Przeciwciała przeciwjądrowe – czym są, co oznacza podwyższony wynik?

Przeciwciała przeciwjądrowe (ANA – Anti-Nuclear Antibodies) należą do grupy tzw. autoprzeciwciał. Podwyższenie ich stężenia może świadczyć o obecności choroby autoimmunologicznej. Badanie w kierunku obecności ANA w surowicy wykonuje się z próbki krwi żylnej.

Co to są przeciwciała przeciwjądrowe (PPJ)?

Przeciwciała to cząsteczki białkowe produkowane przez białe krwinki, stanowiące jeden z podstawowych elementów układu odpornościowego. Ich zasadniczą cechą jest zdolność do rozpoznawania i łączenia się z tzw. antygenami. Antygenem nazywamy cząsteczki chemiczne rozpoznawane przez przeciwciała, obecne między innymi na powierzchni wszystkich komórek – w tym na komórkach bakterii, pasożytów i cząsteczkach wirusów, ale także na wszystkich komórkach organizmu.

Każde przeciwciało rozpoznaje jeden konkretny antygen. Jego połączenie się z nim uaktywnia procesy prowadzące do zniszczenia struktury, na której jest on obecny (np. prowadzące do zabicia bakterii). W warunkach prawidłowych antygeny organizmu są „ignorowane” przez przeciwciała. Mechanizm ten zapobiega niszczeniu własnych tkanek przez układ odpornościowy. W niektórych przypadkach jednak układ odpornościowy „myli się” – rozpoznaje antygeny własne jako obce i zaczyna produkować swoiste dla nich przeciwciała. W efekcie następuje niszczenie własnych tkanek i może rozwinąć się choroba autoimmunologiczna.

Do przeciwciał tego rodzaju należą przeciwciała przeciwjądrowe (ANA – Anti-Nuclear Antibodies), skierowane przeciw strukturom zawartym w jądrze komórkowym własnych komórek. Wyróżnia się wiele rodzajów ANA, mniej lub bardziej charakterystycznych dla różnych chorób autoimmunologicznych. Do grupy tej zalicza się takie schorzenia jak:

Jakie są wskazania do badania przeciwciał przeciwjądrowych?

Oznaczenie stężenia przeciwciał przeciwjądrowych stosowane jest w ramach badania przesiewowego w kierunku chorób autoimmunologicznych (czasami nazywanych również chorobami autoagresywnymi, chorobami reumatycznymi lub układowymi chorobami tkanki łącznej). Objawy tych chorób mogą obejmować różne okolice ciała i być bardzo niecharakterystyczne, począwszy od przewlekłego uczucia zmęczenia, przeciągających się stanów podgorączkowych, bólu mięśni i stawów czy wysypki, a kończąc na ciężkich uszkodzeniach ważnych dla życia narządów (np. nerek, serca, wątroby). Współtowarzyszące takim objawom podwyższenie poziomu ANA pomaga potwierdzić lub wykluczyć obecność procesu autoimmunologicznego, a dokładne określenie podtypu przeciwciał jest pomocne w rozpoznaniu konkretnej choroby.

Jak wygląda badanie przeciwciał przeciwjądrowych?

Nie ma potrzeby specjalnego przygotowania do badania przeciwciał przeciwjądrowych, jednak należy pamiętać o rzetelnym przekazaniu lekarzowi informacji o aktualnym stanie zdrowia, w tym o obecnych chorobach i wszystkich przyjmowanych lekach (włączając w to preparaty dostępne bez recepty i leki pochodzenia roślinnego). Jest to o tyle ważne, że wszystko to może wpływać na poziom ANA w surowicy krwi.

Badanie PPJ przeprowadzane jest na próbce krwi żylnej pobieranej w taki sam sposób jak w przypadku zwykłego badania krwi (np. morfologii). Pobranie próbki odbywa się przez nakłucie żyły z pomocą jednorazowej igły i zebranie materiału do probówki. Przed wkłuciem igły odpowiednie miejsce (najczęściej okolica zgięcia łokcia) zostaje zdezynfekowane, a na ramię zakładana jest staza. Po pobraniu próbki można bez przeszkód wrócić do codziennych zajęć. Krew wysyłana jest do laboratorium ze sprzętem umożliwiającym przeprowadzenie badań serologicznych.

Wartości referencyjne

Wynik badania poziomu ANA podawany jest w postaci wartości najmniejszych rozcieńczeń, przy jakich wykrywa się obecność przeciwciał. Zapisuje się go w formie 1:X, gdzie X oznacza wielkość rozcieńczenia. Wynika stąd, że wyższa wartość X oznacza, że przeciwciała wykrywane są przy większym rozcieńczeniu, a więc ich ilość we krwi jest większa. Za wartość prawidłową uznaje się poziom (tzw. miano) przeciwciał równe lub niższe niż 1:40. O takim wyniku mówimy, że jest negatywny. Miano ANA w zakresie od 1:40 do 1:160 uznaje się za wynik niejednoznaczny. Miano przekraczające 1:160 interpretowane jest zazwyczaj jako wynik pozytywny, czyli nieprawidłowy. Czasami wynik podaje się w tzw. jednostkach międzynarodowych (IU – International Units). W takim przypadku wynik poniżej 1 IU jest uznawany za negatywny, powyżej zaś – za pozytywny. Trzeba pamiętać, że zakres wartości referencyjnych zależy od metod stosowanych w danym laboratorium, dlatego może różnić się nieco od podanego powyżej. Wartości przyjęte w danym laboratorium podane są zwykle razem z wynikiem.

Interpretacja wyniku

Interpretacja wyniku badania poziomu ANA przysparza często wiele trudności i w każdym przypadku musi być dokonywana w odniesieniu do całościowego obrazu pacjenta.

Wynik negatywny znacznie zmniejsza prawdopodobieństwo obecności choroby autoimmunologicznej. Dotyczy to zwłaszcza chorób, w których często obserwuje się podwyższenie miana tych przeciwciał, jak np. tocznia (ANA wykrywane w praktycznie każdym przypadku). Nie można jednak zapominać, że nie we wszystkich chorobach autoagresywnych są one obecne – np. w reumatoidalnym zapaleniu stawów tylko w ok. połowie przypadków. Wynik może być również fałszywie ujemny (przeciwciała niewykrywane mimo ich obecności), np. u pacjentów z toczniem leczonym steroidami. Porównanie wyniku badania z prezentowanymi przez pacjenta objawami jest więc kluczowe dla postawienia prawidłowej diagnozy. W większości przypadków wynik negatywny nie wymaga potwierdzenia bardziej dokładnymi badaniami.

Wynik pozytywny nasuwa podejrzenie toczącego się procesu autoimmunologicznego. W większości przypadków związany jest z rozwojem tocznia układowego, może jednak również świadczyć o pojawieniu się innych, rzadszych chorób. W ich różnicowaniu przydatne jest określenie podtypu obecnego w nadmiarze ANA. Dla przykładu dla tocznia charakterystyczne są tzw. przeciwciała anty-dsDNA i anty-Sm, natomiast dla mieszanej choroby tkanki łącznej – przeciwciała anty-Jo-1.

Rozpoznanie choroby autoimmunologicznej jest tym bardziej prawdopodobne, im większe jest miano przeciwciał. Trudności w interpretacji wyniku dodatniego są związane z tym, że w niektórych przypadkach pojawia się on jeszcze przed wystąpieniem objawów.

Dodatkowo nieznaczne podwyższenie miana ANA obserwuje się u kilku procent całkowicie zdrowych osób i nie wiąże się ono z ryzykiem wystąpienia u nich choroby. Trzeba również pamiętać, że ANA mogą pojawić się w surowicy na skutek stosowania niektórych leków, w przebiegu infekcji i w innych stanach patologicznych. Innymi słowy samo podwyższenie miana ANA nie upoważnia do postawienia diagnozy procesu autoimmunologicznego, zobowiązuje jednak do wnikliwego poszukiwania przyczyny wyniku pozytywnego i przeprowadzenia bardziej ukierunkowanych badań.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Reumatoidalne zapalenie stawów – objawy

Objawy reumatoidalnego zapalenia stawów obejmują różne układy. We wczesnym stadium choroby występują m.in. bóle mięśni ...

Badanie poziomu immunoglobuliny A (IgA) – norma, wyniki, niedobór

IgA jest rodzajem immunoglobuliny, który występuje w wydzielinach (pot, ślina, łzy) oraz na powierzchni błon ...

Wideo – Reumatoidalne zapalenie stawów - rehabilitacja

Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów trwa przez całe życie pacjenta i obejmuje współpracę wielu lekarzy specjalistów, ...

Przeciwciała przeciwjądrowe ANA – dodatnie ANA w jakich chorobach?

Przeciwciała przeciwjądrowe ANA to to przeciwciała wykrywane w szeregu chorób autoimmunologicznych. Określenie obecności przeciwciał ANA, ...

Reumatoidalne zapalenie stawów – przyczyny

Reumatoidalne zapalenie stawów (skrót – RZS) jest przewlekłą chorobą wielonarządową o nieznanej dotychczas przyczynie. RZS ...

Wideo – Reumatoidalne zapalenie stawów

Reumatoidalne zapalenie stawów jest przewlekłą, zapalną, układową chorobą tkanki łącznej o nieznanej etiologii. Charakteryzuje się ...

Wideo – Reumatoidalne zapalenie stawów – zmiany w stawach i mięśniach

W okresie pełnego rozwoju RZS zniekształcenia stawów i zaniki mięśniowe są bardzo znaczne. W obrębie ...

Komórki LE – badanie obecności

Komórki LE są granulocytami, rzadziej monocytami, które pochłonęły zmienione jądro komórkowe innej komórki. Badanie komórek ...

Choroby reumatyczne – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie i rehabilitacja

Choroby reumatyczne obejmują szereg schorzeń układu mięśniowo-szkieletowego. Wyróżnia się kilkaset rodzajów chorzeń reumatycznych, najczęściej diagnozowane ...

Reumatoidalne zapalenie stawów – leczenie

Celem leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów jest zmniejszenie dolegliwości bólowych, ograniczenie procesu zapalnego, ochrona struktury i ...

Choroby autoimmunologiczne – lista, jakie są przyczyny i leczenie

Choroba autoimmunologiczna występuje, wtedy, gdy układ odpornościowy przez pomyłkę atakuje i niszczy własne komórki i ...

Badanie radiologiczne w ortopedii i traumatologii

Badanie radiologiczne odgrywa zasadnicza rolę w ortopedii i traumatologii. Kości doskonale uwidaczniają się na zdjęciu ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon