Płytki krwi – badanie – co oznacza małopłytkowość i nadpłytkowość?

Oznaczanie liczby płytek krwi (trombocyty, PLT) przeprowadza się przy okazji standardowej morfologii. Badanie krwi na ilość płytek należy wykonać w przypadku: pojawiania się siniaków o niewyjaśnionym pochodzeniu, krwotoków z nosa czy silnych krwawień miesiączkowych. Trombocytoza (wysokie, podwyższone płytki krwi) świadczy m.in. o niedokrwistości. Trombocytopenia (małopłytkowość) z kolei np. o chorobach szpiku.

Co to są płytki krwi (trombocyty, PLT)?

Płytki krwi nazywane są inaczej trombocytami. Na wynikach laboratoryjnego badania krwi oznaczane są najczęściej jako PLT. Razem z czerwonymi i białymi krwinkami stanowią elementy morfotyczne krwi.

Powstają w szpiku kostnym z olbrzymich komórek – megakariocytów – poprzez odrywanie się od nich fragmentów cytoplazmy otoczonych błoną komórkową, które następnie trafiają do krwi, Znajdują się w niej przez ok. 810 dni. Pełnią istotną rolę w utrzymaniu hemostazy (hemostazą nazywamy mechanizmy zapewniające prawidłowy przepływ krwi w naczyniach i zapobiegające przedostawaniu się jej poza naczynia krwionośne).

W przypadku uszkodzenia naczynia krwionośnego – np. w wyniku przecięcia skóry – płytki ulegają aktywacji, adhezji (czyli przyleganiu do miejsca zranienia) i agregacji („zlepianiu się”). Dzięki temu dochodzi do powstania wstępnej blokady powstrzymującej wypływ krwi poza naczynia. Ta tzw. hemostaza pierwotna prowadzi do powstania czopu płytkowego – jest on jednak zbyt słaby, aby trwale zamknąć uszkodzenie. Po agregacji płytki krwi ulegają tzw. degranulacji – uwalniają swoją zawartość na zewnątrz. Dzięki temu równocześnie z tworzeniem czopu, pomagają w rozpoczęciu aktywacji pozostałych elementów układu krzepnięcia. W efekcie między trombocytami odkładane są włókna fibryny. Wzmacnia ona czop płytkowy i pozwala na przekształcenie go w trwale zamykający uszkodzenie skrzep, który pozostaje w tym miejscu aż do wyleczenia zranienia.

Układ krzepnięcia może działać prawidłowo wyłącznie, jeśli płytki krwi obecne są w odpowiedniej ilości i są zdolne do właściwego wypełniania swoich zadań. W innym przypadku nie jest możliwe utworzenie stabilnego skrzepu, co prowadzi do przedłużających się i nasilonych krwawień.

Liczba płytek krwi – kiedy oznaczać w morfologii?

Badanie liczby płytek krwi wskazane jest w przypadku wystąpienia objawów sugerujących obniżenie ich ilości i związanych z nieprawidłowym krwawieniem. Należą do nich:

  • łatwe powstawanie sińców (siniaków) lub pojawienie się sińców o niewyjaśnionym pochodzeniu;
  • przedłużone krwawienie po drobnych zranieniach;
  • częste krwotoki z nosa;
  • krwawienie z przewodu pokarmowego – obejmuje to również obecność tzw. krwi utajonej w stolcu;
  • silne krwawienia miesiączkowe;
  • pojawienie się małych czerwonych punkcików na skórze, podobnych do wysypki (tzw. wybroczyn);
  • pojawienie się małych sinawych plam na skórze, które nie bledną przy ucisku – są one spowodowane przez krwawienia podskórne.

W rzadszych przypadkach liczbę trombocytów oznacza się w celu wykrycia jej zwiększenia – tzw. trombocytozy. Objawami występującymi w takich przypadkach są objawy związane z nadmiernym wykrzepianiem lub nieprawidłowe krwawienia, jeśli zwiększeniu liczby płytek towarzyszy upośledzenie ich działania.

Nadpłytkowość najczęściej nie daje jednak zauważalnych objawów, wykrywana jest więc przy okazji innych badań. Płytki krwi bada się również w ramach diagnostyki chorób szpiku.

Morfologia krwi obwodowej – jak wygląda badanie płytek krwi?

Oznaczenie poziomu płytek krwi jest najczęściej uwzględniane jest w morfologii krwi obwodowej, dlatego przygotowanie do niego i jego przebieg wyglądają jak standardowe badanie krwi. Próbkę badaną stanowi krew pobrana najczęściej z żyły w okolicy dołu łokciowego przy użyciu jednorazowej igły i probówki.

Przed wykonaniem oznaczenia, należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach – niektóre z nich mogą wpłynąć na otrzymane wyniki. Należy unikać dużego wysiłku fizycznego na dobę przed badaniem, a na samo pobranie przyjść wypoczętym. Badanie przeprowadza się na czczo.

Po wyjęciu igły, należy uciskać miejsce wkłucia przez kilka minut, szczególnie jeśli występuje nadmierne krwawienie. Zapobiegnie to wyciekowi krwi z żyły. Próbka zostanie poddana analizie z użyciem automatycznego analizatora. Wynik badania dostępny jest zwykle tego samego lub następnego dnia.

Płytki krwi – norma

Prawidłowa ilość płytek krwi zarówno u osób dorosłych, jak i u dzieci mieści się w zakresie 150400 tys./μl (G/l). Niektórzy specjaliści podają górną granicę normy płytek krwi na poziomie 450 G/l. Wartości referencyjne mogą różnić się nieznacznie zależnie od laboratorium. Należy zaznaczyć, że układ krzepnięcia wykazuje dużą rezerwę względem płytek krwi.

Przy zachowaniu prawidłowego stanu pozostałych elementów układu krzepnięcia, obniżenie liczby płytek do 30 tys./μl nie prowadzi do zauważalnego upośledzenia zdolności krwi do krzepnięcia. Poniżej tej wartości zaczynają pojawiać się samoistne krwawienia, w tym do narządów wewnętrznych, natomiast obniżenie poniżej 10 tys./μl uznaje się za stan zagrożenia życia.

Czasami poza liczbą płytek krwi oznacza się ich parametry:

  • MPV (Mean Platelet Volume – średnia objętość płytki); zakres normy 7,410,4 fl;
  • PDW (Platelet Distribution Width – wskaźnik anizocytozy płytek krwi).

Zakresy normy różnią się zależnie od laboratorium.

Trombocytoza i trombocytopenia a wyniki badań krwi

Podwyższona liczba trombocytów we krwi nazywana jest nadpłytkowością lub trombocytozą, obniżona natomiat – trombocytopenią.

Wysokie i podwyższone płytki krwi (nadpłytkowość, trombocytoza)

Trombocytoza najczęściej pojawia się jako reakcja na obecną w organizmie nieprawidłowość niezwiązaną bezpośrednio z płytkami krwi – jest to tzw. trombocytoza reaktywna. Mogą do niej prowadzić stany, takie jak:

  • nowotwory (np. płuc, jajnika),
  • niedokrwistość (szczególnie z niedoboru żelaza i hemolityczna),
  • choroby zapalne (w tym nieswoiste choroby zapalne jelit czy reumatoidalne zapalenie stawów),
  • choroby infekcyjne (np. gruźlica),
  • usunięcie śledziony,
  • przyjmowanie doustnych środków antykoncepcyjnych.

Bywa również, że trombocytoza jest jedynie objawem przejściowym – ma to miejsce:

  • po dużym wysiłku fizycznym,
  • po dużej utracie krwi (np. w trakcie zabiegu operacyjnego),
  • w trakcie rekonwalescencji po nadmiernym spożyciu alkoholu (i związanym z nim niedoborem witaminy B12i kwasu foliowego).

W rzadkich przypadkach obserwujemy nadpłytkowość wynikłą z chorób szpiku. Może pojawić się w przebiegu zespołów mieloproliferacyjnych, w których szpik produkuje duże, przekraczające normę ilości płytek – jest to tzw. nadpłytkowość samoistna. W innych chorobach mieloproliferacyjnych i mielodysplastycznych (w tym w przewlekłej białaczce szpikowej i czerwienicy prawdziwej) możemy obserwować podobną sytuację.

Niskie płytki krwi (małopłytkowość)

Do obniżenia liczby płytek we krwi (małopłytkowości) mogą prowadzić dwa rodzaje zaburzeń – choroby szpiku, w których efekcie zaburzona zostaje produkcja trombocytów, oraz stany, w których płytki są zbyt szybko zużywane lub niszczone. Do pierwszej sytuacji może dochodzić:

  • w wyniku uszkodzenia szpiku podczas leczenia nowotworów (radio- i chemioterapia),
  • przez niektóre leki (w tym chinidynę, digoksynę, wankomycynę i inne),
  • przez nowotwory rozwijające się w obrębie szpiku (np. białaczki, przerzuty),
  • w przebiegu niedokrwistości aplastycznej.

Nadmierne zużycie, niszczenie i utratę trombocytów również obserwujemy w wielu przypadkach – do najważniejszych należą:

  • stany, w których organizm wytwarza przeciwciała przeciw trombocytom (np. pierwotna małopłytkowość immunologiczna, toczeń układowy, zespół HIT typu I – powikłanie leczenia heparyną niefrakcjonowaną),
  • stany masowego wykrzepiania (np. DIC – zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, plamica zakrzepowa małopłytkowa),
  • utrata płytek krwi z powodu przewlekłych krwawień – np. z wrzodu żołądka czy w przypadku schorzeń, takich jak: marskość wątroby, powiększenie śledziony oraz sepsa.

Analiza parametrów MPV i PDW może być pomocna w różnicowaniu przyczyn nieprawidłowego wyniku badania liczby płytek krwi.

Opublikowano: ; aktualizacja: 08.05.2017

Oceń:
4.6


Może cię

Agregacja płytek krwi – co to jest, jakie są objawy i jakie leki hamują agregację trombocytów?

Nadmierna agregacja płytek krwi, czyli ich zlepianie, prowadzi do zachwiania mechanizmu hemostazy i może być ...

Badanie PLT – liczba płytek krwi

Płytki krwi to obok czerwonych i białych krwinek i białych podstawowy element krwi. W badaniu ...

Małopłytkowość (trombocytopenia) – objawy, przyczyny, leczenie i rodzaje

Trombocytopenia, inaczej małopłytkowość to stan, w którym stwierdza się małą ilość płytek krwi. Małopłytkowość krwi ...

MPV – co to za parametr morfologii krwi? Jak odczytać badanie krwi MPV?

Morfologia krwi to najczęściej wykonywane badanie krwi. Jednym z elementów ocenianych w przypadku morfologii są ...

Rozmaz mikroskopowy krwi obwodowej

Rozmaz mikroskopowy krwi obwodowej to badanie laboratoryjne krwi służące do dokładnej analizy składu krwi. Rozmaz ...

Podwyższone PDW, MPV i P-LCR – co oznaczają takie wyniki badania krwi?

Badanie płytek krwi wiąże się z koniecznością określenia liczby płytek wraz z MPV, PDW i ...

Trombocyty (PLT, płytki krwi) – jakie są normy? Co oznacza wysoki i niski poziom trombocytów?

Trombocyty stanowią bardzo ważną składową morfotyczną krwi. Biorą udział w regulowaniu procesu krzepnięcia krwi i ...

Badanie P-LCR – wskaźnik dużych płytek krwi

P-LCR to badanie wskaźnika dużych płytek krwi. Badanie to wykonuje się by ocenić rozmiar trombocytów. ...

Nadpłytkowość (trombocytoza)

Nadpłytkowość określana jest jako trombocytoza. To stan w którym dochodzi do zwiększonej ilości płytek krwi. ...

Skazy krwotoczne – naczyniowe, płytkowe, osoczowe

Skaza krwotoczna oznacza skłonność do krwawień. Krwawienia mogą występować na skórze, w obrębie narządów, a ...

Płytki krwi – zaburzenia i choroby krwi

Płytki krwi to elementy morfotyczne obecne w krwiobiegu wytwarzane w szpiku. Są elementem układu krzepnięcia ...

Nadpłytkowość samoistna – przyczyny, objawy, leczenie

Nadpłytkowość krwi oznacza podwyższone stężenie płytek krwi (powyżej 600 tys./µl). Nadpłytkowość wtórna spowodowana jest fizjologiczną ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon