Ubytki niepróchnicowego pochodzenia – abrazja, atrycja, abfrakcja, erozja – przyczyny, leczenie, skutki

Ubytki niepróchnicowego pochodzenia nie powstają na skutek działania bakterii próchnicotwórczych. Ich przyczyną są procesy: abrazji, atrycji, abfrakcji oraz erozji, które to prowadzą do powstawania ubytków przyszyjkowych, tzw. ubytków klinowych. Leczenie ubytków niepróchnicowego pochodzenia jest bardzo ważne, ponieważ, np. w przypadku abfrakcji, może dojść nawet do złamania zęba (jego korony). Postępowanie lecznicze polega m.in. na usunięciu czy leczeniu przyczyny (tu bruksizm czy wady zgryzu).

Abrazja – co to za ubytek niepróchnicowego pochodzenia?

W dzisiejszych czasach łatwy dostęp do słodyczy, niezdrowej i wysoko przetworzonej żywności oraz słodkich gazowanych napojów sprawia, że główną przyczyną ubytków w zębach jest próchnica. Oprócz niej istnieją również również ubytki z nią niezwiązane, tj. ubytki niepróchnicowego pochodzenia.

Powstają one w procesie: abrazji, atrycji, abfrakcji, erozji. Procesy te zachodzą z różnych przyczyn, jednak w większości przypadków dają ten sam skutek – ubytki przyszyjkowe, czyli tak zwane ubytki klinowe.

Wielu pacjentów pyta swojego dentystę, co to jest abrazja zębów. Jest to proces ścierania tkanek twardych zęba w wyniku działania fizycznych czynników zewnętrznych. Zazwyczaj główną przyczyną jest nadmierne szczotkowanie zębów, używanie zbyt twardych szczoteczek i pasty o wysokiej ścierności. Szczególnym rodzajem abrazji zębów są abrazje zawodowe. W tym przypadku ubytki w szkliwie wywołane są obecnym w miejscu pracy pyłem ściernym, przygryzaniem nitki przez krawcową czy też trzymaniem gwoździ między zębami.

Utrata szkliwa prowadzi do powstania ubytków klinowych. Mają one kształt niecki i znajdują się na wargowej powierzchni zęba, tuż nad linią dziąseł. W zaawansowanym stadium dochodzi do obniżenia linii dziąsła i odsłonięcia korzenia.

Leczenie abrazji szkliwa polega na opracowaniu powierzchni ubytku zęba wiertłem, tak jak w przypadku próchnicy, a następnie wypełnieniu materiałem kompozytowym lub glassjonomerowym, popularnie zwanym „plombą”. Zabieg ten wykonuje się przeważnie w znieczuleniu miejscowym i przy użyciu nitki retrakcyjnej, którą wkłada się między ząb a dziąsło, by uchronić tkanki miękkie przed przypadkowym zranieniem.

W leczeniu abrazji diagnostyka ma bardzo duże znaczenie, gdyż bez poznania i wyeliminowania przyczyny będą pojawiać się nowe ubytki klinowe.

Atrycja zębów – przyczyny i leczenie

Kolejnym procesem, w którym powstają niepróchnicowe ubytki w zębie jest atrycja. Stomatolodzy coraz częściej spotykają się z tym typem ubytków zębów. Atrycja polega na ścieraniu się tkanek na powierzchni żującej i brzegach siecznych zębów, na skutek naturalnego żucia. W patologicznych przypadkach starcie zęba jest wzmożone, może nawet dojść do odsłonięcia zębiny.

Do przyczyn zaliczamy: stres, bruksizm, kontakty przedwczesne zębów, wady zgryzu (stłoczenia, rotacje, inklinacje zębów). Objawem może być nadwrażliwość zębów na ciepło i zimno.

Leczenie należy rozpocząć od diagnostyki i eliminacji przyczyny, czyli leczenia ortodontycznego wad zgryzu, usunięcia przeciążeń zgryzowych i psychoterapii w przypadku bruksizmu spowodowanego stresem. Ubytki szkliwa można uzupełnić wypełnieniem kompozytowym, glassjonomerowym lub koroną protetyczną.

Ubytki niepróchnicowego pochodzenia – abfrakcja – skutki

Abfrakcja to zjawisko powstawania ubytków przyszyjkowych, czyli ubytków szkliwa przy dziąsłach, na skutek sił działających na ząb w trakcie żucia. W następstwie dochodzi do zgięć i mikrozłamań tkanek twardych zęba. Problem ten może dotyczyć jednego lub większej ilości zębów.

Przyczyną jest nieprawidłowa okluzja, czyli kontakty między zębami. Braki zębowe nieuzupełnione protetycznie, ze względu na działanie takich samych sił żucia na zmniejszoną liczbę zębów, są czynnikiem ryzyka powstawania ubytków klinowych. Leczenie polega na wyeliminowaniu przeszkód zgryzowych, czyli – w zależności od potrzeby – na leczeniu ortodontycznym wad zgryzu lub uzupełnieniu protetycznym brakujących zębów, a także na wypełnieniu ubytków szkliwa materiałem kompozytowym lub glassjonomerowym.

Nieleczona abfrakcja może prowadzić do zapalenia miazgi, a nawet do złamania zęba (korony).

Erozja szkliwa – klasyfikacja Lussiego i Eccles'a

Erozja to proces utraty twardych tkanek zęba na skutek procesów chemicznych, bez udziału bakterii próchnicotwórczych. W klasyfikacji Lussiego wyróżniamy ubytki klinowe w obrębie szkliwa, ubytki obejmujące zębinę do 1/2 powierzchni zęba oraz ubytki obnażające zębinę na ponad 1/2 powierzchni szkliwa.

W klasyfikacji Eccles’a wyróżniamy klasy:

  • I – wczesne stadium erozji, gładka, wypolerowana zmiana na wargowych powierzchniach siekaczy i kłów górnych;
  • II – powierzchnia wargowa, zębina odsłonięta na poniżej powierzchni;
  • IIIa – powierzchnia wargowa, bardziej rozległa destrukcja zębiny dotycząca zwłaszcza zębów przednich, większość zmian obejmuje dużą część powierzchni, ale niekiedy występuje jako zlokalizowane zagłębienie;
  • IIIb – powierzchnia podniebienna lub językowa, powyżej 1/3 powierzchni zmiany obejmuje zębinę, w rejonie przydziąsłowym lub stycznym brzegi szkliwa są białe, wytrawione; IIIc – powierzchnia sieczna lub żująca, zmiana ma wygląd płaski lub zagłębiony, krawędzie sieczne są przezierne, wypełnienia wystają ponad sąsiadującą powierzchnię zęba;
  • IIId – wszystkie powierzchnie, zarówno powierzchnia wargowa, jak i językowa są znacznie objęte zmianami, mogą być również dotknięte powierzchnie styczne, korony zębów są skrócone.

Do czynników powodujących zużycie erozyjne szkliwa zaliczamy czynniki zewnętrzne i wewnętrzne.

Erozja zębów – jakie są przyczyny i jak leczyć?

Czynniki zewnętrzne to zazwyczaj kwasy, które przyjmujemy podczas picia soków i napojów gazowanych typu cola oraz podczas jedzenia owoców, zwłaszcza cytrusów.

Do czynników wewnętrznych zaliczamy kwasy dostające się do jamy ustnej w trakcie wymiotów w zaburzeniach żołądkowo-jelitowych, u kobiet w ciąży, u osób chorujących na bulimię i refluks żołądkowo-przełykowy. Mycie zębów tuż po spożyciu kwaśnych produktów wzmaga erozję szkliwa. Leczenie należy rozpocząć od dokładnej diagnostyki i eliminacji przyczyny.

Zęby należy szczotkować pół godziny po spożyciu owoców lub po przepłukaniu jamy ustnej wodą. Zaleca się także używanie szczoteczek o miękkim włosiu i past do zębów o małej ścierności. Wskazane jest stosowanie preparatów fluoru w celu zniesienia nadwrażliwości. W przypadku chorób ogólnoustrojowych skutkujących cofaniem się treści żołądkowej do jamy ustnej konieczna jest wizyta u lekarza specjalisty. Po wyeliminowaniu czynników ryzyka ubytki w zębie należy wypełnić materiałem kompozytowym lub glassjonomerowym.

Bibliografia:

  • Zarys kariologii, red. D. Piątowska.
  • Z. Jańczuk, Stomatologia zachowawcza z endodoncją.
  • E. Spiechowicz. Protetyka stomatologiczna.
Opublikowano: ; aktualizacja: 21.05.2018

Oceń:
4.2


Może cię

Zgryz krzyżowy (u dzieci i dorosłych) – przyczyny, objawy, leczenie

Zgryz krzyżowy jest wadą ortodontyczną, która polega na zachodzeniu zębów dolnych na zęby górne. Przyczynami ...

Próchnica a serce

Powszechnie wiadomo, że zaniedbanie higieny jamy ustnej prowadzi do rozwoju próchnicy. Niewiele jednak osób zdaje ...

Stłoczenie zębów – przyczyny, leczenie, powikłania stłoczonych zębów

Kiedy mamy do czynienia z zębami, które na siebie nachodzą, mówi się o tzw. stłoczeniach. ...

Ścieranie zębów (starte szkliwo) – jakie są przyczyny i jak leczyć starte zęby?

Ścieranie zębów to proces fizjologiczny, postępujący z wiekiem. Bywa jednak, że nie jest procesem naturalnym, ...

Wady zgryzu

Rozwój dziecka w pierwszych kilku latach życia jest wyjątkowo szybki. Kształtujące się uzębienie jest niezwykle ...

Tyłozgryz i tyłożuchwie – przyczyny, objawy, leczenie dotylnych wad zgryzu

Tyłozgryz oraz tyłożuchwie to dotylne wady zgryzu. W pierwszym rodzaju mamy do czynienia z cofnięciem ...

Przodozgryz u dzieci i dorosłych – przyczyny, objawy, leczenie doprzednich wad zgryzu

Przodozgryzy to inaczej doprzednie wady zgryzu. Przyczynę wysunięcia żuchwy względem szczęki stanowią m.in.: czynniki genetyczne, ...

Próchnica wtórna – przyczyny, objawy, leczenie próchnicy pod plombą

Próchnica wtórna powstaje pod założonym już wypełnieniem. Jeśli nie jest w porę leczona, doprowadza do ...

Erozja szkliwa – przyczyny, objawy i leczenie erozji zębów

Erozja szkliwa to uszkodzenie zaliczane do ubytków niepróchnicowych. Wśród jej przyczyn wymienia się m.in.: dietę ...

Zgryz otwarty – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie otwartego zgryzu

Zgryz otwarty zaliczany jest do wad pionowych. Charakterystyczny jest tu brak kontaktu zębów dolnych z ...

Tabletki barwiące zęby u dzieci czy płyn wybarwiający płytkę nazębną? Co wybrać, jakie są efekty?

Próchnica zębów to problem dotyczący ok. 95 proc. osób dorosłych. Statystyki nie są też optymistyczne, ...

Ubytki klinowe – jak powstają, wyglądają i jak leczyć ubytki klinowe zębów?

Ubytki klinowe powstają na granicy korony i korzenia zęba. Przyczyny próchnicy klinowej to m.in. zbyt ...

Komentarze (0)