Schizofrenia hebefreniczna – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Schizofrenia hebefreniczna to zaburzenie psychiczne, które negatywnie wpływa na funkcjonowanie społeczne i zawodowe. Schizofrenia hebefreniczna, inaczej schizofrenia zdezorganizowana jest jedną z postaci schizofrenii, która w wielu aspektach różni się od schizofrenii paranoidalnej, będącej jej najczęstszą formą. Objawy hebefrenii to m.in. bezsensowne zachowania oraz skłonność do wesołkowatości. W leczeniu stosuje się leki przeciwpsychotyczne.

Hebefrenia – co to jest schizofrenia hebefreniczna?

Schizofrenia jest ciężką choroba przewlekłą, która stygmatyzuje człowieka oraz powoduje jego izolację i wycofanie z kontaktów społecznych. Hebefrenia, jedna z rzadszych form schizofrenii, pochodzi od greckiego słowa hebe, które oznacza młodość, siłę, uciechę, wesołość. W języku polskim pojęcie „hebes” stosowane było natomiast dla określenia człowieka nierozgarniętego, tępego, bezmyślnego.

Powyższa etymologia wyraźnie więc podkreśla, czym schizofrenia zdezorganizowana wyróżnia się nie tle innych zaburzeń psychicznych. Dominują w niej bowiem tzw. objawy afektywne dotyczące nieprawidłowej ekspresji emocji, współistniejące z brakiem typowej dla innych typów schizofrenii tendencji do wycofania. Ponadto zespół hebefreniczny (dezorganizacji), czyli objawy prodromalne poprzedzające pełnoobjawową schizofrenię hebefreniczną, polegają na gwałtownym, nieprzemyślanym wzroście zainteresowania otoczeniem. Taka postać hebefrenii najczęściej rozwija się między 15. a 30. rokiem życia, również jako schizofrenia hebefreniczna u dzieci wkraczających w okres dojrzewania.

Zobacz, czym charakteryzuje się osobowość schizoidalna.

Schizofrenia hebefreniczna – przyczyny

Obecnie można stwierdzić, że nie jest znana jedna, konkretna przyczyna schizofrenii, w tym schizofrenii hebefrenicznej. Wyróżnia się jedynie grupy czynników – opisane poniżej – które mogą wpływać na ujawnienie się objawów choroby.

  • Czynniki organiczne – oznaczają występowanie u chorych na schizofrenię zmian strukturalnych mózgowia (ubytki neuronów i zmiany „cytoarchitektury” tkanki mózgowej).
  • Czynniki genetyczne – tłumaczą rodzinne występowanie schizofrenii (40 proc. ryzyka zachorowania u dziecka, którego oboje rodziców choruje, a 12 proc., gdy choruje jedno z rodziców).
  • Czynniki biochemiczne wynikające z zaburzenia równowagi dopaminowej oraz glutaminergicznej – hipoteza dopaminowa wyjaśnia współwystępowanie objawów pozytywnych i negatywnych schizofrenii hebefrenicznej. Objawy wytwórcze wynikają z nadmiernej aktywności dopaminergicznej w układzie mezolimbicznym, natomiast objawy negatywne ze zbyt małej aktywności w układzie mezokortykalnym mózgu.
  • Teoria neurorozwojowa – zakłada, że przyczyną schizofrenii są zaburzenia powstałe w trakcie różnych etapów neurogenezy zachodzących podczas ciąży.

Przeczytaj, czym są zaburzenia zaburzenia schizoafektywne.

Jak przebiega schizofrenia hebefreniczna?

Schizofrenia hebefreniczna, jak każdy inny rodzaj schizofrenii jest opisywana za pomocą zespołu trzech typów objawów osiowych: pozytywnych, negatywnych oraz poznawczych.

Objawy pozytywne (wytwórcze) obejmują urojenia, omamy, dziwaczne zachowania, niespójność myślenia. W większości przypadków przebiegają z okresami remisji i nawrotów. Objawy negatywne (ubytkowe) oraz poznawcze wywierają natomiast długoterminowy wpływ na życie pacjenta. Należą do nich: alogia (zubożenie wypowiedzi), wycofanie się z rzeczywistości (autyzm), bladość afektywna (spłycenie uczuciowe), uczucie pustki oraz utrata zdolności do odczuwania przyjemności.

Okazuje się, że schizofrenia zdezorganizowana nieco odbiega od wyżej wymieniowych tzw. osiowych (podstawowych) objawów schizofrenicznych, gdyż w jej przebiegu zawsze pojawia się niespotykany w innych typach schizofrenii wzmożony napęd ruchowy połączony z gadatliwością, wiłością (pustą wesołkowatością) oraz niedostosowaniem afektu. Hebefrenik jest nieustannie aktywny, sprawia wrażenie, jakby utracił wszelkie zahamowania i nie odczuwał wstydu. Urojenia i halucynacje, jeśli się pojawiają, są niespójne, nieusystematyzowane, często hipochondryczne. W przebiegu schizofrenii hebefrenicznej może pojawić się anhedonia (brak odczuwania przyjemności) oraz awolicja (zaniechanie celowych działań), co upodabnia ją do schizofrenii prostej z przewagą objawów negatywnych.

Schizofrenia hebefreniczna – objawy

Najbardziej typowym objawem schizofrenii hebefrenicznej są bardzo nasilone zmiany afektu, natomiast urojenia i omamy (objawy wytwórcze) mają raczej zwiewny charakter. Często występują manieryzmy (wielokrotne powtarzanie określonych ruchów) oraz nieprzewidywalne, nieprzemyślane zachowania. W schizofrenii hebefrenicznej nastrój jest płytki, a mowa i myślenie skrajnie rozkojarzone.

Osoba chora nahebefrenię ma różne pomysły, które bez skrępowania wprowadza w czyn, czym szokuje swoje otoczenie. Jest zaczepna, wybucha śmiechem w nieodpowiednich momentach, stawia głupie pytania, skraca dystans. Mówi dużo, jednak przeskakuje z tematu na temat i nie odpowiada na zadawane pytania, przez co sprawia wrażenie chaotycznej i zdezorganizowanej. Jej dynamika pozostaje jednak monotonna – opowiadane są te same kawały, grymasy twarzy i gesty także ulegają zwielokrotnieniu. Zachowanie w schizofrenii hebefrenicznej cechuje zatem bezład oraz skłonność do błazenady. Współwystępowanie urojeń prześladowczych stwarza ponadto duże trudności w różnicowaniu hebefrenii od stanu maniakalnego i zaburzeń osobowości.

Kryteria ICD 10 rozpoznania schizofrenii

Aktualnie nie istnieją żadne testy weryfikujące rozpoznanie schizofrenii hebefrenicznej, dlatego w praktyce wykorzystywane są kryteria opracowane w Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD 10:

  1. Co najmniej jedno z poniższych kryteriów dużych:
  • echo myśli, nasyłanie i zabieranie myśli, odsłonięcie myśli;
  • urojenia oddziaływania, wpływu i owładnięcia w zakresie ruchów, myśli, działań lub odczuć, spostrzeżenia urojeniowe;
  • głosy omamowe komentujące lub dyskutujące albo inne głosy pochodzące z różnych części ciała;
  • utrwalone urojenia o treści niedostosowanej kulturowo i całkowicie niemożliwej.
  1. Co najmniej dwa z poniższych kryteriów mniejszych:
  • utrwalone omamy ze zwiewnymi urojeniami bez treści afektywnej lub utrwalone myśli nadwartościowe;
  • przerwy i wstawki w toku myślenia prowadzące do rozkojarzenia lub niedostosowania wypowiedzi, neologizmy;
  • zachowania katatoniczne (stany bezruchu, po których następują okresy podniecenia i nadmiernej ruchliwości);
  • objawy negatywne – apatia, zubożenie wypowiedzi i spłycenie lub niespójność reakcji emocjonalnych;
  • znaczna zmiana linii życiowej – spadek zainteresowań, brak celu, bezczynność, autyzm, wycofanie.

Leczenie schizofrenii hebefrenicznej

Podstawową zasadą leczenia schizofrenii hebefrenicznej jest jak najwcześniej rozpoczęta terapia lekami przeciwpsychotycznymi. Leki w schizofrenii zdezorganizowanej podaje się doustnie (o ile to możliwe) w najmniejszej skutecznej dawce. Obecnie lekami pierwszego rzutu są neuroleptyki atypowe, które po ustąpieniu objawów psychotycznych pierwszego epizodu powinny być stosowane ciągle przez następne 12–24 miesiące.

Kolejne epizody wymagają profilaktyki minimum 2-letniej lub kontynuacji farmakoterapii do końca życia. Coraz częściej stosuje się leki w formie depot, czyli leki przeciwpsychotyczne długodziałające, podawane w iniekcjach co kilka tygodni, bez konieczności codziennego przyjmowania tabletek.

Rokowania w schizofreniizdezorganizowanej zazwyczaj są niekorzystne z powodu szybkiego pojawiania się objawów negatywnych, w szczególności spłycenia afektu i zaniechania celowych, przemyślanych działań. Hebefrenię zazwyczaj rozpoznaje się u nastolatków i młodych dorosłych, co rzutuje na poważne braki w wykształceniu i problemy ze znalezieniem pracy.

Bibliografia

  • Jarema M., Psychiatria. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2016.
  • Kępiński A., Schizofrenia. Wydawnictwo Literackie, Kraków 2012.
  • Wilczyńska K. i wsp., Współczesny chory na schizofrenię, współczesne możliwości terapii. Psychiatria po Dyplomie, 2019, 16, 2.
Opublikowano: ; aktualizacja: 14.05.2019

Oceń:
4.6


  • Tagi:

Może cię

Stres a bezsenność i problemy ze snem

Problemy w pracy, stresujące wydarzenia rodzinne czy choroba to czynniki mogące powodować trudności z zasypianiem. ...

Allodynia – co to jest, jakie są przyczyny, rodzaje i objawy, jak wygląda leczenie?

Medycynie znane są schorzenia związane z zaburzeniami odczuwania bólu. Mogą się one objawiać poprzez osłabienie ...

Wideo – Udar mózgu - jak zapobiegać?

Zapobieganie udarom mózgu oznacza po prostu unikanie tych czynników ryzyka, co do których jest to ...

Ból skroni

Bóle głowy to dolegliwość powszechnie spotykana, która może dotyczyć osób we wszystkich grupach wiekowych. Bóle ...

Udar – fizjoterapia i ćwiczenia

Pacjenci po udarze mózgu wymagają szczególnej opieki. Po udarze konieczna jest rehabilitacja, nauka chodu, odpowiednie ...

Afazja – co to jest, jakie są rodzaje, objawy i leczenie?

Afazja (zaburzenie afatyczne) stanowi nabyte zaburzenie mowy, polegające na całkowitej utracie tworzenia i/lub rozumienia języka ...

Ablutofobia – co to jest, jakie są przyczyny i objawy, jak wygląda leczenie?

Ablutofobia to lęk przed kąpielą. Za przyczynę tego stanu nerwicowego podaje się mechanizm kojarzenia określonych ...

Jak zapobiegać bólom głowy?

Bóle głowy to wbrew pozorom bardzo szerokie spektrum zaburzeń o niezwykle zróżnicowanej etiologii. Bólu głowy ...

Zespół Wallenberga – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Wallenberga spowodowany jest przez powikłania naczyniowe. Za przyczynę tego rzadkiego zespołu neurologicznego podaje się ...

Ból głowy po znieczuleniu w kręgosłup – jakie są przyczyny i jak leczyć?

Ból głowy po punkcji to objaw zespołu popunkcyjnego. W celu badania płynu mózgowo-rdzeniowego pacjentowi podaje ...

Bóle nóg w nocy i w spoczynku – jakie są przyczyny i jak się leczy?

Ból nóg w nocy to dokuczliwa przypadłość, znacznie utrudniająca odpoczynek nocny. Jego przyczyn może być ...

ADHD u dorosłych

ADHD to zespół nadpobudliwości ruchowej z deficytem uwagi. W większości krajów Europy objawy ADHD u ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon