Oponiak mózgu (meningioma) – objawy, przyczyny, powikłania, leczenie, rokowania

Oponiak (meningioma) to nowotwór wywodzący się z opony pajęczej. Zaliczane są do najczęstszych wpośród, łagodnych nowotworów mózgu. Oponiaki charakteryzują się bardzo zróżnicowana budową histologiczną. Zdarzają się przypadku złośliwe tych guzów. Oprócz oponiaków występujących pojedynczo spotyka się mnogie.

Oponiak mózgu – co to jest?

Oponiaki to grupa nowotworów, w większości przypadków łagodnych, wywodząca się z komórek opony pajęczej. Kobiety chorują dwukrotnie częściej niż mężczyźni, natomiast u oponiak u dziecka występuje bardzo rzadko. Oprócz oponiaków występujących pojedynczo spotyka się oponiaki mnogie. Średni czas upływający od wystąpienia pierwszych objawów do rozpoznania wynosi od 2 miesięcy do ponad pół roku.

Oponiak jest to nowotwór wywodzący się z komórek opony pajęczej. W większości przypadków jest to łagodny nowotwór mózgu, rzadko zdarzają się odmiany złośliwe. Jest to jeden z najczęstszych nowotworów mózgu. Oponiaki występują głównie u ludzi starszych pomiędzy 40. a 60. rokiem życia, choć zdarzają się także u osób młodych. Jeśli nie zostaną u nich szybko wykryte, systematycznie i bardzo szybko rosną, co daje bardzo niepomyślne rokowanie.

Oponiaki mózgucharakteryzują się tym, iż nie naciekają struktur z nimi sąsiadujących, a jedynie je odpychają w trakcie rozrastania się, a co ważne, nie dają przerzutów. Sugeruje się, iż wpływ na rozwój tego guza mózgu mogą mieć żeńskie hormony płciowe. Wniosek ten wyciągnięto na podstawie badań, które pokazały, iż na powierzchni komórek oponiaków występuje wiele typów receptorów dla nich oraz istotną rolę w ich rozwoju odgrywają czynniki genetyczne.

Oponiaki – rodzaje

Oprócz oponiaków występujących pojedynczo spotyka się oponiaki mnogie. Średni czas upływający od wystąpienia pierwszych objawów do rozpoznania wynosi od 2 miesięcy do ponad pół roku. Rzadko zdarzają się odmiany złośliwe oponiaków.

Wyróżnia się następujące rodzaje opaniaków:

  • oponiak brodawkowaty,
  • oponiak włóknisty,
  • oponiak jasnokomórkowy,
  • oponiak atypowy,
  • oponiak anaplastyczny,
  • oponiak przejściowy/ mieszany,
  • oponiak wydzielniczy,
  • oponiak naczyniakowaty,
  • oponiak metaplastyczny.

Oponiaki – czy są złośliwe?

Oponiaki w mózgu charakteryzuje znaczna różnorodność budowy histologicznej. Znaczna większość oponiaków spełnia kryteria zaliczenia tych guzów do I stopnia złośliwości wg klasyfikacji WHO. Należy tutaj podkreślić, iż zdarzają się wznowy nowotworu po całkowitym operacyjnym usunięciu oponiaka. Oponiaki o II i III stopniu złośliwości, za wyjątkiem tego, iż mają bardzo wyraźną tendencję do tworzenia wznowy pooperacyjnej, dają niekiedy bardzo odległe przerzuty.

Pomimo iż oponiak należy w większości przypadków do nowotworów łagodnych, zdarzają się tzw. złośliwości miejscowe oponiaka. Związane jest to z faktem, iż rozrasta się on w miejscach bardzo trudno dostępnych pod względem chirurgicznym, np. rdzeń kręgowy czy mózgowie. Większość pacjentów z oponiakami ośrodkowego układu nerwowego (OUN) ma pojedynczy guz, ale spotykamy przypadki ich wieloogniskowego występowania. Oponiaki mogą dawać bardzo rozległe przerzuty, m.in. do płuc, kości, wątroby, węzłów chłonnych czy nerek.

Oponiaki – przyczyny guza mózgu

W chwili obecnej wiadomo, iż jest kilka czynników, które mogą przyczynić się do powstania i rozwoju oponiaków. Wśród tych czynników wymienia się:

  • silną i długotrwałą ekspozycję na promieniowanie jonizujące; kiedyś stosowane było naświetlanie ośrodkowego układu nerwowego do leczenia grzybicy, późniejszym skutkiem tego zabiegu były wieloogniskowo powstające oponiaki (wewnątrzczaszkowe i wewnątrzkanałowe);
  • wpływ czynników i infekcji wirusowych na rozwój oponiaków (nie został nigdy potwierdzony, choć w publikacjach pojawiają się podobne sugestie);
  • radioterapię stosowaną w leczeniu nowotworów złośliwych (np. glejaka), która polega na naświetlaniu mózgu i rdzenia kręgowego chorych, może to powodować rozwój i przyspieszać wzrost oponiaka;
  • hormony;
  • występowanie blizny, m.in. po urazie czaszki.

Należy wspomnieć także o czynnikach genetycznych. Tendencja do dziedziczenia oponiaka wyraźniejsza jest u kobiet.

Oponiak – objawy

Symptomatologia jest zależna w dużej mierze od położenia nowotworu. Ma to duże znaczenia w odniesieniu do objawów, które towarzyszą choremu. Nieco inaczej będą prezentować się objawy oponiaka w mózgu, inaczej w kręgosłupie.

