Wysypka po lekach – skórne odczyny (zmiany) polekowe

Uczulenie na leki jest coraz częstszym problemem, z jakim borykają się pacjenci, głównie ze względu na nadużywanie i łatwy dostęp do leków. Na występowanie alergii polekowych wpływ mają liczne czynniki (np. wiek). Zmiany skórne po lekach są najczęstszym i charakterystycznym objawem uczulenia na farmaceutyki. Skórne odczyny polekowe mogą przyjmować postać pokrzywki lub osutki plamisto-grudkowej.

Alergia polekowa – co to jest?

Uczulenie na leki jest coraz częstszym problemem, z jakim borykają się pacjenci, przede wszystkim ze względu na nadużywanie i łatwy dostęp do leków. Jedną z głównych grup leków powodujących reakcje uczuleniowe są antybiotyki, ale problem ten może pojawić się po zastosowaniu praktycznie wszystkich leków. Może wystąpić np. wysypka lub swędzenie skóry po lekach.

Uczulenie na leki to nieprawidłowa reakcja organizmu na leki podawane w prawidłowych dawkach. Może być ono spowodowane zarówno przez substancję czynną zawartą w lekach, jak i przez substancje pomocnicze.

Po pierwszym przyjęciu danego leku układ immunologiczny zapamiętuje dany alergen i rozpoczyna tworzenie przeciwko niemu przeciwciał. Reakcja uczuleniowa na leki pojawia się dopiero po którymś z kolei przyjęciu danego środka.

Uczulenie (alergia) na leki – czynniki ryzyka

Na występowanie uczuleń na leki (alergii polekowych) wpływ mają liczne czynniki. Jednym z nich jest wiek i płeć. Zaobserwowano, że wysypka u dzieci po lekach występuje rzadziej. Ma to związek najprawdopodobniej z zażywaniem większej ilości leków przez dorosłych, co jest głównym czynnikiem predysponującym do rozwinięcia się niepożądanych reakcji polekowych. Niepożądane odczyny polekowe częściej występują u kobiet niż u mężczyzn.

Plamy po lekach występują częściej u osób palących i nadużywających alkoholu. Istnieje także grupa chorób przewlekłych, które ku temu predysponują. Zaliczamy do nich: gruźlicę, AIDS oraz mukowiscydozę. Należy także pamiętać, że predyspozycja do alergii polekowych może też być uwarunkowana genetycznie.

Praktycznie wszystkie leki mogą być przyczyną odczynów alergicznych. Dotyczy to także leków stosowanych w leczeniu reakcji uczuleniowych, czyli leków przeciwhistaminowych i kortykosteroidów.

Do leków, które uczulają zaliczamy:

  • antybiotyki beta-laktamowe (penicyliny, cefalosporyny),
  • sulfonamidy,
  • niesteroidowe leki przeciwzapalne,
  • preparaty miejscowo znieczulające,
  • opiaty,
  • środki kontrastowe,
  • leki zwiotczające,
  • barbiturany.

Wysypka po lekach – objawy, skórne odczyny polekowe

Zmiany skórne po lekach są najczęstszym i charakterystycznym objawem uczulenia na farmaceutyki. Występuje bardzo duża różnorodność morfologicznych obrazów skórnych odczynów polekowych. Ze względu na dynamikę rozwoju zmiany na skórze po lekach możemy podzielić na dwie grupy:

  • reakcje natychmiastowe: obrzęk naczynioruchowy i pokrzywka po lekach,
  • reakcje opóźnione: wyprysk kontaktowy, rumień, osutka plamisto-grudkowa, plamica, reakcje fototoksyczne.

Najczęstszymi odczynami skórnymi polekowymi są obrzęk naczynioruchowy i pokrzywka. W pokrzywce mamy do czynienia z powstawaniem bąbli pokrzywkowych, którym towarzyszy świąd i rumień. Obrzęk naczynioruchowy objawia się z kolei występowaniem ograniczonych obrzęków w skórze i błonach śluzowych.

Oba te rodzaje występują bardzo często równocześnie. Najczęstszymi lekami predysponującymi do wystąpienia tych zmian są: antybiotyki beta-laktamowe, sulfonamidy i niesteroidowe leki przeciwzapalne.

Osutka plamisto-grudkowa po lekach

Wysypka po lekach bardzo często występuje w postaci osutki plamisto-grudkowej. Objawami są czerwone lub różowe plamy na ciele z towarzyszącymi grudkami (grudki na skórze). Osutka pojawia się najczęściej najpierw na tułowiu, obejmując początkowo szyję i kończyny górne, a następnie stopniowo przesuwa się ku dołowi.

Za występowanie tych zmian najczęściej odpowiedzialne są: niesteroidowe leki przeciwzapalne, antybiotyki beta-laktamowe, sulfonamidy, leki przeciwdrgawkowe.

Rumień po lekach

Kolejnym częstym odczynem skórnym jest rumień po lekach. Wyróżniamy w tej grupie:

  • rumień guzowaty, w którym mamy do czynienia z bolesnymi guzkami zlokalizowanymi głównie w obrębie podudzi; lekami wywołującymi są: salicylany, sulfonamidy, tetracykliny, niesteroidowe leki przeciwzapalne;
  • rumień wielopostaciowy z sinoczerwonymi zmianami na skórze, czasem na błonach śluzowych, a także – w najcięższej postaci (czyli toksycznej nekrolizie naskórka) ze zmianami w postaci pęcherzyków i martwicy, doprowadzającymi do spełzania rozległych powierzchni naskórka; do zmian tego typu najczęściej predysponują: antybiotyki beta-laktamowe, sulfonamidy, furosemid, tetracykliny, barbiturany, propranolol;
  • rumień trwały, czyli pojedyncze brunatne przebarwienia na skórze pojawiające się stale w tych samych miejscach; lekami predysponującymi są: niesteroidowe leki przeciwzapalne, sulfonamidy, tetracykliny, metronidazol, barbiturany.

Warto również wspomnieć o tzw. reakcjach fototoksycznych po zastosowaniu niektórych leków. Fototoksyczność jest to właściwość niektórych substancji powodująca zwiększoną wrażliwość komórek na promienie świetlne.

Gdy skóra zostanie wystawiona na światło, wówczas pojawiają się skórne odczyny polekowe, a czasami także silne oparzenia skóry. Lekami o działaniu uczulającym są m.in. niektóre antybiotyki (w tym chinolony), tetracykliny, a także niektóre zioła, np. dziurawiec zwyczajny.

Alergia po lekach (uczulenie na leki) – jak diagnozować i leczyć?

Diagnostyka uczulenia na leki opiera się na wykonaniu testów alergicznych, które dadzą dokładną odpowiedź, który lek nas uczula. Zaliczamy do nich testy skórne polegające na naniesieniu kropli alergenu na przedramię i nakłuciu w tym miejscu skóry. Pojawienie się bąbla i zaczerwienienia skóry po kilkunastu minutach świadczy o uczuleniu na dany alergen.

Kolejnym typem testów alergicznych jest test prowokacyjny, który polega na podaniu drogą donosową, pokarmową lub oskrzelową alergenu i odtworzeniu w ten sposób reakcji uczuleniowej. Ta metoda pozwala potwierdzić, że określony alergen podany daną drogą powoduje reakcję uczuleniową.

Oba wymienione testy niosą za sobą ryzyko rozwinięcia się w ich trakcie poważnej reakcji uczuleniowej, a nawet wstrząsu anafilaktycznego.

Mamy do dyspozycji także test z krwi. Polega on na wyizolowaniu z próbki krwi komórek, które są odpowiedzialne za reakcje alergiczne, a następnie poddaniu tych komórek laboratoryjnej hodowli. Komórki te stymulowane są odpowiednim lekiem i, jeżeli pacjent jest na niego uczulony, komórki zaczynają się namnażać.

Wysypka na ciele po lekach ustępuje zwykle wtedy, gdy odstawimy lek, który jest za nią odpowiedzialny. W przypadku łagodnych reakcji alergicznych podaje się leki przeciwhistaminowe, w cięższych przypadkach glikokortykosteroidy.

Gdy dojdzie do groźnego stanu, jakim jest wstrząs anafilaktyczny, należy podać adrenalinę.

Opublikowano: ; aktualizacja: 22.12.2016

Oceń:
4.2


Może cię

Choroby alergiczne oczu – leczenie

Leki stosowane w leczeniu chorób alergicznych oczu to przede wszystkim glikokortykosterydowe leki przeciwzapalne oraz inne ...

Alergia na kurz

Alergia na kurz jest chorobą niezwykle często współistniejącą z innymi alergiami, zarówno u dzieci, jak ...

Alergie pokarmowe u dorosłych

Alergia pokarmowa zaliczana jest do grupy chorób alergicznych, które często występują w populacji dziecięcej, ale ...

Alergia krzyżowa u dziecka

Alergia krzyżowa jest rodzajem alergii polegającej na tym, że u pacjenta uczulonego na jeden alergen ...

Odczulanie u dziecka

Odczulanie to jedyna metoda leczenia alergii, która działa na przyczynę jej powstawania, a nie tylko ...

Alergia na mleko krowie u dzieci

Alergie pokarmowe, w tym alergia na mleko krowie u dziecka, to reakcje immunologiczne powstałe w ...

Alergia na pyłki – jak sobie radzić z pyleniem?

Okres pylenia roślin, który w Polsce trwa od lutego aż do końca września, to trudny ...

Alergia skórna – przyczyny i leczenie objawów alergii na skórze

Alergia skórna jest to choroba dotycząca skóry. Polega ona na tym, że na skórze u ...

Alergia na psa – objawy, leczenie, odczulanie, pies dla alergika

Coraz więcej osób cierpi z powodu wpływu alergenów na organizm. U dorosłych i u dzieci ...

Jak leczyć katar sienny? Jakie są sposoby na katar sienny?

Katar sienny czyli alergiczny nieżyt nosa to choroba objawiająca się wodnistym katarem, uporczywym swędzeniem i ...

Alergia na jad owadów

Lato to czas wakacji, urlopów. Słoneczna pogoda i upały sprzyjają spędzaniu czasu na świeżym powietrzu. ...

Nietolerancja laktozy u dzieci

Nietolerancja laktozy to schorzenie stosunkowo często występujące u dzieci. Czasem może powodować dolegliwości uporczywe zarówno ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon