Stan padaczkowy (u dzieci i dorosłych) – objawy, powikłania, leczenie

Stan padaczkowy to napad padaczkowy, który trwa dłużej niż 30 minut. Są to napady następujące po sobie, a pomiędzy nimi chory odzyskuje przytomność. Stan padaczkowy jest najgroźniejszą postacią napadu padaczkowego. Stanowi bezpośrednie zagrożenia dla życia. Nie każdy chory na padaczkę cierpi z powodu stanu padaczkowego. Napady drgawkowe w stanie padaczkowym dzielą się na fazy.

Stan padaczkowy a napad padaczkowy – jaka jest różnica?

Napady padaczkowe są to epizody o nagłym początku, mogące objawiać się w postaci zaburzeń świadomości, zaburzeń zachowania, emocji lub funkcji ruchowych, czuciowych albo wegetatywnych. Istotę tych napadów stanowią samopodtrzymujące się zaburzenia czynności bioelektrycznej mózgu w postaci niekontrolowanych wyładowań elektrycznych szerzących się na kolejne komórki nerwowe.

Stan padaczkowy (status epilepticus, SE) jest neurologicznym stanem nagłym,który stanowi zagrożenie życia. Definiuje się go jako napad padaczkowy, który trwa dłużej niż 30 minut lub jako kilka napadów następujących po sobie, między którymi pacjent nie odzyskuje świadomości. Częstość występowania stanu padaczkowego u chorych z padaczką ocenia się od 1,3 proc. do 12 proc., z tym, że częstość ta jest sześciokrotnie większa u chorych z padaczką objawową niż z padaczką idiopatyczną.

Stan padaczkowy jest najgroźniejszą postacią napadu padaczkowego, stanowiącą bezpośrednie zagrożenia życia osoby chorej.

Jakie są przyczyny napadów?

U części chorych udaje się określić czynniki ryzyka, które sprzyjają pojawianiu się napadów. Pośród nich można wyróżnić:

  • alkohol lub nagłe odstawienie alkoholu po dłuższym piciu,
  • brak snu,
  • sen (w niektórych przypadkach napady występują tylko podczas snu),
  • osobniczo specyficzne czynniki stymulujące: określone obrazy, wzory, dźwięki,
  • szybko zmieniające się światło (reklamy świetlne, telewizja itp.),
  • emocje,
  • gorączka, infekcja,
  • wysiłek fizyczny,
  • hiperwentylacja.

Powikłania, śmiertelność, rokowanie

Niezależnie od postaci stan padaczkowy wymaga intensywnego leczenia. Podczas jego trwania dochodzi do wielu niekorzystnych dla zdrowia zjawisk m.in.: nagromadzenia wydzieliny w drogach oddechowych i ich obturacji (skurczu oskrzeli) oraz zwiększonym ryzykiem zachłyśnięcia.

Wszystkie te czynniki mogą skutkować pojawieniem się cech niewydolności oddechowej, która z kolei doprowadzić może do niedotlenienia ośrodkowego układu nerwowego. Przedłużający się SE może prowadzić do trwałego uszkodzenia mózgu. Ponadto trwający stan padaczkowy odpowiedzialny jest za pojawienie się obrzęku mózgu, wzrost ciśnienia śródczaszkowego i rozwój kwasicy, co dodatkowo nasila powyższe zjawiska. Tworzy się błędne koło.

Rokowania są trudne do oszacowania, inne są u pacjentów z zapaleniem opon mózgowych, a inne w grupie tych ze stwierdzoną wcześniej padaczką.

Śmiertelność w stanie padaczkowym, mimo współczesnych metod leczenia jest wysoka i wynosi od 2,5 do 20 proc. Jest ona wyższa w przypadku chorych z padaczką objawową.

Przyczyny stanu padaczkowego

Stan padaczkowy występuje przeważnie u osób uprzednio chorych na padaczkę. Najczęstszą przyczyną jest przerwanie bądź nieregularne stosowanie przepisanych leków przeciwpadaczkowych (ok 60 proc.). Do innych możliwych przyczyn stanu padaczkowego w tej grupie chorych należą:

  • zmiany w metabolizmie leków (np. interakcje z innymi branymi przez pacjenta lekami),
  • wystąpienia infekcji,
  • nadmierne spożycie alkoholu bądź odstawienie alkoholu,
  • zmiana leku przeciwpadaczkowego,
  • guzy mózgu, zwłaszcza płata czołowego,
  • urazy czaszkowo-mózgowe,
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu,
  • udar mózgu.

