Torbiel zęba – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie torbieli zębopochodnej

Torbiel zębopochodna (korzeniowa, zawiązkowa, dziąsłowa), określana błędnie przez pacjentów jako cysta czy torbiel zęba, to zmiana z otoczką nabłonkową wypełniona płynem. Przyczyną powstawania tych zmian w jamie ustnej może być hipoplazja (niedorozwój) szkliwa. Torbiele u dzieci spowodowane są zakażeniem mieszka zębowego przedtrzonowców przez mleczaki objęte próchnicą. Niektóre torbiele nie dają objawów. Jak wygląda leczenie i czy potrzebny jest antybiotyk?

Torbiel zębopochodna – co to jest i jakie są rodzaje?

Torbiel (łac. cystis) nazywa się jamę wypełnioną płynem posiadającą otoczkę nabłonkową. Bardzo często rozwijają się w obszarze szczękowo-twarzowym. Wyróżnia się torbiele rozwojowe, a w nich zębopochodne i niezębopochodne oraz torbiele zapalne, kości szczękowych, zatok szczękowych i tkanek miękkich.

Torbiel zębopochodna (torbiel czy cysta zęba to nazwy niewłaściwe, lecz często używane przez pacjentów) to jama wypełniona płynem, rzadziej gazem lub treścią półpłynną otoczona nabłonkiem. Jest więc to przestrzeń ograniczona. Podczas embriogenezy występują komórki, które powinny zaniknąć tuż po urodzeniu. U niektórych występują całe życie. To właśnie z nich może wytwarzać się torbiel, czemu sprzyjają stany zapalne spowodowane na przykład niewłaściwą higieną jamy ustnej.

Opisywane zmniany zapalne zębopochodne, to m.in. torbiel korzeniowa i zapalna torbiel przyzębna. Mogą rozwijać się bez jakichkolwiek dolegliwości, a ich wykrycie jest przypadkowe podczas wykonywania, np. diagnostycznego badania ortopantomograficznego (panorama zębów). Gdy współistnieje stan zapalny torbiel daje o sobie znać powodując wygórowanie kości, jej zanik, czy ból.

Torbiel korzeniowa – przyczyny

Torbiel korzeniowa (radicular cyst) może występować również jako torbiel resztkowa lub boczna torbiel korzeniowa. Powstaje z reszty nabłonkowej komórek wysp Malasseza i jest to torbiel zapalna, czyli jej występowanie uwarunkowane jest od obecności martwiczo zmienionej miazgi zęba. Jest to najczęstsza torbiel. Występuje u obu płci, nieco częściej u mężczyzn między 20. a 50. rokiem życia. Bardzo często można ją wykryć w okolicy górnych zębów siecznych drugich.

Taka torbiel w jamie ustnej początkowo nie powoduje żadnych objawów. W późniejszym okresie może wystąpić rozdęcie kości, gdy rozwija się torbiel zęba. Opuchlizna jest objawem, który zaczyna niepokoić pacjentów i zgłaszają się do lekarza dentysty.

Znana jest torbiel zęba po leczeniu kanałowym, gdy zostało przeprowadzone niestarannie lub nie można było udrożnić któregoś z kanałów. Z poważniejszych objawów towarzyszących torbieli wymienia się: niedoczulicę bródki i wargi (gdy torbiel zębopochodna żuchwy), chełbotanie, przemieszczanie się zębów, a nawet, gdy ulegnie zropieniu, tworzyć może przetokę.

Torbiel zawiązkowa – jakie są objawy?

Torbiel zawiązkowa (dentigerous cyst) może mieć postać rozwojową lub rzadziej zapalną. Ta pierwsza występuje częściej u mężczyzn w 23. dekadzie życia i związana jest z zatrzymanym zębem (zębem mądrości, kłem). Przyczyną jej występowania jest niedorozwój (hipoplazja) szkliwa.

Torbiel zawiązkowa zapalna wykrywana jest w 12. dekadzie życia i ma związek z martwicą miazgi zęba mlecznego, która powoduje zakażenie mieszka zęba stałego.

Torbiele zawiązkowe rzadko dają objawy. Gdy u pacjenta nie doszło w terminie do wyrznięcia któregoś z zębów, lekarz zleci badanie radiologiczne, w którym może wykryć ewentualną torbiel. Bardzo rzadko może dojść do rozdęcia kości, gdy występuje torbiel zęba. Ból głowy w tym przypadku to również rzadko spotykany symptom, chyba że pojawi się torbiel zębopochodna w zatoce szczękowej. Wówczas pacjenci skarżą się także na niedrożność nosa, łzawienie (spowodowane uciskiem na przewód nosowo-łzowy), parestezje i przemieszczenie gałki ocznej.

Torbiel dziąsłowa – u dorosłych i niemowląt

Torbiel na dziąśle jest nieco inną niż te opisane wcześniej. Tworzy się bowiem na tkankach miękkich, gdy poprzednie występowały w kości. Wyróżnia się torbiel dziąsłową dorosłych i niemowląt. Powstają z pozostałości nabłonkowych listewki zębowej. U dorosłych występują niezwykle rzadko (mniej niż u 0,5 proc. ludzi). Rozpoznawane są ok. 5060. roku życia zarówno u kobiet jak i mężczyzn. Lokalizują się w okolicy kłów i zębów przedtrzonowych, głównie w żuchwie.

Torbiel dziąsłowa dorosłych jest niewielka, tworzy owalne wygórowanie o średnicy 510 mm. Jest niebolesna, o barwie zdrowego dziąsła lub czasem sina. Po dotknięciu i poruszeniu można stwierdzić dyskretne chełbotanie.

Po wycięciu bardzo rzadko nawraca. Torbiel dziąsłowa niemowląt występuje natomiast bardzo często, nawet u 7594 proc. dzieci. Innym przykładem torbieli tkanek miękkich jest tzw. torbiel erupcyjna występująca podczas procesu wyrzynania się zębów.

Torbiel zawiązkowa i torbiel na dziąśle u dzieci

Zapalna torbiel zawiązkowa u dzieci dotyczy głównie zębów przedtrzonowych. Spowodowane jest to zakażeniem mieszka zębowego przedtrzonowców przez mleczne zęby trzonowe objęte zaawansowanym procesem próchnicowym.

Torbiele na dziąśle u dziecka są zjawiskiem bardzo częstym. Rodzice zauważają liczne, drobne grudki na dziąsłach, które nie sprawiają dziecku żadnych dolegliwości. Zawartość takich torbieli może się opróżniać.

Nie wymagają one, w odróżnieniu do zapalnej torbieli zawiązkowej, żadnej interwencji lekarskiej, jednak warto udać się do lekarza stomatologa, aby ustalił rozpoznanie. Torbiel dziąsłowa u niemowląt zanika ok. 3. miesiąca życia.

Jeżeli jednak chodzi o korzeniową torbiel szczęki u dzieci występuje niezwykle rzadko – poniżej 1 proc. przypadków. Warto wykonywać okresowe badania radiologiczne, aby móc zauważyć rozwijającą się zmianę w jamie ustnej oraz po to, żeby po jej wyłuszczeniu sprawdzać, czy nie powstaje wznowa.

Torbiel zęba – leczenie

Leczenie torbieli zębopochodnych polega najczęściej na chirurgicznym ich wyłuszczeniu. Czasem trzeba wykonać leczenie endodontyczne, gdy wykryta jest korzeniowa torbiel zęba. Antybiotyk nie jest wskazany.

Następnie lekarz wykonuje wyłuszczenie lub wyłyżeczkowanie torbieli. Niestety, czasami nie da się uratować zęba i trzeba będzie go usunąć. Torbiel korzeniowa całkowicie wyłuszczona raczej nie nawraca, jednak jeśli pozostanie choć jej niewielki fragment w kości może powstać nowa torbiel zęba. Rak płaskonabłonkowy na takim podłożu rozwija się u 1 proc, pacjentów po wznowach.

Torbiel zawiązkową łyżeczkuje się i obserwuje przez 100 dni, czy ząb objęty zmianą zaczyna się wyżynać. Jeśli nadal nie chce wyjść, to pacjent zostaje skierowany do ortodonty. Natomiast jeśli torbiel zawiązkowa rozwija się w obrębie zęba mądrości – leczeniem z wyboru jest ekstrakcja.

Torbiel dziąsłowa u dzieci zanika samoistnie, natomiast u dorosłych leczona jest chirurgicznie przez wycięcie.

Literatura:

  • Kaczmarzyk T., Stypułkowska J., Tomaszewska R.; Torbiele obszaru szczękowo-twarzowego; Wydawnictwo Kwintesencja Warszawa; Warszawa 2016.
  • Kryst L. red.; Chirurgia szczękowo-twarzowa; wyd. PZWL; Wydanie V zmienione i uzupełnione, Warszawa 2016.
  • Bartkowski St. red.; Chirurgia szczękowo-twarzowa. Podręcznik dla studentów i lekarzy; wyd. Collegium Medicum UJ; Wydanie III poprawione i rozszerzone, Kraków 1996.
Opublikowano: ; aktualizacja: 14.03.2018

Oceń:
4.1


Może cię

Resekcja wierzchołka korzenia zęba – na czym polega i kiedy wykonać resekcję korzenia?

Resekcja wierzchołka korzenia zęba polega na odcięciu wierzchołka korzenia zębowego i usunięciu wszelkich otaczających dany ...

Alkohol a wątroba – jak alkohol działa na wątrobę?

Nadużywanie alkoholu może prowadzić do chorób wątroby – stłuszczenia, zapalenia i marskości. Wątroba bierze na ...

Tabletki barwiące zęby u dzieci czy płyn wybarwiający płytkę nazębną? Co wybrać, jakie są efekty?

Próchnica zębów to problem dotyczący ok. 95 proc. osób dorosłych. Statystyki nie są też optymistyczne, ...

Płytka Schwarza (aparat) – efekty, budowa, wskazania, cena

Płytka Schwarza jest to wyjmowany aparat ortodontyczny (retencyjny) stosowany głównie u dzieci. Używana jest do ...

Ukruszony ząb – przyczyny i leczenie ukruszenia zęba

Ukruszenia zębów na skutek urazów mechanicznych dotyczą zarówno zębów stałych, jak i zębów mlecznych. Pacjenci ...

Fleczer – co to jest, kiedy dentysta go zakłada i na jak długo?

Fleczer to inaczej tymczasowe wypełnienie. Najczęściej zakładane jest na okres nie dłuższy niż kilka tygodni. ...

Kiretaż – otwarty, zamknięty, laserowy, cennik, NFZ, opinie

Kiretaż (otwarty, zamknięty, laserowy) to zabieg, który stanowi dobry sposób na oczyszczanie korzenia zęba oraz ...

Owrzodzenia odleżynowe w jamie ustnej

Owrzodzenie odleżynowe w jamie ustnej to zmiana, która pojawia się w obrębie śluzówki jamy ustnej, ...

Zapalenie tkanek okołowierzchołkowych – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Do zapalenia tkanek okołowierzchołkowych dochodzi, kiedy mamy do czynienia z martwicą miazgi. W takiej sytuacji ...

Higiena jamy ustnej – najczęściej popełniane błędy w higienie jamy ustnej

Błędy w higienie jamy ustnej mogą skutkować rozwojem próchnicy, stanów zapalnych dziąseł i przyzębia, a ...

Torbiel w jamie ustnej – przyczyny, objawy i leczenie torbieli jamy ustnej

Torbiel to otorebkowana struktura występująca w kościach i tkankach miękkich. Wszelkie "wygórowania" w obrębie twarzy ...

Przygryzanie wargi – przyczyny, objawy i leczenie obgryzania warg

Nieustanne przygryzanie warg to parafunkcja, czyli nieświadomie wykonywana czynność, która jest powtarzana, na przykład w ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon