Jakie są rodzaje insulin?

Brak zdjęcia

9 października 2013

Insulina jest hormonem ludzkiego organizmu, którego niedobór prowadzi do rozwoju cukrzycy. Stanowi ona także lek stosowany w leczeniu tej choroby. Od czasu wprowadzenia terapii insuliną przez Fredericka Bantinga i Charlesa Besta w roku 1922 opracowano kilka rodzajów tej substancji, różniących się przede wszystkim czasem i szybkością działania.

Podział insulin

Insuliny dostępne w handlu można podzielić na dwa podstawowe kryteria: ze względu na pochodzenie oraz dynamikę działania.

Na podstawie pochodzenia insuliny dzielimy na:

  • zwierzęce,
  • ludzkie,
  • rekombinowane.

Insuliny zwierzęce otrzymuje się z trzustek wieprzowych lub wołowych oraz poddaje się skomplikowanemu procesowi oczyszczania – otrzymany w ten sposób lek może być stosowany u ludzi do regulacji poziomu cukru we krwi. Jednakże ten rodzaj insulin bardzo często prowadzi do działań ubocznych, najczęściej reakcji alergicznych – dlatego jest on już prawie niespotykany na rynku (choć nadal istnieją dostępne preparaty, np. brytyjski Hypurin®).

Dwa pozostałe typy uzyskuje się metodami inżynierii genetycznej – przy czym insuliny ludzkie stanowią idealną kopię substancji naturalnie występującej u człowieka, a insuliny rekombinowane zostają poddane modyfikacjom, które zmieniają właściwości i pozwalają na precyzyjne dostosowanie sposobu działania leku.

Zdecydowanie ważniejszym kryterium podziału jest tzw. kinetyka, czyli w uproszczeniu czas i szybkość działania poszczególnych preparatów insuliny. Na podstawie tych właściwości wyróżnia się:

  • analogi szybko działające,
  • insuliny krótko działające,
  • insuliny o pośrednim czasie działania,
  • analogi długo działające.

Analogi szybko działające

Ten rodzaj preparatów uzyskuje się poprzez modyfikację oryginalnej insuliny metodami inżynierii genetycznej – dzięki temu udało się skrócić czas od podania dawki leku do początku działania (10-20 minut) oraz ogólny okres, przez jaki utrzymuje się efekt (3-5 godzin).

Szybko działające analogi są stosowane przede wszystkim razem z posiłkami, aby przeciwdziałać gwałtownym skokom poziomu cukru po jedzeniu. Są także wykorzystywane do jego szybkiego obniżania oraz jako wkłady w osobistych pompach insulinowych.

Przykładowi przedstawiciele tej grupy dostępni na polskim rynku to takie preparaty jak: NovoRapid®, Humalog®, Apidra®.

Insuliny krótko działające regular

Są to insuliny, które swoim działaniem najbardziej zbliżone są do naturalnej substancji produkowanej przez trzustkę zdrowego człowieka. Ich efekt rozpoczyna się średnio po 30 minutach od podania, a mija po około 6-8 godzinach, a więc ich działanie jest wolniejsze i dłuższe niż w przypadku szybko działających analogów.

Ten podtyp stosowany jest ogólnie w tych samych sytuacjach, co analogi szybko działające, choć istnieją pewne różnice. W przypadku podawania insuliny regular wraz z posiłkami konieczne jest zachowanie odstępu mniej więcej 30 minut pomiędzy podaniem dawki leku, a rozpoczęciem jedzenia – taka przerwa nie jest konieczna w przypadku analogów. Te insuliny można także spotkać przy szybkim obniżaniu wysokiego poziomu cukru oraz w pompach insulinowych.

W Polsce z tej grupy leków dostępne są np.: Actrapid®, Gensulin R®, Humulin R®, Insuman Rapid®, Polhumin R®.

Insuliny o pośrednim czasie działania

Preparaty z tej grupy zostały zmodyfikowane w taki sposób, aby rozłożyć ich działanie w czasie, przez co mogą służyć jako tzw. „baza“, czyli minimalna pula insuliny, która musi być obecna w organizmie ciągle, także między posiłkami.

Zasadnicze dwa podtypy tych insulin to tzw. NPH oraz Lente – różnią się one sposobem, w jaki wydłuża się działanie insuliny, ale ich zastosowanie jest praktycznie takie samo.

Ich wpływ jest odczuwalny średnio po 0,5-1,5 godziny od wstrzyknięcia, a utrzymuje się nawet do 20 godzin, jednak z powodu nierównej siły działania ten rodzaj insulin zazwyczaj podaje się dwa razy dziennie, rano i wieczorem, żeby utrzymać w miarę równomierny efekt w ciągu całego dnia.

Ze względu na powyższe właściwości insuliny o pośrednim czasie działania nie nadają się do podawania „do posiłku“ oraz do szybkiego obniżania wysokiego poziomu cukru – do tych celów stosuje się szybciej działające preparaty.

Przykładowe nazwy handlowe z tej grupy insulin to: Insulatard®, Gensulin N®, Humulin N®, Polhumin N®, Insuman Basal®.

Analogi długo działające

Są to relatywnie najmłodsi przedstawiciele insulin, których zastosowanie pozwoliło znacząco poprawić wyrównanie cukrzycy u wielu pacjentów. Poprzez modyfikacje cząsteczki insuliny preparaty z tej grupy utrzymują bardzo stabilne i równomierne działanie przez około 24 godziny, a zaczynają działać po 1,5-2 godzin. Dlatego bardzo dobrze sprawdzają się jako insuliny do utrzymania „bazy“.

Można je podawać tylko raz dziennie, chociaż często stosuje się dwa wstrzyknięcia, podobnie jak w przypadku insulin o pośrednim czasie działania – jest to zależne od indywidualnych potrzeb pacjenta. Podobnie jak poprzednia grupa, nie nadają się do szybkiego obniżania poziomu cukru i muszą być stosowane w skojarzeniu z preparatami o szybszym działaniu.

Do tej grupy zaliczamy takie preparaty jak Levemir® oraz Lantus®.

Mieszanki insulinowe

W handlu dostępne są także preparaty, które zawierają mieszaninę insuliny o pośrednim czasie działania oraz insuliny szybko działającej (analogu lub regular). Zawierają one składniki w ściśle określonych proporcjach i są czasami stosowane jako alternatywa dla osobnych wstrzyknięć różnych rodzajów insuliny, co może być korzystne np. u osób starszych (unika się możliwości pomylenia jednej insuliny z drugą) lub w celu zmniejszenia ilości wstrzyknięć w ciągu dnia.

Początek działania i jego czas trwania zależne są od proporcji poszczególnych składników – ogólnie rzecz biorąc, preparaty o większej zawartości insuliny szybko działającej będą działać szybciej i krócej.

Nazwy preparatów handlowych tych insulin zawierają z reguły liczbę, np. NovoMix 30®, która oznacza, ile procent mieszanki stanowi insulina krótko działająca (w tym przykładzie, NovoMix 30® zawiera 30% insuliny szybko działającej, a 70% insuliny o pośrednim czasie działania).

Inne przykłady insulin z tej grupy to: NovoMix 50®, Humalog Mix 25®, Humalog Mix 50®.

Wykorzystanie różnych insulin

Jak widać, zróżnicowane cechy wymienionych preparatów insuliny pozwalają w znacznym stopniu dostosować terapię cukrzycy do indywidualnej aktywności, diety oraz preferencji pacjenta. U osób o bardzo regularnym trybie życia często udaje się ustabilizować cukrzycę przy pomocy mieszanek, co zmniejsza ilość wstrzyknięć i jest bardziej komfortowe, jednak minusem tej metody jest konieczność ścisłego przestrzegania pór oraz wielkości poszczególnych posiłków w ciągu dnia.

Dla osób bardziej aktywnych standardową formą terapii jest kojarzenie insuliny długo działającej lub o pośrednim czasie działania z insuliną krótko działającą – pierwsza pokrywa zapotrzebowanie pomiędzy posiłkami, a druga pozwala zniwelować skoki poziomu cukru po jedzeniu. Ta metoda jest bardziej elastyczna, ale też wiąże się z większą ilością wstrzyknięć oraz potrzebą większej samokontroli i uwagi.

Istnieją również inne kombinacje, które odpowiadają na specyficzne potrzeby określonych grup pacjentów, a ich zastosowanie opiera się na doświadczeniu i wiedzy prowadzącego lekarza diabetologa.

Jak pokazują powyższe informacje, współczesne możliwości terapii cukrzycy są o wiele większe niż jeszcze niecałe 100 lat temu, kiedy po raz pierwszy zastosowano tę substancję jako lek. Przy wykorzystaniu odpowiednich insulin wraz z prawidłową dietą, aktywnością fizyczną oraz samokontrolą można uzyskać bardzo dobre wyrównanie poziomu cukru we krwi, a to pozwala pacjentom z cukrzycą wieść aktywne oraz komfortowe życie, co jest ostatecznym celem leczenia w każdym wypadku.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Dlaczego cukier jest szkodliwy?

Najczęściej słowo „cukier” kojarzymy jednoznacznie z cukrem spożywczym, czyli sacharozą, wytwarzaną z buraków cukrowych lub ...

Cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu 2 (łac. diabetes mellitus typi 2) inaczej zwana jest cukrzycą insulinoniezależną. Jest to ...

Powikłania cukrzycy

Długotrwała hiperglikemia, czyli zwiększone stężenie glukozy we krwi, to główna przyczyna rozwoju przewlekłych powikłań cukrzycy. ...

Cukrzyca a seks

Mężczyźni chorujący na cukrzycę mogą cierpieć na zaburzenia erekcji, czyli problemy z osiągnięciem lub utrzymaniem ...

Retinopatia cukrzycowa

Czynnikami ryzyka rozwoju retinopatii cukrzycowej, oprócz czasu trwania i skuteczności kontroli cukrzycy, są także wiek ...

Cukrzyca typu 1

Cukrzyca typu 1 (łac. diabetes mellitus typi 1), inaczej zwana cukrzycą insulinozależną, to choroba metaboliczna ...

Choroby matki a ciąża

Wiele chorób, na które cierpi bądź cierpiała przyszła mama może negatywnie wpływać na sam przebieg ...

Badanie tylnego odcinka oka

Badanie tylnego odcinka oka (dna oka) umożliwia nam ocenę siatkówki, tarczy nerwu wzrokowego, plamki oraz ...

Hiperglikemia a cukrzyca

Hiperglikemia to zwiększone stężenie glukozy we krwi. Stan ten nie jest jednostką chorobową, lecz objawem ...

Cukrzyca a wysiłek fizyczny

Aktywność fizyczna przemyślana i prawidłowo dopasowana do aktualnego stanu wyrównania choroby ma działanie profilaktyczne oraz ...

Cukrzyca MODY – przyczyny, diagnostyka, leczenie cukrzycy typu MODY

Cukrzyca typu MODY jest rzadko spotykanym rodzajem cukrzycy o podłożu genetycznym (cukrzyca monogenowa). Jej przebieg ...

Cukrzyca typu LADA

Cukrzyca typu LADA to postać utajonej cukrzycy, czyli choroby metabolicznej cechującej się hiperglikemią (zwiększonym poziomem ...

Komentarze (0)