Płytki krwi – zaburzenia i choroby krwi

Płytki krwi to elementy morfotyczne obecne w krwiobiegu wytwarzane w szpiku. Są elementem układu krzepnięcia i ich udział jest niezbędny do wytworzenia prawidłowego czopu hemostatycznego i zatrzymania krwawienia. Istnieje wiele zaburzeń w wytwarzaniu i funkcji płytek krwi, które mogą powodować wydłużony czas krwawienia i skazę krwotoczną.

Płytki krwi – normy i funkcja

Płytki krwi (trombocyty) są wytwarzane w szpiku kostnym przez duże komórki nazywane megakariocytami (mega – duże, kario – jądro). Komórki te, znacznie większe niż inne komórki obecne w szpiku, po osiągnięciu dojrzałości ulegają fragmentacji. Z tych fragmentów powstają właśnie płytki krwi, które następnie trafiają do krążenia.

Norma dla płytek krwi w krążeniu wynosi 150 000-400 000 /µl. Czas życia trombocytu to 8-10 dni. Trombocyty mają postrzępioną cytoplazmę i nie zawierają jądra. W swojej cytoplazmie posiadają one liczne ziarnistości z wieloma enzymami i czynnikami niezbędnymi do funkcjonowania prawidłowego krzepnięcia krwi. W błonie komórkowej natomiast znajdują się receptory. Badanie płytek krwi wchodzi w skład tak zwanej morfologii krwi.

Płytki krwi są odpowiedzialne za:

  • proces inicjacji krzepnięcia,
  • fibrynolizy (fizjologiczny proces rozkładu zakrzepu),
  • skurczu naczyń krwionośnych.

W razie uszkodzenia tkanki, w osoczu rozpoczyna się seria reakcji chemicznych, w wyniku których fibrynogen zostaje przekształcony w cząsteczki fibryny, te zaś zlepiają się, tworząc siateczkę zasklepiającą ranę. Do tej siatki wpadają następnie erytrocyty i trombocyty – w wyniku czego powstaje skrzep. Uwięźnięte w tym miejscu płytki krwi wydzielają liczne mediatory, które przekształcają początkowo nietrwały skrzep w odporną skrzeplinę i pobudzają organizm do odbudowy uszkodzonej tkanki i naczynia.

Zaburzenia płytek krwi

Zaburzenia funkcji płytek krwi możemy podzielić na trzy główne grupy:

  1. małopłytkowość,
  2. nadpłytkowość (pierwotne należą do rozrostów nowotworowych, natomiast wtórne na ogół przebiegają bez objawów skazy krwotocznej lub zakrzepicy i ustępują samoistnie po skutecznym leczeniu choroby podstawowej),
  3. zaburzenia czynności (funkcji) płytek krwi.

Zaburzenia funkcji płytek krwi prowadzą od objawów skazy krwotocznej. Objawia się ona:

  • przedłużonym czasem krwawienia przy zranieniu lub znacznymi wybroczynami podskórnymi (popularnie nazywanymi siniakami) przy nieznacznych urazach.
  • może też dochodzić do samoistnych krwawień z dziąseł, krwawienie z przewodu pokarmowego lub też, co ma poważne konsekwencje medyczne, do narządów wewnętrznych na przykład ośrodkowego układu nerwowego, stawów, oka itp.,
  • w wypadku niektórych zaburzeń funkcji trombocytów może też dochodzić do powiększenia śledziony i jej ucisku na struktury jamy brzusznej, co daje objawy bólowe w obrębie jamy brzusznej.

Małopłytkowość – płytki krwi poniżej normy

Najczęstszym zaburzeniem funkcji płytek krwi jest spadek ich ilości poniżej dolnej granicy normy laboratoryjnej. Dochodzi wtedy do stanu znanego jako małopłytkowość (poniżej 150 tys. płytek/ul). Najczęściej małopłytkowość nie daje żadnych objawów, pojawiają się one dopiero przy wartościach rzędu 50 tys. płytek/ul i niższych pod postacią skazy i samoistnych krwawień.

Istnieje szereg przyczyn zmniejszonej ilości płytek krwi. Dzielimy je na trzy typy: małopłytkowość centralna, obwodowa i rzekoma.

  • Małopłytkowość centralna wynika ze zmniejszonej produkcji płytek w szpiku kostnym. Powody mogą być różne. Może to wynikać z chorób szpiku kostnego, niedoborów witamin (np. witaminy B12), ale też może być jednym z objawów choroby nowotworowej.
  • Małopłytkowość obwodowa to utrata płytek poza szpikiem kostnym. Mogą one być niszczone w nadmiernych ilościach w śledzionie. Sam organizm może też błędnie identyfikować płytki jako obce ciało i wytwarzać przeciwko nim przeciwciała odpornościowe powodując immunologiczną małopłytkowość. Może też po prostu dochodzić do ich nadmiernego zużycia, które szpik kostny nie jest w stanie szybko zrekompensować.
  • Pewnym artefaktem jest małopłytkowość rzekoma powstająca jako błąd laboratoryjny. Maszyna licząca płytki może podawać mniejszą ilość płytek niż jest w rzeczywistości z powodu zlepiania się płytek. W takich wypadkach zleca się manualne przeliczenie ilości płytek.

Płytki krwi a leki

Zaburzenia funkcji płytek krwi nazywane też trombocytopatiami należą do rzadkich chorób związanych z anomaliami w błonie płytkowej, ziarnistościach, strukturze lub cytoszkielecie białek płytkowych, zaburzenia sekrecji lub przekazywania sygnału oraz zaburzenia funkcji koagulacyjnych. Wrodzone trombocytopatie takie jak zespół Bernarda i Souliera czy trombastenia Glanzmanna należą do rzadkości. Znacznie częstsze są nabyte zaburzenia funkcji płytek. Znaczącą rolę w zaburzaniu czynności trombocytów pełnią tutaj leki. Może być to działanie celowe jak podczas terapii przeciwkrzepliwej jak i też działanie uboczne. Leki zaburzające funkcje płytek to:

  • kwas acetylosalicylowy (ASA),
  • pochodne tienopirydyny (tiklopidyna, klonidyna, prasugrel),
  • antagoniście receptora GP IIb/IIIa (abciksimab, tirofiban, epifibatyd, lamifiban),
  • dekstrany (stosowane jako infuzje dożylne zapobiegające ucieczce płynów w łożyska naczyniowego),
  • heparyna (często stosowanie prowadzi do umiarkowanej małopłytkowośći, która jednak ustępuje po odstawieniu leku),
  • leki fibrynolityczne (streptokinaza, urokinaza, tkankowy aktywator plazminogenu),
  • antybiotyki β-laktamowe.

Płytki krwi a choroby

Również w przebiegu niektórych chorób może dochodzić do zaburzenia funkcji płytek krwi.

  • Dzieje się tak w mocznicy, gdzie niewydolność nerkowa powoduje powstanie łagodnej skazy krwotocznej.
  • Również w niewydolności wątroby mamy do czynienia z zaburzeniem funkcji płytek o złożonej postaci, gdyż równocześnie dochodzi do zaburzeniem syntezy czynników krzepnięcia.
  • Największą grupą chorób wpływających na funkcje płytek są jednak choroby układu krwiotwórczego. W zespołach skutkujących rozrostem pochodzącym z komórek szpikowych (mieloproliferacyjnych) w ok. 30 % dochodzi do skazy krwotocznej. Oprócz małopłytkowości syntetyzowane płytki zawierają wiele defektów, które najprawdopodobniej są efektem mutacji nowotworowych. Mają obniżone zdolności koagulacyjne, zmniejszone wydzielanie ziarnistości płytkowych, zmniejszone ilości receptorów w błonie komórkowej, wykazują zaburzenia kształtu i wielkości.