Najczęstszymi objawami oponiaka mózgu są:

  • silne bóle i zawroty głowy;
  • napady padaczkowe;
  • niedowłady;
  • zaburzenia czucia;
  • porażenie dużych grup mięśni;
  • przejściowe ataki niedokrwienne;
  • zaburzenia czucia, smaku, słuchu, węchu;
  • niewydolność przysadki;
  • wzrost ciśnienia śródczaszkowego;
  • drętwienie twarzy (zaburzenia funkcji nerwów czaszkowych).

Diagnostyka oponiaków – jakie badania wykonać?

Bardzo ważną rolę w rozpoznaniu oponiaków odgrywa konsultacja lekarska (neurolog, neurochirurg), przeprowadzenie wywiadu rodzinnego oraz badania obrazowe. Kluczowe znaczenie mają tomografie komputerowe: rentgenowska oraz rezonansu magnetycznego. Badanie tomografem pokazuje masę, dobrze odgraniczoną i mającą regularny kształt, silnie i jednolicie wzmacniającą się po podaniu kontrastu.

Czasem oponiakom towarzyszy obrzęk, związany głównie z umiejscowieniem i unaczynieniem nowotworu. W badaniu MRI oponiaki można przeoczyć. Po podaniu gadolinu obraz ulega silnemu wzmocnieniu, co umożliwia dokładną ocenę położenia oponiaka.

Leczenie oponiaków – operacja usunięcia nowotworu

Leczenie oponiaka w dużej mierze polega na chirurgicznym usunięciu nowotworu. Stopień trudności zabiegu jest bardzo różny i zależy przede wszystkim od położenia nowotworu, jego wielkości i stanu ogólnego chorego. Bardzo ważne jest, by oponiak został usunięty całkowicie. W trakcie operacji oponiaka usunięta zostanie także tkanka dodatkowa wokół guza. Brak możliwości wycięcia guza w całości zwiększa ryzyko nawrotu oponiaka.

Jeśli nowotwór zostanie wycięty całkowicie i jest łagodny, to chorzy nie wymagają uzupełniającej radioterapii. W tych przypadkach stosuje się wieloletnią, regularną obserwację kliniczną z uwzględnieniem badań obrazowych. Korzystne rezultaty opisywano także po napromieniowaniu częściowo usuniętych lub w ogóle nieoperowanych łagodnych oponiaków. W wybranych przypadkach korzystne może być leczenie radioterapią stereotaktyczną i brachyterapią.

Oponiak – rokowanie

Jeśli w trakcie zabiegu chirurgicznego oponiak zostanie wycięty całkowicie, z nadmiarem tkanki i jest łagodny, istnieje szansa zupełnego wyleczenia chorego. Jeśli nie ma możliwości wycięcia guza w całości, możliwe są jego wznowy – bardzo często występują one dopiero po około 7 latach od zabiegu i są całkowicie bezobjawowe. Przerzuty w przypadku oponiaków występują bardzo rzadko, ale są możliwe, np. do kości, płuc czy nerek.

Bibliografia

  1. Mirosław Ząbek, Zarys neurochirurgii, Warszawa 1999, wyd.1
  2. Paweł P. Liberski, i in., Neuroonkologia kliniczna, Lublin 2011, wyd.1
  3. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/meningioma/symptoms-causes/syc-20355643
Opublikowano: ; aktualizacja: 18.12.2018

Oceń:
4.3


Może cię

Wideo – Badanie EEG

Badanie EEG wykonuje się celem oceny czynności bioelektrycznej mózgu, która ulega zaburzeniu w różnych chorobach. ...

Wpływ stresu na zdrowie

Doświadczanie stresu wiąże się z rozwojem wielu schorzeń ogólnoustrojowych. Każdorazowo bowiem obciążamy układ krążenia. Odpowiedź ...

Ból potylicy – przyczyna bólu głowy w okolicy potylicy

Ból głowy może być silny, ostry, tępy czy pulsujący oraz pojawiać się w skroniach. Czasem ...

Torbiel szyszynki – objawy, rozpoznanie i leczenie torbieli na szyszynce

Torbiel szyszynki to rodzaj guza wykrywanego podczas rezonansu lub tomografii głowy. Zwykle daje objawy w ...

Glejak

Glejak mózgu (glioma) to pierwotny nowotwór ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Glejaki to nowotwory złośliwe mózgu. ...

Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR)

Płyn mózgowo rdzeniowy stanowi cenne źródło informacji w diagnostyce chorób ośrodkowego układu nerwowego, ma szczególne ...

Wideo – Nowotwory OUN

Najczęstszymi nowotworami ośrodkowego układu nerwowego są glejaki. Stanowią one 50-60% pierwotnych guzów mózgu. Szczególnie często ...

Guz mózgu – jakie są pierwsze objawy i rokowanie?

Nowotwory układu nerwowego to bardzo specyficzny rodzaj chorób onkologicznych, ponieważ dotyczy wyjątkowego obszaru w organizmie, ...

Pachygyria – przyczyny, objawy, leczenie, długość życia

Pachygyria (szerokozakrętowość) to choroba ośrodkowego układu nerwowego. Efektem schorzenia jest znaczne ścieńczenie mózgu. Zakręty mózgowe ...

Allodynia – co to jest, jakie są przyczyny, rodzaje i objawy, jak wygląda leczenie?

Medycynie znane są schorzenia związane z zaburzeniami odczuwania bólu. Mogą się one objawiać poprzez osłabienie ...

Objaw Kerniga – co to jest, na czym polega, o jakich chorobach świadczy?

Objaw Kerniga (dolny i górny) to jeden z objawów oponowych (pozostałe to: objaw Brudzińskiego, Amossa ...

Depresja sezonowa

Depresja sezonowa określana jest również terminem choroba afektywna sezonowa (SAD). Jest to zaburzenie w obszarze ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon