Białaczka u dziecka

Białaczki to choroby, które powodują zmiany w składzie krwi dziecka. To najczęstsze nowotwory wieku dziecięcego, ponadto u dzieci przeważają ostre ich postacie. Leczenie, oparte na chemioterapii, odbywa się w wysoko specjalistycznych ośrodkach onkologii i hematologii. Najczęściej występuje ostra białaczka limfoblastyczna, a rzadziej ostra białaczka mieloblastyczna oraz przewlekła białaczka szpikowa.

Skąd się biorą białaczki?

Białaczka to najczęściej występujący nowotwór wieku dziecięcego. Choroba ta powoduje zmiany w składzie krwi pacjenta. W populacji pediatrycznej przeważają postacie ostre, w odróżnieniu od osób dorosłych, u których dominują postacie przewlekłe. U dzieci najczęściej zdarza się ostra białaczka limfoblastyczna (ALL), która stanowi 80–85% wszystkich rodzajów białaczki u dziecka. Rzadsze odmiany to: ostra białaczka mieloblastyczna (AML), która stanowi około 10–15% przypadków oraz przewlekła białaczka szpikowa (CML).

U zdrowego dziecka w szpiku kostnym powstają trzy podstawowe grupy składników krwi:

  • krwinki czerwone, czyli erytrocyty, które są odpowiedzialne za transportowanie tlenu i dwutlenku węgla,
  • krwinki białe, czyli limfocyty, odpowiedzialne za obronę organizmu dziecka przed infekcjami,
  • płytki krwi, które są odpowiedzialne za proces krzepnięcia.

W organizmie dziecka chorego na białaczkę następuje proces niekontrolowanego powielania się w szpiku kostnym patologicznie zmienionych i jednocześnie niedojrzałych komórek. Wzrost liczby komórek patologicznych wypiera ze szpiku produkcję i prawidłowy rozwój pozostałych komórek krwi. Nieprawidłowe komórki nazywane są blastami. Przepełniają one całkowicie szpik kostny dziecka, a później dostają się do krwi obwodowej, a wraz z nią trafiają do różnych narządów w organizmie.

Przyczyny niekontrolowanego rozrostu patologicznych komórek, który wywołuje białaczki trudno jest określić. Stwierdzono, że czynnikami, które mają wpływ na rozwój choroby, są:

  • promieniowanie jonizujące,
  • związki chemiczne (benzen),
  • cytostatyki,
  • predyspozycje genetyczne.

Białaczka limfoblastyczna

Jest to choroba nowotworowa wywodząca się z prekursorowych komórek układu limfoidalnego, które uległy rozrostowi o charakterze klonalnym, tzn. wszystkie komórki są identyczne. Najczęściej chorują na nią dzieci między 3 a 6 rokiem życia (szczyt zachorowań przypada na 2–4 rok życia), nieco częściej chłopcy. Choroba rzadziej dotyka dzieci rasy czarnej.

Białaczka limfoblastyczna u dziecka może rozwijać się powoli i ujawniać się dopiero po kilkutygodniowym lub kilkumiesięcznym okresie bezobjawowym. Zdarzają się również przypadki z gwałtownym jej początkiem. Najczęściej objawy wyprzedzają rozpoznanie choroby o 2 do 6 tygodni.

Do objawów tego rodzaju białaczki u dziecka należą:

  • postępująca bladość skóry i śluzówek,
  • senność,
  • osłabienie,
  • łatwe męczenie się dziecka,
  • omdlenia wynikające z niedokrwistości,
  • łatwe siniaczenie się, pojawiające się wybroczyny na skórze i śluzówkach, wylewy podskórne i krwawienia z nosa i błon śluzowych (skutek małopłytkowości),
  • stany podgorączkowe i gorączka,
  • bóle kończyn dolnych (wynik nacieków),
  • kaszel, utrudnione oddychanie, powiększenie grasicy lub węzłów chłonnych w śródpiersiu,
  • powiększenie obwodowych węzłów chłonnych (wynik nacieku komórek patologicznych),
  • nieprawidłowe krwinki białe przyczyniają się do występowania nawracających i przedłużających się infekcji, owrzodzeń jamy ustnej oraz infekcji oportunistycznych, często zdarzają się infekcje oporne na leczenie antybiotykami.

Ponadto w badaniu lekarskim uwagę zwraca:

  • powiększona wątroba,
  • powiększona śledziona,
  • szmer nad sercem (wynik niedokrwistości).

Do objawów rzadziej spotykanych w pierwszym rzucie ALL zalicza się:

  • nacieczenie przez komórki białaczkowe ślinianek, jąder, skóry, objawiające się ich powiększeniem,
  • kompresyjne złamania kręgów,
  • objawy wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego przy nacieczeniu ośrodkowego układu nerwowego przez komórki patologiczne – bóle głowy, wymioty, porażenia nerwów czaszkowych,
  • zespół żyły głównej górnej (wskutek ucisku naczyń żylnych przez guza zlokalizowanego w śródpiersiu), który objawia się dusznością i sinicą twarzy dziecka.

Ostra białaczka limfoblastyczna – diagnoza

Przede wszystkim należy wykonać morfologię z rozmazem ręcznym, w której stwierdzimy:

  • cechy niedokrwistości,
  • obniżoną liczbę krwinek czerwonych,
  • obniżoną liczbę płytek krwi,
  • obecność blastów w rozmazie krwi obwodowej (komórki patologiczne).

Liczba krwinek białych może być prawidłowa, obniżona albo podwyższona. Ponadto w badaniach laboratoryjnych występuje podwyższenie stężenia kwasu moczowego jako oznaka wzmożonego rozpadu blastów.

Należy wykonać biopsję aspiracyjną szpiku, gdyż jest to jedyne badanie, które umożliwia rozpoznanie ostrej limfoblastycznej białaczki u dziecka.

W badaniach obrazowych stwierdzamy:

  • na zdjęciach RTG klatki piersiowej zmiany guzowate, powiększenie węzłów chłonnych w śródpiersiu,
  • na zdjęciach RTG kości długich obecność nacieków na struktury kostne,
  • W USG jamy brzusznej obecność nacieków w narządach (m.in. hepatosplenomegalia oraz powiększenie węzłów chłonnych).

Wskazane jest także przeprowadzenie tomografii komputerowej/badania rezonansem magnetycznym głowy. W celu znalezienia ewentualnych blastów w płynie mózgowo-rdzeniowym wykonujemy nakłucie lędźwiowe. Ponadto pomocne jest badanie kariotypu dziecka (w celu wykrycia ewentualnego podłoża genetycznego).

Podsumowując, należy pamiętać o tym, że badaniem decydującym o rozpoznaniu białaczki u dziecka jest obraz szpiku kostnego, w którym stwierdza się klonalny rozrost komórek nowotworowych. Pozostałe badania są pomocnicze w celu oceny stopnia zaawansowania procesu chorobowego.

Ostra białaczka limfoblastyczna a inne choroby

Początkowo, zanim nie wykryjemy ewidentnych cech świadczących o rozwoju białaczki u dziecka, ze względu na podobne objawy kliniczne, należy wykluczyć:

  • zakażenia bakteryjne (posocznica, zapalenie kości),
  • zakażenia wirusowe (mononukleoza zakaźna, cytomegalia),
  • zakażenia pierwotniakowe (toksoplazmoza),
  • choroby tkanki łącznej (młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów, gorączka reumatyczna, toczeń trzewny),
  • anemię aplastyczną,
  • zespoły mielodysplastyczne,
  • ostre samoistne małopłytkowości,
  • nieziarnicze chłoniaki złośliwe,
  • neuroblastomie.

Ostra białaczka mieloblastyczna (AML)

Jest to najczęstsza postać białaczki okresu niemowlęcego, czyli okresu do pierwszego roku życia. Występuje z równą częstością zarówno u chłopców, jak i u dziewczynek. W białaczce mieloblastycznej następuje klonalny rozrost komórek prekursorowych krwi z linii mieloidalnej. Następuje proliferacja nieprawidłowych komórek blastycznych, głównie ze szpiku kostnego, a także następują zaburzenia produkcji komórek krwiotwórczych. Objawy ostrej białaczki mieloblastycznej u dziecka często zaczynają się gwałtownie. Cechą charakterystyczną białaczki mieloblastycznej jest jej duża skłonność do naciekania struktur pozaszpikowych. Nacieki często umiejscawiają się w ośrodkowym układzie nerwowym dziecka, kościach, skórze, gdzie tworzą guzki oraz twory o płaskim kształcie.

Nacieki dotyczą także dziąseł, żuchwy, szczęki i gałki ocznej. Stąd też często może objawiać się wytrzeszczem gałki ocznej. Postępowanie diagnostyczne przeprowadzane jest podobnie jak w ostrej białaczce limfoblastycznej. Rozpoznanie stawiane jest na podstawie badania szpiku kostnego. Rokowanie w przypadku białaczek mieloblastycznych jest gorsze niż w postaci limfoblastycznej. Leczenie tego typu białaczki u dziecka opiera się na bardzo intensywnej chemioterapii. Możliwy jest także przeszczep szpiku kostnego.

Przewlekła białaczka szpikowa

Jest to bardzo rzadka postać białaczki u dziecka. Występuje ona na ogół w okresie pokwitania, choć zdarzają się przypadki także u młodszych dzieci. Częściej dotyczy chłopców. Jest ona zespołem mieloproliferacyjnym, w którym dochodzi do rozrostu klonalnego zmienionej nowotworowo komórki macierzystej pochodzącej ze szpiku kostnego. W przewlekłej białaczce szpikowej dochodzi do mutacji genowej. W jej wyniku powstaje nieprawidłowe białko, które indukuje proces wzmożonego namnażania się macierzystych komórek szpikowych. Zmutowany gen najczęściej znajduje się na nieprawidłowym chromosomie – tzw. chromosomie Philadelphia. Tak więc stwierdzenie obecności tego chromosomu lub też białka będącego jego produktem jest warunkiem koniecznym do potwierdzenia rozpoznania przewlekłej szpikowej białaczki u dziecka.

Początek rozwoju tego rodzaju białaczki jest trudny do uchwycenia. Dzieje się tak, gdyż bezobjawowy okres choroby może trwać kilka tygodni, miesięcy, a nawet kilka lat. Wśród objawów występują uczucie osłabienia, potliwość, zaburzenia łaknienia, utrata masy ciała, uczucie pełności w jamie brzusznej, bóle brzucha oraz bóle kostne u dziecka. Ponadto stwierdza się powiększenie śledziony i wątroby. Na ogół nie występuje powiększenie węzłów chłonnych. Zazwyczaj po 3–5 latach dochodzi do zaostrzenia choroby, w której następuje szybkie narastanie leukocytozy prowadzące do tzw. przełomu blastycznego, czyli gwałtownego zwiększenia liczby młodych form granulocytów we krwi obwodowej i w szpiku. W tym czasie stan chorego bardzo się pogarsza. Szansę wyleczenia w tym wypadku stwarza przeszczep szpiku kostnego wykonany przed wystąpieniem transformacji blastycznej u dziecka.

Opublikowano: ; aktualizacja: 12.02.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Osteoporoza u dzieci (młodzieńcza) – przyczyny, objawy, leczenie

Osteoporoza na którą chorują dzieci nazywa się osteoporozą młodzieńczą. Może być spowodowana wtórnie przez schorzenia ...

Ból głowy u dziecka – jakie mogą być przyczyny?

Ból głowy u dziecka to jedna z częściej zgłaszanych skarg, z jakimi przychodzą do lekarza ...

Choroba sieroca

Choroba sieroca (nieorganiczny zespół opóźnienia rozwoju) to schorzenie wstępujące zarówno u dzieci wychowujących się w ...

Jak leczyć pokrzywkę u dziecka?

Jak wygląda leczenie pokrzywki u dziecka? W pierwszej kolejności ustalić trzeba czynnik ją wyzwalający i, ...

Co robić, gdy dziecko ma biegunkę?

Dziecku z biegunką należy zapewnić przede wszystkim odpowiednią podaż płynów, co pozwoli uniknąć groźnego odwodnienia. ...

Leczenie białaczki u dziecka

Leczenie białaczki odbywa się w wysoko specjalistycznych ośrodkach onkologii i hematologii. Opiera się ono na ...

Ospa wietrzna a zakaźność

Ospa wietrzna (łac. varicella) to choroba wywoływana przez Varicella-zoster, wirus z rodziny Herpesviridae. Wirus ten ...

Infekcje dróg moczowych u dziecka

Infekcje dróg moczowych są dość powszechnymi zakażeniami u dzieci, wywoływanymi najczęściej przez bakterie Escherichia coli. ...

Leczenie ukąszeń przez komary

Dzieci często padają ofiarami licznych pogryzień przez komary. Odczyny po ukłuciu bywają różne. U alergika ...

Leczenie białaczki u dziecka

Leczenie białaczki odbywa się w wysoko specjalistycznych ośrodkach onkologii i hematologii. Opiera się ono na ...

Przeziębienie u dzieci

Przeziębienie jest wirusową infekcją górnych dróg oddechowych (może być wywołane przez około 100 różnych wirusów). ...

Jak leczyć biegunkę u dzieci? Co na biegunkę u dziecka?

Biegunka u dziecka to jedna z częstszych przyczyn wizyt małych pacjentów w gabinetach pediatrycznych. Jakie ...

Komentarze (0)