Obrzęk śluzowaty – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Obrzęk śluzowaty (choroba Gulla) to objaw choroby tarczycy, zwykle Hashimoto. Występuje jako obrzęk twarzy i powiek, choć opuchlizna może pojawić się w innych miejscach ciała. Odmianą jest obrzęk przedgoleniowy występujący w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa w okolicach podudzi. Jak wygląda diagnostyka i leczenie obrzęku śluzowatego?

Co to jest obrzęk śluzowaty i jakie ma przyczyny?

Obrzęk śluzowaty (łac. myxoedema), zwany też obrzękiem śluzakowatym lub dawniej chorobą Gulla, występuje najczęściej pod postacią opuchlizny twarzy oraz kończyn (rzadziej innych miejsc tułowia) i stanowi objaw niedoczynności tarczycy.

Za obrzęk śluzowaty odpowiedzialne jest nadmierne odkładanie się w skórze hydrofilnych mukopolisacharydów. Hormony tarczycy, a zwłaszcza trójjodotyronina (fT3) w warunkach fizjologicznych hamują syntezę tych związków i nie dopuszczają do ich patologicznego gromadzenia się w obrębie skóry i tkanki podskórnej. Mukopolisacharydy są związkami silnie wiążącymi wodę, co dodatkowo nasila obserwowany obrzęk.

Obrzęk śluzowaty twarzy i powiek

Na skutek obrzęku śluzowatego wygląd twarzy w niedoczynności tarczycy daje obraz zmęczonego, spuchniętego i maskowatego. Rysy stają się pogrubiałe ze znacznie osłabioną mimiką. Diagnozujący schorzenie endokrynolog może poprosić o zdjęcie pacjenta z dawnych czasów, aby porównać zaistniałe zmiany.

Uciążliwą dolegliwością dla chorych jest też obrzęk śluzowaty powiek, który daje wrażenie ciężkich powiek, a w skrajnych postaciach może upośledzać widzenie, znacznie pogarszając komfort codziennego funkcjonowania.

Obrzęk śluzowaty nie ustępuje pod wpływem ucisku palca badającego. Twardy obrzęk podskórny nie pozwala na trwałe odkształcenie tkanki podskórnej, co ułatwia różnicowanie schorzenia w oparciu o samo badanie fizykalne.

Obrzęk śluzowaty w Hashimoto

Opuchlizna twarzy w Hashimoto – autoimmunologicznym zapaleniu tarczycy czy pierwotnej postaci niedoczynności, to nie jedyne problemy dermatologiczne, z którymi przychodzi się borykać w chorobach tarczycy. Skóra w niedoczynności tarczycy jest zimna, sucha, szorstka, bladożółta i obrzęknięta. Włosy zwykle są suche, łamliwe, wolno rosną lub wypadają. Łysienie może mieć charakter ogniskowy bądź rozlany. Czasami obserwuje się utratę bocznych części brwi, tzw. objaw Hertoghe’a, jest to jednak objaw niespecyficzny. Leczenie przyczynowe redukuje zwykle większość powyższych dolegliwości.

Obrzęk śluzowaty twarzy, okolic powiek, ust czy nosa to najczęstsza postać schorzenia, ale w przypadku ciężkiej niedoczynności tarczycy może dochodzić do uogólnienia obrzęku na inne okolice ciała. Pacjenci cierpią wówczas z powodu szeregu dolegliwości ogólnoustrojowych, jak:

  • apatia,
  • zwiększenie masy ciała,
  • bradykardia,
  • obniżenie temperatury ciała,
  • spowolnienie perystaltyki przewodu pokarmowego,
  • obniżenie siły mięśniowej,
  • zaburzenia koncentracji i kojarzenia.

Dochodzi również do obniżenia nastroju i rozwoju stanów depresyjnych.

Obrzęk przedgoleniowy w chorobie Gravesa-Basedowa

Odmiennym objawem związanym również z chorobami tarczycy jest obrzęk przedgoleniowy, występujący najczęściej w okolicach podudzi. Obrzęk przedgoleniowy związany jest z nadmierną ilością hormonów tarczycy i stanowi jeden z objawów choroby Gravesa-Basedowa – nadczynności tarczycy wynikającej z przyczyn autoimmunologicznych.

Obrzęk podudzi wywołuje lokalna reakcja zapalna, która prowadzi do nadmiernego namnażania się komórek skory – fibroblastów i nagromadzenia glikozaminoglikanów. Najczęściej lokalizuje się on na przedniej powierzchni podudzi, na stopach oraz w miejscach narażonych na urazy. Objawia się ograniczonym, rozlanym lub guzkowym, niebolesnym, ale często swędzącym zgrubieniem skóry, która przyjmuje kolor od czerwonopomarańczowego do sinobrunatnego.

Nadmierne rogowacenie naskórka może prowadzić do powstawania brodawek, a rogowacenie mieszków przywłosowych daje obraz tzw. skórki pomarańczy. Zwiększona biosynteza i odkładanie się glikozaminoglikanów w chorobie Gravesa-Basedowa odpowiada nie tylko za objawy obrzęku przedgoleniowego, ale jest uważane również za przyczynę występowania orbitopatii tarczycowej, która cechuje się obrzękiem, powiększeniem mięśni gałkoruchowych oraz wzrostem ciśnienia w oczodole.

Jak przebiega diagnostyka obrzęku śluzowatego?

Obrzęk śluzowaty lub podejrzenie jego wystąpienia wymaga diagnostyki endokrynologicznej, która w pierwszym etapie może być przeprowadzona już przez lekarza pierwszego kontaktu. Im młodszy pacjent, którego dotykają wspomniane objawy, tym szybsza i bardziej precyzyjna powinna być diagnostyka – niedobór hormonów tarczycy silnie wpływa na rozwój psychofizyczny dziecka już od okresu noworodkowego, a tylko szybka suplementacja brakujących hormonów pozwala uniknąć upośledzenia umysłowego w wieku późniejszym.

Pierwszym etapem diagnostycznym jest wykonanie oznaczenia TSH (hormon tyreotropowy przysadki) oraz fT3 i fT4 (hormony tarczycy: trójjodotyronina, tyroksyna) w surowicy krwi. Badania te pozwalają ocenić aktualne funkcje tarczycy, a także zdiagnozować jej ewentualną niedoczynność lub nadczynność. W dalszych etapach diagnostycznych wykonuje się USG tarczycy czy oznaczenie specyficznych przeciwciał przeciwtarczycowych mogących wystąpić w autoimmunologicznych schorzeniach tego gruczołu (na przykład w chorobie Hashimoto).

Leczenie obrzęku śluzowatego

W przeciwieństwie do innych typów obrzęków, obrzęk śluzowaty i obrzęk przedgoleniowy należy leczyć przede wszystkim przyczynowo. W zależności od stwierdzanej nieprawidłowości pracy tarczycy włączane jest leczenie substytucyjne (uzupełnianie hormonów tarczycy) lub leczenie tyreostatyczne (przeciwtarczycowe, hamujące funkcje wydzielnicze gruczołu).

Zmiany skóry i tkanki podskórnej mają tendencję do ustępowania po wyrównaniu funkcji tarczycy. Proces ten może być jednak powolny i rozciągnięty w czasie, stąd pacjenci często pytają, jak pozbyć się obrzęku śluzowatego, jeśli leczenie przyczynowe nie daje rezultatów.

Fizjoterapia (w tym drenaż limfatyczny czy terapia manualna) może być pomocna na pewnym etapie choroby, nie powinna jednak nigdy być stosowane jako jedyna metoda leczenia.

Bibliografia

  • https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.9.1.           
  • Safer J. D., Thyroid hormone action on skin. Curr. Opin. Endocrinol. Diabetes Obes., 2012, 19: 388–393.
  • Smith T. J., Bahn R. S., Gorman C. A., Connective tissue, glycosaminoglycans and diseases of the thyroid. Endocrine Rev., 1989, 10: 366–391.
Opublikowano: ; aktualizacja: 15.01.2019

Oceń:
4.8


Może cię

Przedwczesna menopauza

Przedwczesne przekwitanie nie jest zjawiskiem częstym, ponieważ dotyczy średnio 1 na 100 kobiet. Proces ten ...

Hipoglikemia – przyczyny i objawy

Hipoglikemia to zmniejszone stężenie glukozy we krwi z towarzyszącymi objawami klinicznymi, wywołanymi jej niedoborem w ...

Estrogeny – czym są, jakie są ich funkcje?

Estrogeny to żeńskie hormony płciowe, produkowane przede wszystkim w jajnikach. Niewielkie ich ilości syntetyzują również: ...

Wideo – Choroby przysadki i choroby podwzgórza

Podwzgórze jest strukturą mózgu, której rolą jest regulacji czynności hormonalnej przysadki. Podwzgórze wydziela zarówno neurohormony ...

Nadczynność a niedoczynność tarczycy

Potocznie nadczynność i niedoczynność tarczycy traktuje się jako jednostki chorobowe gruczołu tarczowego, podczas gdy tak ...

Wideo – Hormonalne przyczyny otyłości

Rozróżnia się otyłość prostą, która powstaje w wyniku współdziałania czynników genetycznych i środowiskowych oraz otyłość ...

HTZ a osteoporoza – czy leczenie hormonami zapobiega osteoporozie?

W okresie menopauzy w organizmie kobiety dochodzi do zmian związanych z utratą czynności hormonalnej jajników ...

Menopauza

Menopauza to ostateczne ukończenie miesiączkowania (wystąpienie ostatniego krwawienia, po którym przez 12 miesięcy nie stwierdza ...

Menopauza – wiek – czy i kiedy jest możliwa w młodym wieku?

Menopauza pojawia się w wieku 45–50 lat. Wystąpienie pierwszych objawów jest więc kwestią indywidualną. Coraz ...

Guz tarczycy – przyczyny, objawy i leczenie guzów tarczycy

Choroby tarczycy należą do najczęstszych schorzeń endokrynologicznych. Zarówno nadczynności jak i niedoczynności tarczycy może towarzyszyć ...

Powikłania po hormonalnej terapii zastępczej (HTZ)

Powikłania po hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) obejmować mogą negatywny wpływ na układ krzepnięcia oraz zwiększone ...

Nadczynność przysadki mózgowej

Przysadka mózgowa jest gruczołem wydzielania wewnętrznego, ważnym regulatorem czynności hormonalnej, gdyż wytwarza aż sześć ważnych ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon