Krztusiec

Krztusiec, zwany również kokluszem, wywoływany jest przez Gram-ujemną pałeczkę krztuśca (Bordetella pertussis). Należy on do najbardziej zaraźliwych chorób wieku dziecięcego. Jest to schorzenie wyjątkowo zdradliwe, które w początkowej fazie może przypominać zwykłe przeziębienie, grypę albo zapalenie krtani, co odwleka wprowadzenie właściwego leczenia (wymaga ono zastosowania antybiotykoterapii).

Czym jest krztusiec?

Krztusiec jest ostrą chorobą zakaźną dróg oddechowych przebiegającą z napadowym kaszlem. Jest on wywoływany przez pałeczkę krztuśca – Bordetella pertussis. Dotychczas uznawano, że w krajach o wysokim rozwoju ekonomicznym, problem tej infekcji został opanowany. Okazuje się jednak, że jest to wciąż aktualny problem, który dotyczy zwłaszcza najmłodszych pacjentów. Dlatego istotne jest, aby w porę diagnozować krztusiec u dziecka, właściwie leczyć i zapobiegać dalszemu szerzeniu się epidemii.

Krztusiec u dziecka – sposoby przenoszenia

Bordetella pertussis, Gram-ujemna pałeczka krztuśca przenoszona jest jedynie drogą kropelkową, bezpośrednio od chorego. Żeby doszło do zakażenia wystarczy krótka zabawa z kaszlącym dzieckiem w zamkniętym pomieszczeniu. Na powietrzu można się zarazić tylko wtedy, kiedy chore dziecko kaszle bezpośrednio na innego malucha. Czas wylęgania się krztuśca (tzn. okres między zakażeniem a wystąpieniem pierwszych objawów choroby) wynosi od kilku dni do dwóch tygodni (średnio jest to 6 dni).

Krztusiec u dziecka – objawy chorobowe

Klasyczny przebieg krztuśca obejmuje trzy fazy:

  • I faza kataralna – trwająca około 2 tygodnie, na którą składa się nieżyt dróg oddechowych, osłabienie, ból gardła, katar, suchy kaszel, zapalenie spojówek, stany podgorączkowe;
  • II faza – faza napadowego kaszlu; w czasie ataku dziecko czerwienieje na buzi, zanosi się, niemal się dusi. Ma problemem z odkrztuszaniem gęstej i lepkiej wydzieliny. Na koniec na ogół wymiotuje. Napadom kaszlu towarzyszy głęboki, świszczący wdech nazywany potocznie "pianiem koguta". Podczas kaszlu w krztuścu wydalane są z oskrzeli fragmenty z martwiczych tkanek nabłonka oraz gęsty śluz. Ta faza choroby trwa przeciętnie 4 tygodnie, choć może przedłużać się nawet do 3 miesięcy;
  • III faza – faza zdrowienia; trwa około 2 tygodni. Charakteryzuje się zmniejszeniem nasilenia kaszlu aż do całkowitego jego zaniku. Dopiero wtedy dziecko przestaje zarażać inne dzieci.

Opisany trójfazowy przebieg krztuśca występuje zazwyczaj pomiędzy 1 a 10 rokiem życia, natomiast u niemowląt (dzieci do końca pierwszego roku życia) objawy mogą być niespecyficzne. Dodatkowo w tej grupie występują często powikłania w postaci bakteryjnego zapalenia płuc wywołane przez Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Staphylococcus aureus.

Krztusiec u dziecka – diagnostyka

Oprócz objawów klinicznych "złotym standardem" w diagnostyce krztuśca jest hodowla oraz badanie PCR materiału pobranego z jamy nosowo-gardłowej. W badaniach krwi szczególną uwagę zwraca wzrost liczby białych krwinek, charakterystyczny jest także rozmaz limfocytarny.

Krztusiec u dziecka – leczenie

Leczenie krztuśca wymaga antybiotykoterapii. Lekami pierwszego rzutu są makrolidy, w tym erytromycyna, klarytromycyna, azytromycyna. Kuracja dziecka trwa zwykle 10–14 dni. Te same substancje stosowane są także jako profilaktyka poekspozycyjna u dzieci, które miały kontakt z osobą chorą, a u których nie rozwinęły się jeszcze objawy kliniczne. W razie ataków kaszlu i duszności podaje się też tlen przez maskę albo kaniule (tzw. wąsy), a także odsysa się wydzielinę, która zalega w drogach oddechowych. Bardzo ważne w krztuścu jest nawadnianie dziecka, co pomaga rozrzedzać wydzielinę w drogach oddechowych. Pamiętajmy również o wietrzeniu pomieszczeń, w których przebywa chory.

Zakażenie krztuścem jest szczególnie niebezpieczne dla dzieci poniżej 1 roku życia. Choroba powoduje u nich ogólne wyczerpanie organizmu, mogą pojawić się powikłanie, takie jak zapalenie płuc. W pojedynczych przypadkach bardzo małemu dziecku grozi nawet śmierć. Niemowlęta oraz dzieci starsze z ciężkim przebiegiem krztuśca muszą być leczone w szpitalu. Ważna jest 2–3-tygodniowa izolacja takiego dziecka. Pamiętajmy, że nieleczony krztusiec osłabia organizm dziecka i powoduje groźne powikłania. Do najpowszechniejszych należy ropne zapalenie płuc wywołane pałeczką krztuśca albo znacznie częściej bakteriami, takimi jak Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Staphylococcus aureus. Zachorowania na krztusiec skutkują także ostrym zapaleniem ucha środkowego oraz zaburzeniami ze strony ośrodkowego układu nerwowego.

Krztusiec u dziecka – szczepienia

Polski program szczepień ochronnych przewiduje 4 dawki szczepienia podstawowego szczepionką DTP (błonica, tężec, krztusiec) oraz 1 dawkę przypominającą DTaP (z bezkomórkowym składnikiem krztuścowym).

Odporność dziecka po szczepieniach nie utrzymuje się jednak przez całe życie. Średnio pozwala ona uniknąć zachorowania przez 9–12 lat. Po tym okresie odporność dziecka maleje i to jest prawdopodobnie powodem wzrostu liczby zachorowań na krztusiec. Szczepienie dziecka powyższym schematem szczepień nie daje stuprocentowej odporności. Mimo to szczepienia w znacznym stopniu łagodzą przebieg objawów i przyczyniają się do spadku liczby powikłań.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Chrapanie u dziecka

Chrapanie to wydawanie charakterystycznych dźwięków wskutek wibracji podniebienia miękkiego i języczka w czasie wdechu, zwykle ...

Infekcje intymne u dziewczynek

Infekcje intymne mogą wystąpić w każdym wieku, lecz częściej pojawiają się w okresie pokwitania. Stanowią ...

Prawidłowy wzrost i zaburzenia wzrostu u dziecka

Zmieniające się wymiary dziecka, systematycznie i starannie oceniane przez pediatrę, stanowią ważny element oceny rozwoju ...

Otyłość u dziecka

Szacuje się, że w Polsce od 5% do nawet 12% dzieci cierpi z powodu otyłości. ...

Przerost migdałka podniebiennego u dziecka

Migdałki podniebienne to parzyste struktury leżące obustronnie pomiędzy łukami podniebienno-językowymi a podniebienno-gardłowymi. Ich przerost powoduje ...

Krztusiec – diagnostyka i badania na krztusiec

Diagnostyka krztuśca obejmuje badanie krwi (morfologia) oraz mikrobiologiczne (pozwalające wykryć bakterię Bordatella pertussis odpowiedzialną za ...

Osteoporoza u dzieci (młodzieńcza) – przyczyny, objawy, leczenie

Osteoporoza na którą chorują dzieci nazywa się osteoporozą młodzieńczą. Może być spowodowana wtórnie przez schorzenia ...

Szczepienia przeciwko krztuścowi

Krztusiec jest chorobą zakaźną wieku dziecięcego, charakteryzującego się silnym i męczącym kaszlem. Nieprawidłowe leczenie często ...

Jak leczyć zakażenie układu moczowego u dzieci?

Zakażenia układu moczowego (ZUM) są częstą przypadłością u dzieci. W przebiegu infekcji dróg moczowych stwierdza ...

Sposoby na kaszel u dziecka – jak leczyć suchy i mokry kaszel u dziecka?

Kaszel u dziecka ma wiele możliwych przyczyn. Początkowo duszący suchy kaszel, który z upływem czasu ...

Powiększone węzły chłonne u dziecka

Węzły chłonne stanowią ważny element układu odpornościowego dziecka. Powiększenie węzłów chłonnych zwykle jest jednym z ...

Wysoka gorączka u dziecka – jak szybko zbić gorączkę u małego dziecka?

Gorączka u dziecka to jedna z najczęstszych przyczyn wizyt w gabinetach lekarskich. Wysoka temperatura budzi ...

Komentarze (0)