Stan padaczkowy u dzieci

U osób młodych stan padaczkowy może być wynikiem:

  • infekcji ośrodkowego układu nerwowego,
  • przedawkowania leków, narkotyków i substancji psychostymulujących (np. kokaina, amfetamina, teofilina),
  • odstawienia alkoholu, leków uspokajających (np.benzodiazepin) czy opiatów.

Stan padaczkowy u dorosłych, w tym u osób starszych

Z kolei w grupie osób starszych dochodzi do niego na skutek:

  • guzów mózgu,
  • udarów mózgu,
  • zaburzeń elektrolitowych,
  • encefalopatii na podłożu niedokrwiennym.

U 20 do 45 proc. nie udaje się ustalić przyczyny odpowiedzialnej za wywołanie stanu padaczkowego.

Objawy kliniczne stanu padaczkowego

Stan padaczkowy może przyjmować postać każdego z napadów padaczkowych. Najczęściej jednak obserwuje się napady typu grand mal (napady uogólnione toniczno-kloniczne) i napadów częściowych prostych (często ruchowe ataki padaczkowe przyjmują formę tzw. marszu Jacksonowskiego np. początkowo obejmują kącik ust, następnie całą twarz i szerzą się do kończyny górnej. Rzadziej natomiast obserwuje się stany padaczkowe nie stany drgawkowe.

Napady uogólnione toniczno-kloniczne zaczynają się nagłymi zaburzeniami świadomości bez jakichkolwiek objawów neurologicznych, trwają zazwyczaj 1–3 minut. W trakcie ataku źrenice chorego są rozszerzone, nie reagujące na światło, ciśnienie i tętno zwykle podwyższone.

Stany padaczkowe nie drgawkowe mogą występować w formie:

  • stanów padaczkowych napadów nieświadomości,
  • stanów padaczkowych w śpiączce,
  • stanów padaczkowych napadów częściowo złożonych.

Te ostatnie najczęściej przybierają postać napadów ogniskowych z przedłużonymi zaburzeniami świadomości. Stan padaczkowy napadów nieświadomości to przedłużający się, uogólniony napad nieświadomości, któremu towarzyszą zmiany w zapisie elektroencefalograficznym.

Fazy napadów drgawkowych

Przebieg napadów drgawkowych dzieli się cztery główne fazy.

Pierwsza faza napadu drgawkowego to faza toniczna. Trwa około 30 sekund. Chory traci przytomność. W trakcie utraty przytomności może upaść, co z kolei może doprowadzić do obrażeń. Chory może wydać krzyk, który jest wynikiem nagłego, niespodziewanego skurczu głośni. Charakterystyczny dla pierwszej fazy jest silny toniczny skurcz mięśni całego ciała.

Objawy fazy tonicznej napadów drgawkowych to:

  • szczękościsk,
  • odchylenie głowy do tyłu,
  • silne naprężenie mięśni wokół kręgosłupa,
  • kończyny w wyproście (górne zgięte w łokciach) i rotacji wewnętrznej,
  • zaciśnięcie dłoni w pięść,
  • brak ruchomości gałek ocznych, które są skierowane ku górze (przy otwartych szparach powiek).

Co ważne, toniczny skurcz mięśni obejmuje mięśnie oddechowe. Czynność oddechowa w tej fazie napadu może ulec zatrzymaniu, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia chorego. Sygnałem ostrzegawczym jest sinica.

Druga faza napadu drgawkowego to faza faza kloniczna. Rozpoczyna się po skurczu tonicznym mięśni. Zaczyna pojawiać się wówczas „lekkie drżenie”, które ulega znacznemu nasileniu i przechodzi w drgawki całego ciała. Drgawki kloniczne trwają od 30 sekund do 3 minut.

Objawami fazy klonicznej są:

  • gwałtowne i bezwładne drgawki,
  • sile ruchy oddechowe,
  • ślinotok (tak zwana piana na ustach),
  • przygryzienie języka (prawdopodobne w obu fazach),
  • bezwiedne oddawanie moczu, rzadziej stolca, bardzo rzadko wytrysku.

Powyższe objawy pod koniec napadu słabną i w końcu zanikają zupełnie.

Trzecia faza napadu drgawkowego to faza głębokiego snu. Trwa od kilku minut do kilku godzin.

Objawy fazy głębokiego snu to:

  • rozszerzenie źrenic, które nie reagują na światło,
  • osłabienie lub zniesienie odruchów rogówkowych,
  • objaw Babińskiego obustronnie dodatni (patologiczny objaw),
  • wybroczyny na spojówkach i skórze.

W fazie odzyskiwania przytomności mogą wystąpić stany zamroczenia z silnym niepokojem i agresywnością.

Leczenie stanu padaczkowego

Głównym celem leczenia jest jak najszybsze przerwanie napadów padaczkowych i zapobieganie ich nawrotowi.

Ważnym elementem leczenie jest podjęcie pierwszej pomocy w na miejscu zdarzenia, co często spoczywa na członkach rodziny pacjenta. Dla osób postronnych należy wyznaczyć trzy podstawowe priorytety – wezwanie kwalifikowanej pomocy, zabezpieczenie chorego przed urazem oraz zapewnienie mu drożności dróg oddechowych.

W zaleceniach dotyczących leczenia znaleźć można wskazówki dotyczące farmakoterapii. Podaje się benzodiazepiny (lorazepam, diazepam, klonazepam) – leki, które działają uspokajająco, przeciwlękowo i co najważniejsze – przeciwdrgawkowo. Wykorzystywana jest też fenytoina.

Stosuje się różne preparaty z tej grupy aż do uzyskania pożądanego efektu.

Nie istnieje jednolita definicja lekoopornego stanu padaczkowego. Za lekooporny uznaje się stan padaczkowy, który nie odpowiada na leki pierwszego i drugiego rzutu (benzodiazepiny).

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.05.2019

Oceń:
4.3


Może cię

Wideo – Drgawki

Drgawkami nazywamy rytmiczne skurcze mięśni szkieletowych. Ciągły skurcz mięśni - tzw. drgawki toniczne występują w ...

Zespół Lennoxa-Gastauta – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Lennoxa-Gastauta jest zespołem nabytym (nie jest dziedziczony) i oznacza dziecięcą encefalopatię padaczkową. Przyczyną choroby ...

Padaczka u dziecka

Padaczka jest chorobą centralnego układu nerwowego. Przyczyną choroby są niekontrolowane i gwałtowne wyładowania pomiędzy komórkami ...

Elektroencefalografia (badanie EEG)

Elektoencefalografia, czyli badanie EEG jest użyteczne w diagnozowaniu wielu chorób ośrodkowego układu nerwowego. Na podstawie ...

Epilepsja a poród

Epilepsja, zwana również padaczką, jest najczęstszym schorzeniem neurologicznym, które występuje u ciężarnych. Jest to grupa ...

Drgawki gorączkowe u dziecka

Drgawki gorączkowe mogą występować podczas wysokiej gorączki. Mogą one pojawiać się u dzieci od okresu ...

Leki na padaczkę – lista – stosowanie, działanie, skutki uboczne

W Polsce na padaczkę choruje blisko 400 tysięcy osób. U 5% z nich stwierdza się ...

Padaczka – przyczyny, objawy, leczenie

Padaczka (epilepsja) stanowi jedno z najstarszych, znanych człowiekowi schorzeń. Nie jest ona sensu stricte jednostką ...

Karbamazepina – badanie stężenia

Badanie karbamazepiny wykonujemy w celu monitorowania jej stężenia we krwi podczas leczenia, dzięki temu możemy ...

Wideo – Badanie EEG

Badanie EEG wykonuje się celem oceny czynności bioelektrycznej mózgu, która ulega zaburzeniu w różnych chorobach. ...

Wideo – Epilepsja (padaczka)

Epilepsja, inaczej padaczka, jest zespołem objawowym polegającym na powtarzaniu się napadów padaczkowych o pierwotnie mózgowym ...

Benzodiazepiny – podział, działanie, wskazania, przeciwwskazania, skutki uboczne, uzależnienie, przedawkowanie

Na zaburzenia lękowe choruje kilka milionów osób. Wiąże się to na ogół z brakiem snu ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon