Objaw Jaworskiego – dodatni oznacza zapalenie wyrostka robaczkowego

Brak zdjęcia

30 października 2018

Dodatni objaw Jaworskiego wskazuje na zapalenie wyrostka robaczkowego. To jeden z kilku objawów otrzewnowych wykorzystywanych w pracy klinicznej przez lekarzy. Badanie polega na uciskaniu dołu brzucha. Pacjent znajduje się w pozycji leżącej. Test Jaworskiego pozwala zdiagnozować zapalenie otrzewnej, które może rozwinąć się w przebiegu zapalenia wyrostka.

Objaw Jaworskiego – kiedy i jak go badać

Jaworskiego objaw to jeden z obowiązkowych elementów palpacyjnego badania jamy brzusznej. Podczas badania tego lekarz nie tylko bada brzuch powierzchownie (oglądając i dotykając), ale również stara się poznać głębiej położone organy (tzw. głębokie badanie jamy brzusznej). Podczas badania tego sprawdzane są również tzw. objawy otrzewnowe, czyli próby wskazujące na stan zapalny otrzewnej. Dodatni objaw Jaworskiego jest potwierdzeniem tego schorzenia.

Ponadto ten objaw otrzewnowy badany jest w skróconym badaniu (tzw. badanie na ostro), gdy mamy podejrzenie rozlanego zapalenia otrzewnej lub innego stanu ostrego, który wymaga pilnej konsultacji i podjęcia leczenia.

Jaworskiego objaw badany może być przez lekarza każdej specjalności. W czasie badania, pacjent pozostaje w pozycji (bez zagłówka pod głową) leżącej i jednocześnie podnosi ku górze prawą kończynę dolną. W następnym kroku, osoba badająca naciska okolicę wyrostka robaczkowego, podczas gdy pacjenta opuszcza wyprostowaną w stawie kolanowym kończynę dolną do poziomu. Pojawienie się bólu (często o narastającym charakterze) jest wskazaniem do uznania objawu Jaworskiego za dodatni. Brak jakiegokolwiek dyskomfortu kwalifikuje objaw z mięśnia biodrowo-lędźwiowego (in. objaw Jaworskiego) jako ujemny. Objaw ten wskazuje również na zakątnicze położenie wyrostka robaczkowego. Lokalizację tę stwierdza się u mniej niż 5 proc. osób.

Objaw Jaworskiego dodatni a ostre zapalenie wyrostka robaczkowego

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego to jedna z najczęstszych przyczyn tzw. ostrego brzucha, czyli schorzenia wymagającego pilnej konsultacji chirurgicznej lub internistycznej. Wyrostek robaczkowy, czyli uwypuklenie jelita ślepego, stanowi integralną część naszego układu pokarmowego. Wyrostek, zgodnie z najnowszą wiedzą, nie jest już narządem szczątkowym, a ważnym elementem układu odpornościowego, ze względu na duże nagromadzenie w nim tzw.grudek chłonnych.

Stan zapalny wyrostka (czyli appendicitis) zazwyczaj związany jest z zmniejszeniem drożności wyrostka przez kamień kałowy (będący wynikiem przewlekłych zaparć). Wzrost ciśnienia oraz powstająca martwica predysponują wyrostek do perforacji (pęknięcia) i rozlania bakteryjnej treści do jamy otrzewnej. Przedostanie się bakterii do tej okolicy jest przyczyną groźnego powikłania, jakim jest zapalenie otrzewnej. Ponadto powikłaniem zapalenia wyrostka może być naciek okołowyrostkowy, który wymaga antybiotykoterapii, przed planowym zabiegiem usunięcia wyrostka robaczkowego.

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego – objawy

Badanie jamy brzusznej w przypadku podejrzenia ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego, dostarczyć może również innych objawów, które nie są wprawdzie patognomoniczne, ale stanowią pewnego rodzaju pomoc w rozpoznaniu tej choroby. Oprócz objawu z mięśnia biodrowo-lędźwiowego, zazwyczaj stwierdzamy:

  • objaw zasłonowy – próbę tę uznajemy za dodatnią, gdy w przypadku biernej rotacji wewnętrznej w stawie biodrowym prawym, występuje ból w okolicy prawego podbrzusza (pacjent podczas badania musi mięć kończynę zgiętą w stawie biodrowym oraz kolanowym); dodatni objaw zasłonowy jest wynikiem procesu zapalnego obejmującego mięsień zasłonowy
  • objaw z mięśnia lędźwiowo-udowego – ucisk na prawe kolano pacjenta oraz chęć podniesienia przez niego wyprostowanej w stawie kolanowym kończyny, jest powodem bólu; w tym przypadku objaw uznajemy za pozytywny (tj. dodatni).

Na uwagę zasługuje również Cope's psoas test nazywany również Obraztzova's sign. Objaw ten podobnie jak objaw Jaworskiego wskazuje na zapalenie wyrostka robaczkowego położonego zakątniczo. Podczas badania, pacjent leży na lewym boku a badający zgina jego kończynę dolną w stawie kolanowym i biodrowym, a następnie dokonuje dośrodkowej rotacji tej kończyny. Wystąpienie dolegliwości bólowych kwalifikuje the psoas sign jako dodatni. Objaw ten jest, o czym należy pamiętać, wykładnikiem stanu zapalnego otrzewnej. Jego prawostronne występowanie w przeważającej części przypadków wskazuje na ostre zapalenie wyrostka robaczkowego.

Ponadto objawy wyrostka robaczkowego w stanie zapalnym obejmują oprócz bólu brzucha o różnym nasileniu, także utratę łaknienia i nudności. Rzadziej występują wymioty oraz gorączka.

Inne objawy otrzewnowe

Zapalenie wyrostka robaczkowego położonego w prawym dole biodrowym, potwierdzić można również poprzez wykonanie tzw. próby Rovsinga. Badanie to wykonywane jest u pacjenta leżącego na prostej powierzchni i polega na ułożeniu jednej z dłoni w okolicy lewego dołu biodrowego, a następnie położeniu na niej dłoni u badającego dominującej. Kolejny krok badania obejmuje przesuwanie dłoni w kierunku przeciwnym do fali perystaltycznej, tj. w kierunku zagięcia śledzionowego okrężnicy. Manewr ten powoduje wzrost ciśnienia gazów znajdujących się w okreżnicy, a tym samym poszerzenie kątnicy wraz z wyrostkiem. Wystąpienie reakcji bólowe kwalifikuje objaw Rovsinga jako dodatni.

Próba Rovsinga podobnie jak objaw z mięśnia biodrowo-lędźwiowego i objaw zasłonowy, należy do grupy objawów otrzewnowych. Potwierdzenie ich dodatniego charakteru, upoważnia lekarza do wysunięcia podejrzenia wystąpienia zapalenia otrzewnej.

Nie mniej ważne w diagnostyce zapalenia wyrostka robaczkowego są objawy takie jak:

  • objaw kaszlowy, czyli wystąpienie reakcji bólowej podczas kaszlu (gdy pacjent leży płasko na plecach)
  • objaw Blumberga, którego wykonanie polega na ułożeniu opuszek palców na powierzchni powłok brzusznych i głębokiemu uciśnięciu okolicy prawego dołu biodrowego, a następnie zwolnieniu ucisku; objaw ten uznaje się za dodatni w przypadku odczuwania przez pacjenta bólu, wówczas możemy podejrzewać acute appendicitis, czyli ostre zapalenie wyrostka robaczkowego.

Oczywiście każdorazowo należy wykonać badanie potwierdzające zapalenie wyrostka robaczkowego. W Polskich realiach jest to pulsacyjne badanie jamy brzusznej, czyli tzw. badanie colour Doppler, będące odmianą znanego wszystkim badania USG. Ponadto proces diagnostyczny obejmuje badania laboratoryjne (morfologia krwi, parametry zapalne) oraz obserwację chorego, w przypadkach spornych.

Bibliografia

  •  Gajewski P., Interna Szczeklika 2018/2019, Wydanie 10. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2018.
  • Hartleb M., Gutkowski K., Kohut M.: Badanie fizykalne jamy brzusznej z elementami diagnostyki różnicowej. Wydawnictwo Czelej, Lublin 2010, 18-22.
  • Davey W., Rovsing's sign, Br. Med. J.,1956, 28-30; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2034810/ [dostęp 26.10.2018]
  • Winterbottom Ch., Positive psoas sign in presentation of retroperitoneal malignant triton tumour, BMJ Case Report, 2010 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3047516/ [dostęp: 26.10.2018]
Opublikowano: ; aktualizacja: 30.10.2018

Oceń:
4.8


Może cię

Skurcze brzucha – przyczyny skurczowego bólu jelit i brzucha

Skurcze jelit, czyli skurcze brzucha to częsty problem dotykający zarówno młodszych jak i starszych pacjentów. ...

Objawy otrzewnowe – co to jest, przyczyny, badanie

Objawy otrzewnowe polegają na odczuwaniu przez chorego bólu brzucha w czasie badania przedmiotowego. Zapalenie otrzewnej ...

Ból brzucha promieniujący do pleców – co to znaczy?

Ból brzucha pacjenci opisują na różne sposoby – jako silny, skurczowy, kłujący, pulsujący, częsty, przewlekły, ...

Leczenie zabiegowe choroby wrzodowej

Choroba wrzodowa żołądka i / lub dwunastnicy to występowanie ubytków w błonie śluzowej, powodujących dolegliwości ...

Kłykciny kończyste odbytu – przyczyny, objawy, leczenie, usuwanie

Kłykciny kończyste to brodawkowate narośla powstające przez przerost warstwy brodawkowatej skóry sromu, krocza oraz okolicy ...

Choroba beri-beri

Beri-beri to choroba, której przyczyną jest skrajny niedobór witaminy B1 – tiaminy, która m.in. bierze ...

Jak leczyć zapalenie wątroby?

Wątroba to organ, który pełni w organizmie człowieka szereg bardzo ważnych funkcji. O narząd ten ...

Metaplazja jelitowa – przyczyny, objawy, dieta, leczenie

Metaplazja jelitowa to efekt długotrwałej ekspozycji ściany przełyku na treść żołądka. Przyczyną tego stanu jest ...

Co podwyższa cholesterol?

Wysoki cholesterol utrzymujący się przez dłuższy czas to stan zagrażający zdrowiu. Przyczyn wzrostu poziomu cholesterolu ...

Wideo – Zespół jelita drażliwego

Zespół jelita drażliwego, według definicji, można rozpoznać wtedy, kiedy, przez ostatnie trzy miesiące chory zgłasza ...

Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna

Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna opiera się na leczeniu zaostrzeń choroby oraz na zapobieganiu ich występowania. Podczas ...

Zapalenie błony śluzowej przełyku

Zapalenie błony śluzowej przełyku to problem, który jest bardzo rozpowszechniony w populacji osób dorosłych. Często ...

Komentarze (0)