Próba krzyżowa

Próba serologicznej zgodności dawcy i biorcy (próba krzyżowa) jest podstawowym badaniem w transfuzjologii. Wykonywana jest przed każdym przetoczeniem krwi pacjentowi. Pozwala ona na dokładniejsze dopasowane dawcy i biorcy, nie tylko pod kątem układu grupowego ABO i czynnika Rh ale także innych przeciwciał, które mogły wytworzyć się w przeszłości. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko wystąpienia wielu powikłań poprzetoczeniowych.

Co to jest próba krzyżowa?

Próba krzyżowa to tzw. próba serologicznej zgodności dawcy i biorcy przed przetoczeniem krwi. To badanie krwi polega na dopasowaniu układu grupowego AB0 i czynnika Rh. Dodatkowo umożliwia rozpoznanie innych przeciwciał skierowanych przeciwko antygenom, które pacjent mógł w ciągu swojego życia wytworzyć. Oznacza to, że u każdego pacjenta, który posiada takie przeciwciała odpornościowe należy ze szczególną starannością dobrać preparat do transfuzji i poszerzyć diagnostykę, o niebadany rutynowo układ grupowy Kell. Układ ten zaleca się badać także u kobiet w wieku prokreacyjnym.

Mimo staranności w dobieraniu preparatów zgodnych grupowo między dawcą i biorcą, istnieją sytuacje, kiedy przetacza się krew bez pełnego kompletu badań, lub nie do końca zgodną grupowo (jednak jak z najmniejszą szansą na immunizacje pacjenta). Są to głównie stany zagrożenia życia, kiedy brak jest krwi jednoimiennej (zgodnej grupowo). Innym powodem są sytuacje, w których występują trudności w rozpoznaniu grupy ABO. Wówczas, przetacza się krwinki czerwone grupy krwi 0 (ponieważ są uniwersalne – nie posiadają one swoistych białek grupowych – antygenów wywołujących odpowiedź immunologiczną)

Jakie są wskazania do wykonania próby krzyżowej?

Podstawowym wskazaniem do wykonania próby krzyżowej jest konieczność przetoczenia krwi. Najczęściej, ma to miejsce przed planowanym zabiegiem chirurgicznym, a krew do przetoczenia zabezpiecza się na wypadek znacznej jej utraty. W tej sytuacji obowiązuje pełna diagnostyka zgodności dawcy i biorcy: wykonanie próby krzyżowej oraz oznaczenie układu grupowego ABO i czynnika Rh. Wyjątkową sytuacją są nagłe transfuzje w sytuacjach zagrożenia życia. Wówczas, z powodu braku czasu na przeprowadzenie próby krzyżowej, lekarz może podjąć decyzję o przetoczeniu KKCz (koncentrat krwinek czerwonych) od dawców grupy 0.

Warunkiem koniecznym jest jednak znajomość grupy krwi pacjenta w układzie ABO i czynnika Rh. Laboratorium szpitalne, na polecenie lekarza, wydaje preparat, po czym przystępuje do wykonania próby krzyżowej.

W jaki sposób przeprowadza się próbę krzyżową?

Aby sprawdzić zgodność serologiczną pomiędzy dawcą i biorcą, dokonuje się szeregu badań laboratoryjnych. Próba krzyżowa krwi to m.in.:

  • rozpoznanie układu grupowego ABO u dawcy i biorcy,
  • oznaczenie antygenu D na krwinkach czerwonych biorcy. Jeśli okaże się, że biorca nie posiada antygenu D na erytrocycie (jest Rh-), badanie przeprowadza się także u dawcy. Ma to na celu zabezpieczenie biorcy Rh- przed przetoczeniem mu krwi od dawcy Rh+,
  • sprawdzenie, czy w surowicy biorcy obecne są przeciwciała odpornościowe przeciwko krwinkom dawcy. Aby tego dokonać, należy do surowicy biorcy dodać krwinki dawcy. Jeśli przeciwciała odpornościowe są obecne w surowicy, dojdzie do zlepiania się (tzw. aglutynacji), co jest łatwe do zaobserwowania przez osobę badającą. Jeśli w czasie badania wystąpi aglutynacja, oznacza to, że podczas przetaczania mogą pojawić się powikłania poprzetoczeniowe i krwi takiej nie należy podawać pacjentowi (biorcy),
  • sprawdzenie, czy w surowicy biorcy nie ma przeciwciał skierowanych przeciwko antygenom najczęściej występujących na krwinkach czerwonych. Aby to sprawdzić, do surowicy biorcy dodaje się krwinki wzorcowe.

Jakie są najczęstsze powikłania poprzetoczeniowe?

Próba krzyżowa ma na celu uniknięcie powikłań poprzetoczeniowych. Są to niekorzystne reakcje, jakie mogą wystąpić podczas przetaczania krwi niezgodnej grupowo, zdarza się także, że występują po zakończonej transfuzji. Do wczesnych powikłań zalicza się:

  • ból w czasie przetaczania preparatu,
  • posocznica poprzetoczeniowa,
  • spadek ciśnienia krwi,
  • spadek temperatury ciała,
  • zaburzenia elektrolitowe,
  • odczyny alergiczne skóry,
  • wstrząs anafilaktyczny,
  • hemoliza krwinek.

Wystąpienie jakiegokolwiek niepokojącego objawu jest wskazaniem do natychmiastowego przerwania przetaczania i wdrożenia odpowiednich procedur leczniczych. Wśród powikłań pojawiających się po zakończonej transfuzji (nawet na wiele miesięcy po niej), należą:

  • przeciążenie organizmu żelazem,
  • skaza małopłytkowa,
  • zakażenie,
  • rozwinięcie poprzetoczeniowego odrzucenia przeszczepu – tzw. choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi (ponieważ krew przetaczana choremu traktowana jest jak przeszczepiany narząd).
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.3


Może cię

Moczany bezpostaciowe w moczu – liczne, u dziecka, w ciąży – co to oznacza?

Badanie moczu to nieinwazyjne i niedrogie badanie dostarczające cennych informacji o stanie zdrowia. W ramach ...

Układ Kell

Układ Kell jest to trzeci pod względem ważności układ grupowy krwinek czerwonych zaraz obok układu ...

HOMA-IR – wskaźnik insulinooporności i hiperinsulinemii

Insulinooporność stanowi nieprawidłowość diagnozowaną coraz częściej. Do niedawna insulinoodporność stwierdzano w oparciu o żmudne badania ...

Chlorki we krwi – badanie stężenia

Badanie st ężenia chlorków we krwi przeprowadza się zazwyczaj razem z oznaczaniem poziomu innych elektrolitów. ...

Badanie immunohistochemiczne

Badanie immunohistochemiczne polega na poszukiwaniu antygenów, które odpowiedzialne są za rozwój konkretnej choroby. Badanie to ...

Badania na boreliozę – kiedy i jaki test zrobić, cena

Diagnostyka boreliozy wciąż przysparza wielu problemów. Badania na boreliozę mają niską czułość, a dodatkowo serologiczna ...

Przeciwciała IgG przeciwko wirusowi Epsteina-Barr (EBNA)

Specyficzne przeciwciała przeciwko antygenom wirusa Epsteina-Barr (EBV) pozwalają na zdiagnozowanie zakażenia wirusem EBV. Badanie jest ...

Badanie grupy krwi

Badania grupy krwi standardowo oznaczają, badanie układu AB0 oraz obecność antygenu D, czyli czynnik Rh. ...

Dlaczego warto znać swoją grupę krwi?

Znajomość grupy krwi najistotniejsza jest przy przetaczaniu krwi. Transfuzja krwi niezgodnej pod względem antygenowym prowadzi ...

Przetaczanie krwi – na czym polega, jakie są zasady, czy występują powikłania?

Przetaczanie krwi (transfuzja) to procedura medyczna polegająca na podaniu pacjentowi wcześniej pobranego i przygotowanego preparatu ...

Czynnik Rh (grupa Rh, antygen D) – badanie

Układ grupowy Rh stanowi najbardziej złożony układ grup krwi. W jego skład zalicza się 49 ...

Test EMA – badanie umożliwiające diagnostykę sferocytozy wrodzonej

Test EMA to badanie wykorzystywane w diagnostyce sferocytozy oraz innych nieprawidłowości w budowie błon krwinek ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon