem niezgodności antygenu układu Rh grup krwi u matki i jej dziecka. ...

Badanie INR – normy, wskazania, przygotowanie, wysoki i niski INR

INR to Międzynarodowy Współczynnik Znormalizowany, który służy monitorowaniu skuteczności leków przeciwzakrzepowych. Wpółczynnik INR wyraża czas ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon