Torbiel zęba – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie torbieli zębopochodnej

Brak zdjęcia

14 marca 2018

Torbiel zębopochodna (korzeniowa, zawiązkowa, dziąsłowa), określana błędnie przez pacjentów jako cysta czy torbiel zęba, to zmiana z otoczką nabłonkową wypełniona płynem. Przyczyną powstawania tych zmian w jamie ustnej może być hipoplazja (niedorozwój) szkliwa. Torbiele u dzieci spowodowane są zakażeniem mieszka zębowego przedtrzonowców przez mleczaki objęte próchnicą. Niektóre torbiele nie dają objawów. Jak wygląda leczenie i czy potrzebny jest antybiotyk?

Torbiel zębopochodna – co to jest i jakie są rodzaje?

Torbiel (łac. cystis) nazywa się jamę wypełnioną płynem posiadającą otoczkę nabłonkową. Bardzo często rozwijają się w obszarze szczękowo-twarzowym. Wyróżnia się torbiele rozwojowe, a w nich zębopochodne i niezębopochodne oraz torbiele zapalne, kości szczękowych, zatok szczękowych i tkanek miękkich.

Torbiel zębopochodna (torbiel czy cysta zęba to nazwy niewłaściwe, lecz często używane przez pacjentów) to jama wypełniona płynem, rzadziej gazem lub treścią półpłynną otoczona nabłonkiem. Jest więc to przestrzeń ograniczona. Podczas embriogenezy występują komórki, które powinny zaniknąć tuż po urodzeniu. U niektórych występują całe życie. To właśnie z nich może wytwarzać się torbiel, czemu sprzyjają stany zapalne spowodowane na przykład niewłaściwą higieną jamy ustnej.

Opisywane zmniany zapalne zębopochodne, to m.in. torbiel korzeniowa i zapalna torbiel przyzębna. Mogą rozwijać się bez jakichkolwiek dolegliwości, a ich wykrycie jest przypadkowe podczas wykonywania, np. diagnostycznego badania ortopantomograficznego (panorama zębów). Gdy współistnieje stan zapalny torbiel daje o sobie znać powodując wygórowanie kości, jej zanik, czy ból.

Torbiel korzeniowa – przyczyny

Torbiel korzeniowa (radicular cyst) może występować również jako torbiel resztkowa lub boczna torbiel korzeniowa. Powstaje z reszty nabłonkowej komórek wysp Malasseza i jest to torbiel zapalna, czyli jej występowanie uwarunkowane jest od obecności martwiczo zmienionej miazgi zęba. Jest to najczęstsza torbiel. Występuje u obu płci, nieco częściej u mężczyzn między 20. a 50. rokiem życia. Bardzo często można ją wykryć w okolicy górnych zębów siecznych drugich.

Taka torbiel w jamie ustnej początkowo nie powoduje żadnych objawów. W późniejszym okresie może wystąpić rozdęcie kości, gdy rozwija się torbiel zęba. Opuchlizna jest objawem, który zaczyna niepokoić pacjentów i zgłaszają się do lekarza dentysty.

Znana jest torbiel zęba po leczeniu kanałowym, gdy zostało przeprowadzone niestarannie lub nie można było udrożnić któregoś z kanałów. Z poważniejszych objawów towarzyszących torbieli wymienia się: niedoczulicę bródki i wargi (gdy torbiel zębopochodna żuchwy), chełbotanie, przemieszczanie się zębów, a nawet, gdy ulegnie zropieniu, tworzyć może przetokę.

Torbiel zawiązkowa – jakie są objawy?

Torbiel zawiązkowa (dentigerous cyst) może mieć postać rozwojową lub rzadziej zapalną. Ta pierwsza występuje częściej u mężczyzn w 23. dekadzie życia i związana jest z zatrzymanym zębem (zębem mądrości, kłem). Przyczyną jej występowania jest niedorozwój (hipoplazja) szkliwa.

Torbiel zawiązkowa zapalna wykrywana jest w 12. dekadzie życia i ma związek z martwicą miazgi zęba mlecznego, która powoduje zakażenie mieszka zęba stałego.

Torbiele zawiązkowe rzadko dają objawy. Gdy u pacjenta nie doszło w terminie do wyrznięcia któregoś z zębów, lekarz zleci badanie radiologiczne, w którym może wykryć ewentualną torbiel. Bardzo rzadko może dojść do rozdęcia kości, gdy występuje torbiel zęba. Ból głowy w tym przypadku to również rzadko spotykany symptom, chyba że pojawi się torbiel zębopochodna w zatoce szczękowej. Wówczas pacjenci skarżą się także na niedrożność nosa, łzawienie (spowodowane uciskiem na przewód nosowo-łzowy), parestezje i przemieszczenie gałki ocznej.

Torbiel dziąsłowa – u dorosłych i niemowląt

Torbiel na dziąśle jest nieco inną niż te opisane wcześniej. Tworzy się bowiem na tkankach miękkich, gdy poprzednie występowały w kości. Wyróżnia się torbiel dziąsłową dorosłych i niemowląt. Powstają z pozostałości nabłonkowych listewki zębowej. U dorosłych występują niezwykle rzadko (mniej niż u 0,5 proc. ludzi). Rozpoznawane są ok. 5060. roku życia zarówno u kobiet jak i mężczyzn. Lokalizują się w okolicy kłów i zębów przedtrzonowych, głównie w żuchwie.

Torbiel dziąsłowa dorosłych jest niewielka, tworzy owalne wygórowanie o średnicy 510 mm. Jest niebolesna, o barwie zdrowego dziąsła lub czasem sina. Po dotknięciu i poruszeniu można stwierdzić dyskretne chełbotanie.

Po wycięciu bardzo rzadko nawraca. Torbiel dziąsłowa niemowląt występuje natomiast bardzo często, nawet u 7594 proc. dzieci. Innym przykładem torbieli tkanek miękkich jest tzw. torbiel erupcyjna występująca podczas procesu wyrzynania się zębów.

Torbiel zawiązkowa i torbiel na dziąśle u dzieci

Zapalna torbiel zawiązkowa u dzieci dotyczy głównie zębów przedtrzonowych. Spowodowane jest to zakażeniem mieszka zębowego przedtrzonowców przez mleczne zęby trzonowe objęte zaawansowanym procesem próchnicowym.

Torbiele na dziąśle u dziecka są zjawiskiem bardzo częstym. Rodzice zauważają liczne, drobne grudki na dziąsłach, które nie sprawiają dziecku żadnych dolegliwości. Zawartość takich torbieli może się opróżniać.

Nie wymagają one, w odróżnieniu do zapalnej torbieli zawiązkowej, żadnej interwencji lekarskiej, jednak warto udać się do lekarza stomatologa, aby ustalił rozpoznanie. Torbiel dziąsłowa u niemowląt zanika ok. 3. miesiąca życia.

Jeżeli jednak chodzi o korzeniową torbiel szczęki u dzieci występuje niezwykle rzadko – poniżej 1 proc. przypadków. Warto wykonywać okresowe badania radiologiczne, aby móc zauważyć rozwijającą się zmianę w jamie ustnej oraz po to, żeby po jej wyłuszczeniu sprawdzać, czy nie powstaje wznowa.

Torbiel zęba – leczenie

Leczenie torbieli zębopochodnych polega najczęściej na chirurgicznym ich wyłuszczeniu. Czasem trzeba wykonać leczenie endodontyczne, gdy wykryta jest korzeniowa torbiel zęba. Antybiotyk nie jest wskazany.

Następnie lekarz wykonuje wyłuszczenie lub wyłyżeczkowanie torbieli. Niestety, czasami nie da się uratować zęba i trzeba będzie go usunąć. Torbiel korzeniowa całkowicie wyłuszczona raczej nie nawraca, jednak jeśli pozostanie choć jej niewielki fragment w kości może powstać nowa torbiel zęba. Rak płaskonabłonkowy na takim podłożu rozwija się u 1 proc, pacjentów po wznowach.

Torbiel zawiązkową łyżeczkuje się i obserwuje przez 100 dni, czy ząb objęty zmianą zaczyna się wyżynać. Jeśli nadal nie chce wyjść, to pacjent zostaje skierowany do ortodonty. Natomiast jeśli torbiel zawiązkowa rozwija się w obrębie zęba mądrości – leczeniem z wyboru jest ekstrakcja.

Torbiel dziąsłowa u dzieci zanika samoistnie, natomiast u dorosłych leczona jest chirurgicznie przez wycięcie.

Literatura:

  • Kaczmarzyk T., Stypułkowska J., Tomaszewska R.; Torbiele obszaru szczękowo-twarzowego; Wydawnictwo Kwintesencja Warszawa; Warszawa 2016.
  • Kryst L. red.; Chirurgia szczękowo-twarzowa; wyd. PZWL; Wydanie V zmienione i uzupełnione, Warszawa 2016.
  • Bartkowski St. red.; Chirurgia szczękowo-twarzowa. Podręcznik dla studentów i lekarzy; wyd. Collegium Medicum UJ; Wydanie III poprawione i rozszerzone, Kraków 1996.
Opublikowano: ; aktualizacja: 14.03.2018

Oceń:
4.3


Może cię

Szynowanie zębów – kiedy wykonać i na czym polega?

Szynowanie zębów to zabieg, który ma na celu unieruchomienie i połączenie kilku zębów. Najczęściej przeprowadzany ...

Próchnica – przyczyny, rodzaje, etapy, jak wygląda, leczenie, zapobieganie

Próchnica jest chorobą zakaźną (można się nią zarazić) wywoływaną przez bakterie. Przyczyną ubytków jest m.in. ...

Zgrzytanie zębami u dziecka – przyczyny, objawy – co robić, gdy dziecko zgrzyta zębami?

Zgrzytanie zębami u dziecka (np. w nocy czy podczas snu) dotyczy coraz większego odsetka dzieci ...

Zmiany na języku – o czym świadczą krosty, plamy, guzki i pęcherze?

Zmiany na języku w postaci plam i nalotu często wiążą się z nieprawidłową higieną, choć ...

Erytroplakia (erytroplazja, rogowacenie różowe) – przyczyny, objawy, leczenie

Erytroplakia to roadzaj zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej. Wśród przyczyn rogowacenia różowego wymienia się ...

Szyna relaksacyjna – wskazania, rodzaje i wybór szyny relaksacyjnej na zęby

Życie w stresie, wady zgryzu czy nawykowe żucie gumy powodują chorobę o nazwie „bruksizm”. Objawia ...

Nadżerki w jamie ustnej – jakie są przyczyny nadżerek w ustach?

Choroby jamy ustnej objawiają się zmianami na języku, dziąsłach, zębach, błonach śluzowych. Mogą być wynikiem ...

Afty w jamie ustnej – objawy, przyczyny, leczenie aft

Afty to niewielkie owrzodzenia, które rozwijają się na śluzówce jamy ustnej. Bywają bardzo bolesne i ...

Choroby dziąseł – jakie są przyczyny parodontozy? Jak leczyć zapalenie dziąseł i przyzębia?

Choroby dziąseł są zwykle skutkiem niedostatecznej higieny jamy ustnej. Najczęściej mamy do czynienia z parodontozą, ...

Dłutowanie ósemki – na czym polega, kiedy wykonać, jak się przygotować, czy są powikłania?

Dłutowanie ósemki to zabieg chirurgicznego usunięcia zęba mądrości. Lekarz nacina dziąsło, odsłania kość specjalnymi wiertłami ...

Dropingo – skład, ulotka, opinie, cena, gdzie kupić

Dropingo to płyn barwiący osad nazębny. Ułatwia dzieciom dokładne czyszczenie zębów, a tym samym pozwala ...

Torbiel w jamie ustnej – przyczyny, objawy i leczenie torbieli jamy ustnej

Torbiel to otorebkowana struktura występująca w kościach i tkankach miękkich. Wszelkie "wygórowania" w obrębie twarzy ...

Komentarze (0)