Test na raka prostaty

Rak gruczołu krokowego rozpoznawany jest na podstawie biopsji prostaty, podczas której pobierane są wycinki do badania histopatologicznego. Wskazaniami do wykonania biopsji gruczołu krokowego jest podejrzenie raka prostaty – nieprawidłowy wynik badania palcem przez odbytnicę oraz podwyższony poziom swoistego antygenu sterczowego w surowicy krwi. Test na raka prostaty – test PSA wykonywany jest z próbki krwi i nie wymaga specjalnego przygotowania.

Czym jest antygen PSA?

Swoisty antygen sterczowy (PSA – Prostate-specific Antigen) jest enzymem produkowanym przez komórki nabłonka gruczołu krokowego. Niewielkie ilości tego enzymu produkowane są również przez ślinianki oraz gruczoły okołocewkowe, nie ma to jednak znaczenia klinicznego. Tak więc PSA jest wskaźnikiem obecności w organizmie tkanki gruczołu krokowego, a nie komórek nowotworowych. Wartość PSA określana w laboratorium w ng/ml (nanogramy/mililitr) zmienia się wraz z wiekiem.

W badaniach populacyjnych określono średnie wartości PSA w surowicy krwi mężczyzn w wieku 50-59 lat na 1,62 ng/ml; 60-69 lat – 2,7 ng/ml; 70-79 lat – 3,1 ng/ml; powyżej 79 lat – 8,8 ng/ml.

Wysokie PSA – przyczyny

Podwyższony poziom PSA może nasuwać podejrzenie raka prostaty, istnieją jednak inne schorzenia, które powodują wzrost poziomu PSA np. łagodny rozrost stercza (gdzie każde powiększenie się gruczołu krokowego o 1 gram powoduje wzrost PSA o 0,31 ng/ml) zapalenie gruczołu krokowego, urazy narządów miednicy. Poziom PSA wzrasta również po założeniu cewnika do pęcherza moczowego, zabiegach chirurgicznych stercza, biopsji stercza, badaniu palcem przez odbyt czy nawet wytrysku nasienia. Jednak najważniejszą przyczyną wzrostu poziomu PSA jest rozwój raka stercza.

Wysoki poziom PSA a rak prostaty

PSA jest enzymem, który uwalniany jest do światła gruczołów sterczowych, następnie przechodzi do nasienia i odpowiada za jego upłynnianie (nasienie po wytrysku staje się bardziej płynne po upływie kilkunastu minut). W warunkach zdrowia bardzo mało enzymu przedostaje się do krwi. W przypadku rozwoju raka prostaty dochodzi do uszkodzenia gruczołów, rozwoju patologicznych naczyń krwionośnych i łatwego przechodzenia PSA do krwi.

PSA oznaczany jest w laboratorium, gdzie chory udaje się z odpowiednim skierowaniem od lekarza w celu oddania próbki krwi do analizy. Pacjent nie musi być na czczo, nie ma znaczenia godzina oddania krwi, wynik powinien być dostępny po kilku godzinach.

Kiedy należy wykonać test na raka prostaty?

Europejskie Towarzystwo Urologiczne jest organizacją zrzeszającą wszystkich urologów w Europie. Każdego roku na podstawie wyników badań naukowych i aktualnej wiedzy medycznej opracowują oni zalecenia dotyczące leczenia chorych, tak by ujednolicić leczenie ludzi w jak najlepszy możliwy sposób w całej Europie. Zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Urologicznego pierwsze oznaczenie poziomu PSA można przeprowadzić w wieku 40 lat, a następnie powtarzać co rok lub co dwa lata. Nie ma ustalonego okresu jaki byłby najlepszy pomiędzy kolejnymi testami na raka prostaty i oznaczeniami PSA. Uważa się, że rozwój raka prostaty można podejrzewać jeżeli wartość PSA wynosi > 4 ng/ml lub wzrasta o 0,75 ng/ml w ciągu roku. Oznaczanie PSA ma znaczenie u chorych, u których przewidywana długość życia wynosi co najmniej 10 lat.

Należy pamiętać, że antygen PSA jest badaniem dodatkowym, to znaczy musi być interpretowane przez lekarza z uwzględnieniem wszystkich danych klinicznych oraz badaniem przedmiotowym (wraz z badaniem palcem przez odbytnicę). Chory nie powinien sam wnioskować, że jeżeli ma PSA > 4 to ma raka gruczołu krokowego, a jeżeli nie, to jest zdrowy i nie potrzebuje wizyty u specjalisty urologa. Istnieje możliwość rozwoju raka prostaty stercz przy niskim poziomie antygenu PSA. Poza tym wskazaniem do biopsji stercza jest również nieprawidłowy wynik badania palcem przez odbyt, które powinno być przeprowadzone przez doświadczonego lekarza.

PSA wolny i całkowity

Antygen PSA może występować w surowicy krwi w dwóch formach wolnej i związanej. Lekarz może zlecić oznaczenie dwóch form PSA w przypadkach budzących wątpliwość czy podwyższenie PSA wynika z obecności łagodnego rozrostu stercza, czy raka prostaty. Na wyniku oznaczony powinien być również stosunek PSA wolnego do całkowitego (f/t; free/total) który prawidłowo powinien wynieść powyżej 25%. Interpretacja wyników wolnego PSA powinna być również wykonywana przez lekarza specjalistę.

Gęstość PSA

Poza oznaczanie PSA wolnego i całkowitego w surowicy krwi lekarz może obliczać różne tzw. kalkulacje PSA. Najważniejszą z nich jest gęstość PSA (PSAD – PSA density), która oznacza stosunek pomiędzy stężeniem całkowitego PSA w surowicy krwi a objętością stercza zmierzoną w ultrasonografii przezodbytniczej (TRUS – Transrectal ultrasonography). Gęstość PSA ³0,12 może świadczyć o rozwoju raka stercza.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Badanie PSA – wskazania, przygotowanie, przebieg, wyniki

Badanie PSA powinno być wykonywane raz do roku u mężczyzn po 50. roku życia, zaś ...

Leczenie raka gruczołu krokowego (raka prostaty)

Leczenie raka prostaty zależy od stopnia rozwoju nowotworu, wieku pacjenta i jego ogólne stanu zdrowia. ...

Nietrzymanie moczu u mężczyzn a choroby prostaty

Nietrzymanie moczu u mężczyzn zdarza się rzadziej niż u kobiet. Często jest objawem towarzyszącym różnym ...

Badanie fPSA

Badanie fPSA (free Prostate Specific Antygen) stosuje się w diagnozowaniu raka prostaty, wolne PSA jest ...

Wideo – Seks po usunięciu prostaty (po prostatektomii)

Rodzaj i charakter zaburzeń funkcji seksualnych zależy od sposobu w jaki został przeprowadzony zabieg usunięcia ...

Rak prostaty

Rak gruczołu krokowego częściej określany jest przez pacjentów jako rak prostaty lub rak stercza. Diagnozowany ...

Rak gruczołu krokowego

Rak gruczołu krokowego to jeden z najczęściej występujących nowotworów wśród mężczyzn. Na rozwój raka prostaty ...

Test PSA

Najczęściej wykorzystywanym i najdokładniej przebadanym markerem pozwalającym monitorować zmiany zachodzące w gruczole krokowym jest PSA. ...

Rak gruczołu krokowego – leczenie hormonami

Leczenie raka prostaty przy wykorzystaniu hormonów to jedna z nowoczesnych metod walki z nowotworem gruczołu ...

Leki na przerost prostaty (łagodny rozrost stercza)

Większość chorych z łagodnym rozrostem stercza jest leczona farmakologicznie. Powszechność stosowania leków z dwóch różnych ...

Rak prostaty – leczenie hormonalne – skutki uboczne

Leczenie hormonalne raka prostaty to nowoczesna i skuteczna metoda, jednak obarczona ryzykiem dość licznych powikłań. ...

Łagodny rozrost gruczołu krokowego (przerost prostaty)

Łagodny rozrost gruczołu krokowego, przez pacjentów często nazywany przerostem prostaty to częsta choroba. Dotyczy ok. ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon