Nieśmiałość a relacje z ludźmi

Każdy spotkał się z sytuacją, w której zabrakło mu słów na widok osoby, do której coś czuje. Nie ma w tym nic nietypowego. Problem powstaje, kiedy taka sytuacja pojawia się często i w konsekwencji powoduje rezygnację z prób zdobycia partnera, a nawet wycofanie się, albo minimalizację kontaktów z innymi ludźmi.

Nieśmiałość - czym jest?

To problem, który na pewno dotknął większość osób, ale powinien to być stan przejściowy i krótkotrwały. Warto zastanowić się, czy to właśnie ona jest odpowiedzialna za problemy z nawiązywaniem kontaktów. Nieśmiałość jest z reguły oceniana przez osoby, które jej doświadczają jako uczucie zażenowania, zakłopotania, czy lęku przed ewentualną oceną. Dodatkowo przeżywaniu nieśmiałości często towarzyszą objawy somatyczne, czyli fizyczne objawy/dolegliwości. Można je podzielić na te niezauważalne, np. przyspieszony puls, bóle brzucha, czy nawet problemy żołądkowo-jelitowe poprzedzające sytuację, podczas której osoba boi się zostać oceniona oraz na te, które są dostrzegalne. Ta druga grupa może potęgować uczucie nieśmiałości. Zalicza się do nich przede wszystkim czerwienienie się, pocenie się, drżenie rąk, a nawet jąkanie, czy inne problemy z mową. Dolegliwości te mogą się pojawiać sporadycznie w sytuacjach stresowych sporej grupie z nas, niektórzy mają z nimi do czynienia w konkretnych sytuacjach, np. podczas egzaminu ustnego czy przy poznawaniu nowej osoby, u innych „objawy” pojawiają się w przypadku konkretnej osoby, np. rodziców, danej osoby z pracy, itd. Niektórzy mają problem z paraliżującą nieśmiałością właśnie w przypadku kontaktów damsko-męskich, czy męsko-damskich.

Nieśmiałość - objawy i konsekwencje

Cechy wspólne osób mających problem z nieśmiałością:

  • często osoby takie mogą dość dobrze radzić sobie w pewnych konkretnych sytuacjach, lub z pewną grupą osób np. w kontaktach z innymi w pracy, czy w relacjach rodzinnych, ale problem pojawia się gdy chodzi o osobę, która im się podoba;
  • osoby takie mogą przeżywać tak duży stres związany z ewentualnym spotkaniem, czy nawet zwykłą rozmową, że rezygnują z jakichkolwiek sytuacji, które mogłyby prowadzić do takich kontaktów, np. rezygnacja z imprez towarzyskich, czy ucinanie kontaktów, które już istnieją;
  • problem może być obecny od „małego”, albo pojawić się dopiero w dorosłym życiu;
  • często konsekwencją takiego stanu rzeczy jest oczywiście brak związków i kontaktów intymnych,
  • ponieważ nieśmiałość jest mocno powiązana z własną samooceną, osoby takie często bagatelizują swoje pozytywne strony, a czasem wcale ich nie dostrzegają. Równocześnie mocno skupiają się na swoich defektach i mocno generalizują, np. „Skoro jestem niski, żadna kobieta nie uzna mnie za atrakcyjnego”, albo „Skoro mam mały biust, w nikim nie wzbudzę pożądania”. Oczywiście te wnioski są nieprawdziwe;
  • często motorem napędzającym nieśmiałość i potęgującym coraz większe wycofanie są same fizyczne objawy np. czerwienienie, jąkanie. Osoby dotknięte tym problemem, tak mocno obawiają się, że ktoś je zauważy, że jeszcze bardziej zamykają się w sobie;
  • nieśmiałość jest wrogiem poprawnej komunikacji, w momencie kiedy pojawia się strach przed oceną innych, to swego rodzaju odruchem będzie robienie wszystkiego, żeby dobrze wypaść. Ale często może wychodzić odwrotnie, np. obiekt westchnień może dojść do błędnych wniosków, że nie jest lubiany przez osobę nieśmiałą;
  • osoby, u których problem nieśmiałości jest duży, mogą, niestety, coraz bardziej się wycofywać, borykać się z coraz większymi lękami, a to w konsekwencji może doprowadzić np. do depresji.

Nieśmiałość - przyczyny

Przyczyn nieśmiałości jest bardzo wiele i często musi ich wystąpić kilka na raz:

  • wygórowane oczekiwania rodziców/opiekunów, albo poddawanie przez nich w wątpliwość zdolności, umiejętności, czy nawet atrakcyjności fizycznej, np. „Nic nie umiesz, niczego w życiu nie osiągniesz, jesteś brzydka, nikt cię nie będzie chciał”. Takie uwagi czy nawet pozornie niegroźne żarty powtarzane latami mogą mieć bardzo duży wpływ na to jak człowiek postrzega i ocenia siebie;
  • to samo może dotyczyć uwag wygłaszanych przez osoby obce, np. nauczycieli, dziadków czy nawet rówieśników;
  • brak umiejętności społecznych - może to dotyczyć osób, które z reguły w młodym wieku (choć niekoniecznie) nie miały kontaktów z rówieśnikami i dotyczy to np. dzieci izolowanych przez rodziców niechodzących do szkoły. Nie mają one po prostu możliwości nauczenia jak zachowywać się wśród ludzi, a co za tym idzie, „strzelają gafy”, które mogą nie być entuzjastycznie oceniane, a to prowadzi do dalszego wycofania;
  • problemy tego typu mogą pojawić się też w życiu dorosłym, kiedy osobę dotkniętą nieśmiałością spotka coś złego/przykrego i zaburza to jej pozytywny obraz siebie, np. osoba całe życie była towarzyska, odnosiła sukcesy, ale traci pracę i przez długi okres czasu nie może się pozbierać, boi się, że inni uznają ją za osobę niezaradną, czy nawet głupią;
  • nieśmiałość albo problemy z samooceną mogą też być pozostałością po wcześniejszym związku, w którym wydarzyło się coś traumatycznego. Oczywiście to, co dla jednej osoby jest traumą, dla innej nią nie będzie. Wszystko zależy od stanu psychicznego w danym czasie, wsparcia bliskich i innych okoliczności;
  • oprócz wyżej wymienionych przyczyn zewnętrznych czyli wychowania czy relacji z ludźmi w dorosłym życiu na nieśmiałość mogą też mieć wpływ czynniki wewnętrzne, np. cechy osobowości, poziom pewności siebie (im większe zadowolenie z siebie, tym trudniej będzie stać się nieśmiałym).

Jak przezwyciężyć nieśmiałość?

Przede wszystkim nieśmiałości nie należy bagatelizować, z drugiej strony nie należy też popadać w przesadę. Każdy ma prawo do lepszych i gorszych okresów w życiu, jak i do słabszej kondycji psychicznej. Dlatego diagnozując nieśmiałość warto się zastanowić, na ile uniemożliwia ona albo utrudnia normalne funkcjonowanie i jak bardzo zdominowała takiej osobie życie. Inaczej walczy się z nią, jeżeli dotyczy wszystkich sfer życia, a inaczej jeżeli dotyka przypadku kontaktów damsko-męskich. Jeżeli uniemożliwia kontakty z ludźmi to tego stopnia, że np. rezygnuje się z posiadania partnera/partnerki bo nie jest się w stanie poradzić sobie z nawiązaniem kontaktu, warto pomyśleć o wizycie u specjalisty.

To co można zrobić samemu, to praca nad sobą, a na samym początku praca nad własną samoakceptacją. Warto zmienić myślenie o sobie, nie można oczekiwać od ludzi, że będą się sami interesować i inicjować kontakty, z jeżeli nie wyśle się im jakiegoś sygnału. Po pierwsze, należy poszukać swoich dobrych i mocnych stron, następnie warto je rozwijać, albo podkreślać swoje atuty. Polubienie i akceptacja siebie to dobry początek do walki z nieśmiałością.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Czy objadanie się jest objawem choroby? Czy to kompulsywne jedzenie? Jak sobie pomóc?

Objadanie się to częsta reakcja na stres czy smutek. Jednorazowy występek nie stanowi problemu, jednak ...

Padaczka

Padaczka (epilepsja) stanowi jedno z najstarszych, znanych człowiekowi schorzeń. Nie jest ona sensu stricte jednostką ...

Migrena

Migrena jest chorobą, która może mieć u dużej części pacjentów podłoże genetyczne. Jest faktem, że ...

Nieśmiałość a seks – jak pokonać trudności?

Nieśmiałość jest problemem powszechnym, szczególnie jeżeli chodzi o sprawy intymne. Choć naturalne jest, że tematyka ...

Nocne skurcze nóg – dlaczego skurcze w nogach pojawiają się w nocy?

Nocne skurcze nóg najczęściej pojawiają się nagle i znacznie utrudniają spokojny sen. Przyczynę skurczów stanowi ...

Polineuropatia – przyczyny, rodzaje, objawy i leczenie

Termin neuropatia oznacza uszkodzenie nerwu obwodowego i zespół objawów klinicznych, które mu towarzyszą. Uszkodzenie pojedynczego ...

Zatrucie alkoholem – jakie są objawy zatrucia alkoholem etylowym?

Zatrucie alkoholem to efekt ciężkiego upojenia. Do objawów zatrucia alkoholowego zalicza się między innymi: spadek ...

Uzależnienia

Uzależnienia bardzo często na pierwszą myśl przywodzą alkohol bądź narkotyki. Mogą one jednak dotyczyć również ...

Czym jest psychiatria?

Psychiatria jest stosunkowo nową dziedziną wiedzy medycznej oraz specjalnością. Oczywiście choroby psychiczne, związane z myśleniem, ...

Choroba Parkinsona

Choroba Parkinsona jest pierwotnym schorzeniem zwyrodnieniowym układu pozapiramidowego spowodowanym przez zwyrodnienie neuronów istoty czarnej śródmózgowia ...

Migrena – przebieg i leczenie

Aktualna wiedza na temat migreny nie pozwala na trwałe, przyczynowe wyleczenie choroby, natomiast pozwala na ...

Oczopląs

Oczopląs, po łacinie nystagmus, to zjawisko drgania gałek ocznych, najczęściej w płaszczyźnie poziomej, ale także ...

Komentarze (0)