Zaburzenia płytek krwi – leczenie

W przypadku małopłytkowości centralnej leczeniem pozostaje usunięcie choroby pierwotnej. Jeżeli jest to niemożliwe to doraźnie przetacza się koncentraty krwinek płytkowych (KKP), a w ostateczności można przeszczepić szpik kostny. Podobnie ma się leczenie małopłytkowości związanej z defektami samych trombocytów. Jedynym leczeniem jest usunięcie podstawowej przyczyny lub przeszczep szpiku.

W przypadku małopłytkowości związanej z obwodowym niszczeniem płytek krwi pierwszym rzutem leczenia są glikokortykosteroidy. Podaje się też leki immunosupresyjne w celu zmniejszenia ilości przeciwciała. Inną opcją terapeutyczną jest usunięcie śledziony jako głównego organu odpowiedzialnego za usuwanie płytek z krążenia. Usunięcie śledziony powoduje podwyższenie ilości płytek w krążeniu. Nowymi opcjami terapeutycznymi są monoklonalne przeciwciała takie jak rytuksymab oraz leki pobudzające szpik do syntezy płytek krwi. Do tych leków należy eltrombopag i romiplostim. Niestety, mimo znacznej skuteczności ze względu na wysoką cenę są one rzadko stosowane w leczeniu.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Przewlekła białaczka limfatyczna (limfocytarna)

Przewlekła białaczka limfatyczna (zwana też limfocytarną) polega na klonalnym rozroście układu limfoidalnego i zazwyczaj charakteryzuje ...

Zaburzenia krzepnięcia krwi

Termin zaburzenia krzepnięcia krwi odnosi się do grupy schorzeń o różnym mechanizmie i przyczynach powstawania. ...

Skazy krwotoczne – naczyniowe, płytkowe, osoczowe

Skaza krwotoczna oznacza skłonność do krwawień. Krwawienia mogą występować na skórze, w obrębie narządów, a ...

Płytki krwi – badanie – co oznacza małopłytkowość i nadpłytkowość?

Oznaczanie liczby płytek krwi (trombocyty, PLT) przeprowadza się przy okazji standardowej morfologii. Badanie krwi na ...

MPV – co to za parametr morfologii krwi? Jak odczytać badanie krwi MPV?

Morfologia krwi to najczęściej wykonywane badanie krwi. Jednym z elementów ocenianych w przypadku morfologii są ...

Małopłytkowość (trombocytopenia) – objawy, przyczyny, leczenie i rodzaje

Trombocytopenia, inaczej małopłytkowość to stan, w którym stwierdza się małą ilość płytek krwi. Małopłytkowość krwi ...

Podwyższone PDW, MPV i P-LCR – co oznaczają takie wyniki badania krwi?

Badanie płytek krwi wiąże się z koniecznością określenia liczby płytek wraz z MPV, PDW i ...

Badanie P-LCR – wskaźnik dużych płytek krwi

P-LCR to badanie wskaźnika dużych płytek krwi. Badanie to wykonuje się by ocenić rozmiar trombocytów. ...

Badanie PLT – liczba płytek krwi

Płytki krwi to obok czerwonych i białych krwinek i białych podstawowy element krwi. W badaniu ...

Skaza krwotoczna

Skaza krwotoczna to stan w którym dochodzi do niekontrolowanej ucieczki krwi poza ściany naczynia. Skaza ...

Nadpłytkowość samoistna – przyczyny, objawy, leczenie

Nadpłytkowość krwi oznacza podwyższone stężenie płytek krwi (powyżej 600 tys./µl). Nadpłytkowość wtórna spowodowana jest fizjologiczną ...

Małopłytkowość w ciąży

Małopłytkowość u kobiety ciężarnej jest zjawiskiem związanym ze zmianami zachodzącymi w jej organizmie. Zbadanie przyczyny ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon