Zębina – odkryta, na wierzchu, nadwrażliwa – objawy i leczenie

Zębina to otaczająca miazgę zęba tkanka znajdująca się pomiędzy szkliwem a cementem korzeniowym. W zależności od charakteru procesu tworzenia wyróżnia się różne jej rodzaje, m.in. zębinę sklerotyczną czy reparacyjną. Odsłonięcie zębny, np. na skutek próchnicy, prowadzi do nadwrażliwości zębów, np. na zimno i ciepło. Kiedy zębina jest na wierzchu, zaleca się podjęcie odpowiedniego leczenia stomatologicznego.

Co to jest zębina – budowa i funkcje

Zębina, inaczej określana jako dentyna, jest zmineralizowaną tkanką zęba o budowie kanalikowej. Wytwarzana jest przez komórki nazywane odontoblastami. W obrębie korony zęba jest przykryta szkliwem, zaś w obrębie korzenia przykrywa ją cement korzeniowy. Zębina otacza miazgę zęba, znajdującą się wewnątrz komory i kanałów korzeniowych. Zbudowana jest w większości z substancji mineralnej, w mniejszym stopniu z substancji organicznej oraz wody. Kanaliki w sposób kręty biegną od miazgi do granicy ze szkliwem.

Wraz z miazgą zębina tworzy kompleks miazgowo-zębinowy – zębina ochrania miazgę, zaś ta ją odżywia. To właśnie ochrona miazgi jest jej najważniejszą funkcją. Oprócz tego zębina jest bardzo wrażliwa na bodźce, szczególnie na ciepło i zimno, co również zapewnia odruchy obronne i ochronę głębiej położonych tkanek.

Sprawdź, jakie są przyczyny powstawania białych plam na zębach

Jakie są rodzaje zębiny?

Można wyróżnić kilka rodzajów zębiny, w zależności od etapu jej powstania lub jej tworzenia w wyniku odpowiedzi na chorobowe bodźce. Rodzaje zębiny są bardzo trudne do rozróżnienia gołym okiem, nawet przy pracy lekarza w mikroskopie stomatologicznym. Między innymi są to:

  • prazębina (prezębina) – powstaje przez całe życie zęba, dopóki jego miazga jest żywa. Jest niezmineralizowaną warstwą zębiny położoną najbardziej wewnętrznie.
  • Zębina pierwotna (zębina pierwszorzędowa) – tworzy się do momentu zakończenia rozwoju korzenia zęba. Ma regularny układ kanalików.
  • Zębina wtórna fizjologiczna (zębina drugorzędowa) – odkłada się przez całe życie, po zakończeniu powstawania zębiny pierwotnej, przy obecności żywej miazgi zęba. Powstaje w odpowiedzi na naturalne bodźce, takie jak żucie pokarmów.
  • Zębina wtórna patologiczna (zębina trzeciorzędowa) – powstaje w odpowiedzi na patologiczne bodźce zewnętrzne, takie jak próchnica, wypełnienie, czy ubytki niepróchnicowego pochodzenia. Jest wynikiem reakcji obronnej kompleksu miazgowo-zębinowego. Ma nietypową budowę o mniejszej ilości kanalików. Dzieli się na zębinę reakcyjną i zębinę naprawczą (reparacyjną).
  • Zębina sklerotyczna – jest wynikiem procesu starzenia. Następuje całkowite zamknięcie światła kanalików przez okołokanalikową zębinę, która staje się przezroczysta.

Dowiedz się, co oznacza odwapnienie zębów

Nadwrażliwość zębiny – widoczna zębina na wierzchu

Terminem „nadwrażliwość zębiny” określamy krótki, ostry ból powstały w odpowiedzi na działanie nieszkodliwych bodźców na odsłoniętą zębinę, który nie może być przypisany innemu defektowi lub patologii zęba. Są to bodźce termiczne, dotykowe, osmotyczne i dehydratacyjne występujące naturalnie w środowisku jamy ustnej. Nadwrażliwość zęba jest jednostką chorobową, której rozpoznanie wymaga diagnozy różnicowej.

Zębina znajduje się pod szkliwem zęba; źródło: Fotolia

Kolokwialnie mówiąc, jeśli zębina jest widoczna na wierzchu i zadziała na nią jeden z wyżej wymienionych bodźców możliwe jest powstanie dolegliwości bólowych, które tworzą się w wyniku aktywacji włókien nerwowych. Jest to swego rodzaju sygnał ostrzegawczy, informujący o tym, że kanaliki zębinowe są otwarte i drożne w kierunku miazgi zęba, a co za tym idzie są łatwo podatne na działanie bodźców, dostęp toksyn bakteryjnych oraz wnikanie do nich samych bakterii.

Nadwrażliwość zębów najczęściej występuje, kiedy zębina jest odsłonięta w okolicy szyjki zębów przedtrzonowych i kłów, nieco rzadziej dotyczy zębów siecznych i trzonowych, jednak jest to kwestia bardzo indywidualna.

Odsłonięta zębina – objawy nadwrażliwości

Ból zębinowy pojawia się w wyniku aktywacji włókien nerwowych z grupy A, w wyniku czego pojawia się ostry, przemijający i umiejscowiony ból. Towarzyszy on różnym stanom klinicznym, między innymi: ubytkom próchnicowym, próchnicy pod wypełnieniem, nadłamaniu lub złamaniu korony zęba bez obnażenia miazgi, zębom z nieszczelnymi wypełnieniami, zębom ze zbyt wysokimi wypełnieniami, nadwrażliwości zębów po leczeniu.

Różnice w dolegliwościach bólowych u każdej osoby mogą być znaczne (zależy to od osobniczej wrażliwości na ból ), ale też mogą się pojawić nawet u tego samego pacjenta, co jest spowodowane innym stanem ujść kanalików zębinowych w poszczególnych zębach. Ból pojawia się nagle, pacjent może go z łatwością zlokalizować i trwa tak długo, jak długo działa bodziec. Czynnikiem drażniącym mogą być:

  • temperatura (gorące i zimne pokarmy ),
  • czynniki chemiczne (pokarmy kwaśne ),
  • czynniki osmotyczne (duża ilość cukru i soli ),
  • czynniki mechaniczne (szczotkowanie zębów, dotyk ).

Najczęściej pacjenci skarżą się na nadmierną wrażliwość zębiny na zimno lub na wiele różnych bodźców naraz.

Przeczytaj, co oznacza ból zęba po leczeniu kanałowym

Nadwrażliwa zębina – leczenie

Według obserwacji u 20–45 proc. osób następuje samoistna remisja choroby – ujścia kanalików zębinowych ulegają zamknięciu przez substancje pochodzenia ślinowego oraz tworzenia zębiny sklerotycznej i reakcyjnej. W przypadku uciążliwych objawów oraz ich utrzymywania się konieczne jest zastosowanie odpowiedniego leczenia w gabinecie stomatologicznym.

Są dwa mechanizmy leczenia nadwrażliwości zębiny. Pierwszy polega na zamknięciu ujść lub zmniejszeniu średnicy kanalików zębinowych, drugi zaś dąży do przerwania odpowiedzi nerwowej na bodziec bólowy. Stosuje się w tym celu między innymi związki fluoru, wapnia, strontu, aldehyd glutarowy, związki potasu, bioszkło, żywice oraz laser. W niektórych przypadkach związanych z utratą tkanek zęba istnieje konieczność odbudowy materiałem glassjonomerowym, kompozytowym lub zastosowanie koron ceramicznych. Przy braku odpowiedzi na leczenie i ciągłym występowaniu znacznych bólu spowodowanego odkrytą zębiną u niewielkiego odsetka pacjentów zachodzi konieczność leczenia kanałowego.

Nie należy się opierać leczeniu nadwrażliwości zębiny, gdyż otwarte i odsłonięte kanaliki mogą w szybszym czasie doprowadzić do zapalenia miazgi i zakażeń bakteryjnych tkanek głębiej położonych.

Zobacz, na czym polega leczenie endodontyczne

Bibliografia

  1. „Stomatologia zachowawcza z endodoncją” Z. Jańczuk, U. Kaczmarek, M. Lipski
  2. „Stomatologia zachowawcza” W. Ketterl
Opublikowano: ; aktualizacja: 08.05.2019

Oceń:
4.8


  • Tagi:

Może cię

Znieczulenie przewodowe – co to jest, jakie są rodzaje, jak działa, jakie są przeciwwskazania i skutki uboczne?

Jednym z rodzajów znieczuleń jest znieczulenie przewodowe, które powoduje odwracalne przerwanie przewodnictwa nerwowego, co wykorzystuje ...

Zapalenie okostnej zęba – przyczyny objawy i leczenie zapalenia okostnej

Zapalenie okostnej zęba jest wynikiem szerzenia się procesu zapalnego miazgi w kierunku kości wyrostka zębodołowego. ...

Retainer – co to jest, jakie są rodzaje, jak długo nosić, w jaki sposób czyścić, ile kosztuje?

Prostowanie zębów i leczenie ortodontyczne wad zgryzu to długotrwały proces, którego efekty łatwo zniweczyć poprzez ...

Choroby jamy ustnej

Najczęstszymi chorobami jamy ustnej są są zakażenia grzybicze i drobne owrzodzenia. Bardzo częstym i dokuczliwym ...

Przyczyny i objawy raka jamy ustnej

Rak jamy ustnej w Polsce jest drugim co do częstości występowania, po raku krtani, nowotworem ...

Podniebienie gotyckie – jak wygląda, czy można leczyć, jaki aparat?

Podniebienie gotyckie to choroba wrodzona, występowaniu której towarzyszy wiele objawów, w tym wady zgryzu czy ...

Grzybica języka – przyczyny, objawy i leczenie grzybicy na języku

Grzybica na języku to jedna z postaci, jaką przyjmuje kandydoza jamy ustnej. Przyczyną jest tu ...

Ropa w dziąśle – przyczyny, objawy – co robić, jak leczyć, czy jest potrzebny antybiotyk?

Ropa w dziąśle to stan, który wymaga interwencji lekarza dentysty. Może być powikłaniem, np. po ...

Hiperdoncja – zęby nadliczbowe i dodatkowe – przyczyny, objawy, leczenie

Hiperdoncja to inaczej zbyt duża liczba zębów w jamie ustnej. Przyczyny tego zaburzenia to m.in. ...

Antybiotyk na zęba – kiedy stosować i czy istnieje antybiotyk na ból zęba?

Pacjenci często pytają o antybiotyk na ból zęba. W tym przypadku należy pamiętać, że działają ...

Augmentacja kości – co to jest, jakie są wskazania, na czym polega, czy boli, jakie są powikłania?

Augmentację kości szczęki przeprowadza się u pacjentów z zanikiem kostnym, u których planowana jest odbudowa ...

Kiretaż – otwarty, zamknięty, laserowy, cennik, NFZ, opinie

Kiretaż (otwarty, zamknięty, laserowy) to zabieg, który stanowi dobry sposób na oczyszczanie korzenia zęba oraz ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon