Katar sienny

Katar sienny, zwany także alergicznym nieżytem nosa, jest jedną z częściej występujących chorób alergicznych w populacji. Dotyczy zazwyczaj pacjentów młodych i dzieci, chociaż zdarzają się przypadki występowania kataru siennego u osób starszych. Jest to uciążliwe schorzenie, które około trzykrotnie zwiększa ryzyko rozwoju astmy oskrzelowej.

Co jest przyczyną kataru siennego?

Głównymi alergenami wywołującymi objawy alergii ze strony nosa (katar sienny) są alergeny wziewne. Zaliczamy do nich:

  • pyłki roślin – zwłaszcza wiatropylnych, w Polsce głównie traw i zbóż (tymotka, kupkówka pospolita, żyto), chwastów (bylica, babka), drzew (brzoza);
  • roztocza – najczęściej roztocza kurzu domowego – Dermatophagoides pteronyssinus i roztocza mączne;
  • zwierzęta – głównie ich naskórek, sierść, mocz i ślina – zarówno tych domowych (kot, pies, chomik), jak i gospodarskich (koń, bydło);
  • pleśnie – występujące w miejscach o zwiększonej wilgotności, często w łazienkach i okolicach przewodów wentylacyjnych.

Poza alergenami wziewnymi objawy kataru siennego mogą wywoływać (choć rzadko) alergeny pokarmowe, zwłaszcza te wywołujące reakcje krzyżowe z alergenami wziewnymi lub alergeny zawodowe – na przykład lateks. Również substancje nie będące alergenami – dym tytoniowy, spaliny – mogą nasilać objawy kataru siennego. To samo dotyczy takich czynników, jak nagłe zmiany temperatury lub silny stres.

Jak powstaje katar sienny?

Alergiczny nieżyt nosa jest klasycznym przykładem IgE-zależnej reakcji alergicznej. Polega ona na tym, że po kontakcie z alergenem powstają w naszym organizmie przeciwciała klasy IgE, które powodują uwolnienie histaminy odpowiedzialnej za objawy alergii. W reakcji alergicznej uczestniczy wiele komórek i cytokin należących do układu immunologicznego. W przypadku alergenów wziewnych pierwszy kontakt z alergenem mają komórki dendrytyczne, zlokalizowane w błonie śluzowej nosa i dalszych dróg oddechowych. Powoduje to swoiste „uczulenie” organizmu, który zapamiętuje dany alergenem – informacja o jego typie i budowie zostaje zachowana przez jeden z podtypów limfocytów B. Po ponownym kontakcie z tym samym alergenem komórka pamięci aktywuje się, zostaje przekształcona w plazmocyt i zaczyna produkcję przeciwciał IgE. Te z kolei łączą się z komórkami tucznymi, powodując uwolnienie z nich substancji zwanej histaminą. Histamina poprzez działanie na naczynia krwionośne błony śluzowej nosa wywołuje szereg objawów klinicznych kataru siennego. Jest to tak zwana faza wczesna reakcji alergicznej, występująca po kilkunastu-kilkudziesięciu minutach od kontaktu z alergenem. Komórki zaangażowane w reakcję alergiczną wydzielają także czynniki zwane cytokinami, które działając drogą krwi ściągają w miejsce kontaktu inne komórki, powodując przewlekły stan zapalny. Jest to tak zwana późna faza reakcji alergicznej, występująca po kilku godzinach. Jeśli proces trwa odpowiednio długo, możliwe jest powstanie zmian strukturalnych i nadreaktywności w drogach oddechowych, co w niektórych przypadkach może spowodować rozwój astmy.

Podział alergicznego nieżytu nosa

Katar sienny ze względu na czas trwania objawów dzielimy na:

  • okresowy – trwający krócej niż 4 dni w tygodniu lub mniej niż 4 tygodnie,
  • przewlekły – jeśli objawy utrzymują się powyżej 4 dni w tygodniu i dłużej niż 4 tygodnie.

Można także wyodrębnić dwie klasy schorzenia według ciężkości objawów:

  • łagodny,
  • umiarkowany / ciężki – rozpoznajemy go, jeśli występuje co najmniej jeden z następujących objawów:
    • zaburzenia snu,
    • trudności w nauce,
    • utrudnione jest wykonywanie codziennych czynności lub uprawianie sportu,
    • jeśli zwykłe objawy są szczególnie nasilone.

Ze względu na rodzaj alergenu wyróżniamy katar sienny:

  • sezonowy – wywołują go alergeny występujące w środowisku w pewnym okresie roku, czyli zazwyczaj pyłki roślin,
  • całoroczny – wywoływany przez alergeny całoroczne, na przykład roztocza kurzu domowego.

Rozpoznanie kataru siennego

Lekarz, który podejrzewa alergiczny nieżyt nosa, powinien zwrócić szczególną uwagę na wywiad z pacjentem. Charakterystyczne objawy połączone ze stwierdzonym kontaktem z alergenami dają duże prawdopodobieństwo rozpoznania kataru siennego. W celu potwierdzenia tła alergicznego należy wykonać punktowe testy skórne z alergenami wziewnymi oraz niekiedy oznaczyć stężenie IgE w surowicy. Przy trudnościach w ustaleniu przyczyny choroby można zastosować próbę prowokacyjną z donosowym podaniem alergenu podejrzewanego o wywoływanie kataru. U wszystkich chorych należy także wykonać badania w kierunku astmy oraz w niektórych przypadkach konsultację laryngologiczną. Dotyczy to pacjentów, u których występują objawy mogące sugerować nowotwór jamy nosowo-gardłowej lub inne groźne schorzenia, np.:

  • przewlekłe, oporne na leczenie zapalenie zatok przynosowych lub ucha środkowego,
  • objawy kataru występujące tylko jednostronnie,
  • krwawienie z nosa,
  • nowopowstałe skrzywienie przegrody nosa.

Jak leczyć alergiczny nieżyt nosa?

Profilaktyka

Ważnym elementem leczenia niefarmakologicznego kataru siennego jest unikanie kontaktu z alergenem. Osoby chorujące na katar sienny sezonowy i znające alergen odpowiedzialny za objawy powinny orientować się, w jakim okresie stężenie których pyłków jest największe i unikać w tym czasie miejsc, gdzie ich stężenie jest nasilone – łąk czy lasów. W Internecie i telewizji dostępne są kalendarze pylenia roślin oraz aktualizowane komunikaty o bieżących stężeniach alergenów. Należy ograniczyć spacery w miejscach ze świeżo skoszoną trawą oraz raczej nie wychodzić na spacery w godzinach porannych, kiedy stężenie pyłków jest największe. W przypadku uczulenia na roztocza kurzu domowego należy przestrzegać zasad umożliwiających ograniczenie ich ilości w mieszkaniach – często wietrzyć pomieszczenia, stosować pościele z nieprzepuszczalnych dla nich materiałów.

Leczenie farmakologiczne

W leczeniu farmakologicznym podstawowe znaczenie ma stosowanie donosowe glikokortykosteroidów. Są to leki najskuteczniej znoszące objawy, także ze strony oczu. Dodatkowo można stosować objawowo działające leki przeciwhistaminowe, przeciwleukotrienowe i stabilizujące komórki tuczne. W krótkotrwałym leczeniu można stosować leki obkurczające błonę śluzową nosa (na przykład ksylometazolinę), pamiętając o tym, że przedłużone działanie tego typu leków na błonę śluzową nosa może powodować zanik błony śluzowej lub perforację przegrody. Dobre efekty daje także częste płukanie jamy nosowej roztworem soli fizjologicznej lub wody morskiej.

Najbardziej skuteczną metodą leczenia przyczynowego kataru siennego jest immunoterapia swoista, czyli odczulanie. Polega ono na podawaniu w małych dawkach znanego alergenu, co powoduje przyzwyczajenie układu immunologicznego i zmniejsza reakcję alergiczną, a to prowadzi do znacznego ograniczenia objawów i poprawia jakość życia chorych. U niektórych pacjentów choroba ustępuje samoistnie po kilku latach.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.2


Może cię

Alergia i leczenie alergii w ciąży

Alergia u kobiet w ciąży wymaga wzmożonej kontroli, nie tylko ze strony lekarza położnika, ale ...

Jakie alergeny mogą wywołać atak astmy?

Nasilenie objawów astmy w dużej mierze uzależnione jest narażenia na czynnik w postaci alergenu. Alergeny ...

Alergia na roztocza – jakie są objawy alergii na kurz i jak sobie radzić z uczuleniem?

Alergia na roztocza objawia się trudnościami w oddychaniu, łzawieniem czy katarem. Najbardziej powszechna jest alergia ...

Katar sienny (alergiczny) u dziecka – leczenie

Alergiczny nieżyt nosa jest wynikiem alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa. Przez pacjentów najczęściej określany jest ...

Jakie są przyczyny alergii skórnej?

Objawy alergii skórnej mogą wywołać praktycznie wszystkie możliwe alergeny. Wśród przyczyn jest zarówno alergia pokarmowa ...

Katar alergiczny

Katar alergiczny nazywany jest także siennym. Jest to ostry alergiczny nieżyt nosa, którego objawy pojawiają ...

Wodnisty katar – sposoby na wodnistą wydzielinę z nosa

Wodnisty katar zazwyczaj jest bardzo uporczywy. Upłynniona wydzielina z nosa pojawia się w przebiegu przeziębienia ...

Alergia wziewna

Alergia wziewna występuje zarówno u dzieci, jaki u dorosłych. Alergeny, czyli czynniki, które wywołują reakcję ...

Jak leczyć katar sienny? Jakie są sposoby na katar sienny?

Katar sienny czyli alergiczny nieżyt nosa to choroba objawiająca się wodnistym katarem, uporczywym swędzeniem i ...

Wideo – Katar sienny

Katar sienny związany jest z alergią sezonową na pyłki traw i kwiatów. Jest on szczególnie ...

Pyłkowica – przyczyny, objawy i leczenie pyłkowicy (alergii na pyłki)

Pyłkowica, czyli alergia na pyłki, bywa określana także jako alergiczny nieżyt nosa i spojówek lub ...

Marsz alergiczny

Marsz alergiczny jest określeniem specyficznego wzoru rozwoju alergii u dziecka. W skład marszu alergicznego wchodzą: ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon