Whiplash (smagnięcie biczem) – objawy i leczenie urazu kręgosłupa szyjnego po wypadku

Smagnięcie biczem, czyli whiplash to typowy uraz komunikacyjny, w którym w wyniku uderzenia w tył samochodu (rzadziej w bok lub z przodu) dochodzi do uszkodzenia kręgosłupa szyjnego. Objawy neurologiczne mogą występować bardzo długo po wypadku, czasami do końca życia. Uraz biczowy powoduje ból, mrowienie, drętwienia, zmniejszenie siły mięśniowej w kończynach. Leczenie obejmuje noszenie stabilizatora (gorsetu), przyjmowanie leków przeciwbólowych. Zaleca się ćwiczenia i rehabilitację.

Smagnięcie biczem co to jest?

Smagnięcie biczem (whiplash-associated disorders; WAD) to zespół dolegliwości pojawiających się po wypadku komunikacyjnym, podczas którego doszło do gwałtownego odchylenia głowy w tył, do przodu lub na boki. Najczęściej opisywany uraz powstaje w sytuacji, gdy w tył pojazdu, w którym znajduje się ofiara, uderza inny samochód.

Po wypadku pojawia się szereg dolegliwości bólowych, które są konsekwencją urazu struktur kostnych, mięśni a nawet nerwów. W urazie tym zostaje zaburzona relacja między mięśniami podpotylicznymi a stawem skroniowo-żuchwowym. Najczęściej takie zjawisko obserwujemy u kierowców, ulegających wypadkom drogowym z uderzeniem od tyłu, tj. kiedy zachodzi nagły wyprost i zgięcie w odcinku szyjnym kręgosłupa.

Smagnięcie biczem – jak dochodzi do urazu?

W czasie uderzenia od tyłu dochodzi do kompresji segmentu C5-C6. Następuje niekontrolowane, natychmiastowe odchylenie głowy ku tyłowi. Wpływa to degenerująco na stawy międzywyrostkowe.

Uraz szyi powoduje dolegliwości bólowe w okolicy podpotylicznej (z tyłu głowy) oraz w obrębie stawu skroniowo-żuchwowego. Pacjenci wspominają o bólu szyi i karku. Dochodzi do urazu mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego, mięśni pochyłych oraz długiego szyi. Ten komunikacyjny uraz kręgosłupa szyjnego występuje najczęściej i należy do najpoważniejszych w skutkach uszkodzeń po wypadku samochodowym.

Przy tego typu zdarzeniach możemy starać się o uzyskanie odszkodowania od firmy ubezpieczeniowej z tytułu szkody o charakterze majątkowym, wynikających z poniesionych kosztów leczenia oraz fizjoterapii. O tym, ile procent uszczerbku na zdrowiu zostanie przyznane, decyduje indywidualnie orzecznik z firmy ubezpieczeniowej.

Uraz kręgosłupa szyjnego po wypadku z boku i od przodu

Oprócz opisywanego tu urazu kręgosłupa szyjnego powstałego z mechanizmu uderzenia w tył samochodu, możliwe są także uszkodzenia powstałe w sytuacji, gdy siła zadziała z boku pojazdu lub z przodu.

Podczas uderzenia od przodu klatka piersiowa uderza o kierownicę, co prowadzi do zwiększonego ryzyka złamania żeber i mostka. Towarzyszący temu ból pojawia się w międzyłopatkowej okolicy klatki piersiowej. Dolegliwości te mogą przenosić się także do kończyny górnej. Często dochodzi do zaburzeń w obrębie stawu skroniowo-żuchwowego, co może powodować także ból w okolicy szyi. Na skutek gwałtownej kompresji na stawy nadgarstkowe trzymające kierownicę może dojść do pojawienia się zespołu cieśni nadgarstka.

Uderzenie z boku powoduje nagłe, boczne zgięcie szyi, wskutek czego dochodzi do nadmiernego rozciągnięcia mięśni okolicy łopatki oraz mięśnia czworobocznego. Tu także może dojść do poważnych uszkodzeń kręgosłupa szyjnego. Oprócz tego głowa ulega urazowi na skutek nagłego uderzenia o szybę. Uszkodzeniu ulegają także ramię, łokieć i klatka piersiowa, staw biodrowy oraz kolanowy po stronie uszkodzenia.

Whiplash objawy neurologiczne urazu szyi

U pacjentów po urazach typu whiplash można zaobserwować następujące objawy:

  • ograniczenie ruchomości odcinka szyjnego kręgosłupa;
  • osłabienie funkcji stabilizacyjnej więzadeł;
  • drętwienie, mrowienie w obrębie rąk oraz stóp – najczęściej segmenty C6, C7 w przypadku objawów w obrębie rąk; w przypadku stóp jest to objaw przeniesiony, związany najczęściej z dysproporcją napięcia mięśniowego;
  • ból o charakterze promieniującym do okolicy ramienia, przedramienia oraz ręki;
  • zawroty i bóle głowy;
  • ból szyi i karku;
  • podwyższone napięcie spoczynkowe mięśni;
  • obecność aktywnych mięśniowo-powięziowych punktów spustowych (wrażliwe, tkliwe miejsca kumulacji bólu);
  • uszkodzenie stawów: skroniowo-żuchwowych, segmentów kręgosłupa C2-C3, C6-C7, stawów międzywyrostkowych, barkowo-obojczykowych;
  • uszkodzenie splotu ramiennego;
  • zespół górnego otworu klatki piersiowej;
  • czucie „sztywnych” mięśni, zwłaszcza po całej nocy, po przebudzeniu;
  • osłabienie siły mięśniowej, głównie w rękach.

Warto wspomnieć, że obecność mięśniowo-powięziowych punktów spustowych będzie potęgować objawy bólowe, promieniując do odległych okolic ciała, a także może dawać objawy ze strony AUN (autonomicznego układu nerwowego). Mięśniami najbardziej uszkodzonymi po urazie typu smagnięcie biczem są: mostkowo-obojczykowo-sutkowy, mięśnie pochyłe, czworoboczny grzbietu, dźwigacz łopatki.

Smagnięcie biczem badania i diagnostyka

Do badań i testów stosowanych w diagnostyce urazu biczowego i uszkodzeń szyjnego odcinka kręgosłupa typu smagnięcie biczem należą badania:

  • odruchów ścięgnistych, okostnych,
  • czucia powierzchownego,
  • ocena bólu w skali VAS,
  • siły mięśniowej w skali Lovetta,
  • palpacyjne obecności mięśniowo-powięziowych punktów spustowych (badanie dotykiem i uciskiem),
  • ENG (elektroneurografia),
  • EMG (elektromiografia).

Smagnięcie biczem – rehabilitacja, fizjoterapia

Rehabilitacja pacjenta po urazie szyi typu whiplash polega na wprowadzaniu działań o charakterze przeciwbólowym oraz takich, które będą zwiększać zakres ruchu, a także siłę mięśniową pacjenta. W tym celu stosuje się zabiegi z zakresu fizykoterapii, głównie celem zniwelowania objawów bólowych (ultradźwięki, pole magnetyczne).

Terapia z pacjentem powinna być nakierowana na rozluźnianie mięśniowo-powięziowych punktów spustowych. Z powodzeniem w tego typu dolegliwościach stosuje się terapię tkanek miękkich, terapię manualną, poizometryczną relaksację mięśni, technikę schłodzenia i rozciągnięcia oraz terapię czaszkowo-krzyżową. Podczas pracy z pacjentem zaleca się stosowanie mniej intensywnych technik pracy, ponieważ bardziej agresywne działania mogą przyczynić się do ich złej tolerancji.

Uraz biczowy leczenie

Odpowiednio dobrane ćwiczenia, połączone z podawaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych, przynoszą lepsze efekty niż stosowanie unieruchomienia w postaci kołnierza typu miękkiego. Dodatkowego zaopatrzenia ortopedycznego potrzebują zazwyczaj pacjenci w ostrej fazie dolegliwości bólowych, gdzie kołnierz ortopedyczny spełni funkcję stabilizacyjną i ograniczy obecne podczas poruszania się wstrząsy. Profilaktycznie zaleca się stosowanie w autach indywidualnie dopasowanych zagłówków lub dodatkowych poduszek w okolicach odcinka szyjnego kręgosłupa.

Urazy odcinka szyjnego kręgosłupa należą do z najczęściej pojawiających się dolegliwości, destrukcyjnie wpływających na cały układ ruchu. W postępowaniu terapeutycznym przy uszkodzeniach typu whiplash najpewniej sprawdzają się działania nieinwazyjne oraz „nieurazowe”. Z tego też powodu do pracy z pacjentem warto włączyć techniki czaszkowe oraz metody pracy na tkankach miękkich.

Bibliografia

  • Nederhand M. J., Hermens H. J., Chronic neck pain disability due to an acute whiplash injury. Pain, 2003, 102, 1–2: 63–71.
  • Wytrążek M., Urazy typu smagnięcia biczem. Diagnostyka neurofizjologiczna oraz postępowanie fizjoterapeutyczne. Fizjoterapia w Teorii i Praktyce, 2011.
  • Myers T. W., Anatomy trains – myofascial meridians for manual and movement therapists. Churchill Livingstone Elsevier, London 2001.
Opublikowano: ; aktualizacja: 24.10.2018

Oceń:
4.9


Może cię

Zwyrodnienie kręgosłupa szyjnego (spondyloartroza)

Zwyrodnienie kręgosłupa szyjnego, inaczej spondyloartroza, jest chorobą degeneracyjną tkanek wchodzących w skład połączenia kręgów, czyli ...

Rwa barkowa – przyczyny, objawy, badania, leczenie, ćwiczenia, powikłania

Rwa barkowa (brachialgia, neuralgia barkowa) jest zazwyczaj wynikiem zmian zwyrodnieniowych w obrębie kręgosłupa szyjnego lub ...

Rwa ramienna – przyczyny, objawy, leczenie

Ból karku oraz ból promieniujący do kończyny górnej spotykany jest bardzo często. Objawy te znane ...

Ból karku – przyczyny bolesnego karku

Ból karku i szyi najczęściej jest wynikiem nadmiernego napięcia mięśni szyi, co często związane jest ...

Ból szyi – w jakich chorobach boli szyja?

Ból szyi jest powszechną dolegliwością, prowadzącą nierzadko do ograniczenia sprawności i obniżenia jakości życia. Ze ...

Ból tarczycy – jakie są przyczyny bólu w okolicach tarczycy?

Ból tarczycy nie musi wskazywać na poważne problemy z tarczycą w postaci nowotworu. Najczęściej jest ...

Bóle głowy i karku

Ból głowy i ból karku są jednymi z najpowszechniej występujących dolegliwości bólowych na świecie. Nie ...

Zwyrodnienie kręgosłupa – przyczyny, objawy, leczenie zmian zwyrodnieniowych

Coraz częstsze bóle pleców, uczucie sztywności kręgosłupa po przebudzeniu czy pojawiające się promieniujące bóle od ...

Sposoby na ból głowy, szyi i karku od kręgosłupa szyjnego

Ból kręgosłupa szyjnego może być przyczyną różnych dolegliwości. Zbytnie napięcie w mięśniach może wywoływać nie ...

Ból karku i szyi – jakie mogą być przyczyny?

Ból karku i szyi jest najczęściej spowodowany chorobą zwyrodnieniową kręgosłupa. Za dolegliwości bólowe, wzmożone napięcie ...

Ból szyi i karku – dlaczego boli kark i szyja?

Przyczyną bólu szyi, karku, bólu z tyłu głowy najczęściej jest przeciążenie i przyjmowanie długotrwałej, niezdrowej ...

Migrena szyjna – szyjnopochodny ból głowy od kręgosłupa szyjnego

Bywa, że głowa boli od kręgosłupa szyjnego. Szyjnopochodny ból głowy promieniuje do głowy, karku i ...

Komentarze (0)