Jak myśli dziecko?

Brak zdjęcia

4 stycznia 2013

Dzięki rozwojowi badań psychologów prenatalnych rodzące się dziecko nie jawi się jako bezradne i niezdolne do jakiejkolwiek aktywności. Już w okresie płodowym, dziecko efektywnie przygotowuję się do życia w nowym środowisku, rozwijając sensomotoryczne zachowania (ssanie kciuka, obroty, przeciąganie się) i przeżywając różne stany emocjonalne.

Kiedy dzieci zaczynają myśleć?

Myślenie należy do najbardziej złożonych procesów psychicznych. Nie ma wśród specjalistów pełnej i jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, kiedy dziecko zaczyna myśleć. Wyróżnić można co najmniej trzy podstawowe poglądy na temat myślenia. Zgodnie z pierwszym, język determinuje nasze myślenie. Drugie stanowisko głosi, że myślenie rozwija się pierwsze i stanowi warunek rozwoju języka. Jego zwolennikiem jest Jean Piaget. Istnieje też koncepcja przypisująca językowi i myśleniu całkowite różne źródła – te dwa niezależne od siebie czynności łączą się dopiero później, w trakcie rozwoju jednostki (według Lwa Wygotskiego).

Poszukajmy odpowiedzi w krótkiej analizie poglądu Piageta, twórcy teorii rozwoju poznawczego. Dzięki rozwojowi badań psychologów prenatalnych rodzące się dziecko nie jawi się jako bezradne i niezdolne do jakiejkolwiek aktywności. Już w okresie płodowym, dziecko efektywnie przygotowuję się do życia w nowym środowisku, rozwijając sensomotoryczne zachowania (ssanie kciuka, obroty, przeciąganie się) i przeżywając różne stany emocjonalne.

Rozwój myślenia dokonuje się w toku aktywnych kontaktów dziecka z rodzicami, opiekunami. Aktywność ta jest motorem rozwoju, jego bezpośrednią przyczyną.

Myślenie – rodzaje

Myślenie sensoryczno-motoryczne (zmysłowo-ruchowe)

Charakterystyczne jest dla wieku 0-24 m-cy i podzielone jest na kilka etapów. Myślenie przebiega na materiale konkretnym-zmysłowym, co oznacza, ze musi być wykonane pewne działanie dziecka na tym konkretnym przedmiocie, aby w ogóle doszło do procesu myślenia. Przykład: w pierwszych miesiącach życia, przedmiot istnieje dla dziecka tylko do ćwiczenia odruchów (np. ssania). Roczny maluch, kiedy postukuje, pociąga zabawką, gromadzi wiedzę o przedmiocie, wykrywa, czym się różni. Półtoraroczny maluch wie już, że przedmiot istnieje, chociaż zniknął z pola widzenia. Uczy się turlać piłkę, wkładać klocki do wiaderka, ustawiać klocki jeden na drugim.

Myślenie konkretno-wyobrażeniowe

Jest typowe dla dzieci w wieku przedszkolnym trwa od 2 do 7 roku życia. Dziecko myśli już za pomocą konkretnych obrazów. To oznacza, że dziecko pozbawione kontaktu wzrokowego i fizycznego z zabawką, potrafi o niej myśleć za pomocą obrazów wyobrażeniowych. Myślenie dziecka nadal skupia się na spostrzeganym pojedynczym przedmiocie. Chodzi o konkretny rodzaj przedmiotów na których przebiega wyobrażeniowe myślenie np. dla hydraulika będą to rury a dla dziecka zabawki itd. Zabawy i zajęcia dzieci (początkowo chaotyczne i bezplanowe) stają się stopniowo działaniem celowym i zorganizowanym. Następuje tutaj intensywny rozwój języka, rozwój pojęć, przyswajanie znaków i symboli.

Myślenie słowno-logiczne (symboliczne, pojęciowe)

Powyżej 6 roku życia czynności umysłowe dziecka organizują się w określone struktury logiczne. Pozwala to dziecku na przewidywanie bardziej trafnych skutków własnych czynności i dalszych zmian sytuacji. Okres ten przypada na 7-11 rok życia. Dzieci zaczynają kategoryzować, grupować, np. potrafią zrobić zbiory guzików z jedną dziurką, dwiema dziurkami i czterema dziurkami. Dostrzegają relacje logiczne: np. zabawa w kółko i krzyżyk.

Myślenie u dzieci – pomoc w rozwoju

Bardzo ważne na rozwój myślenia są specyficzne formy i metody oddziaływania wychowawczego, oraz dominujący rodzaj aktywności dziecka. Czym dziecko żyje, tego się nauczy. Nawet zwykłe przedmioty codziennego użytku – garnek, ręcznik papierowy, łyżka – pełnią funkcje stymulującą rozwój dziecka. Oto trzy przykłady, które można znaleźć w „Zabawach Fundamentalnych”:

0-3 miesiąc życia

Prezentujemy dziecku poszczególne przedmioty (najlepiej o wyraźnych kolorach i/lub wzorach) – fiksacja wzroku, skupianie uwagi na bodźcu; delikatne uderzanie łyżką w garnek – percepcja słuchowa, skupianie uwagi na bodźcu dźwiękowym. Szelest i uderzanie łyżką w garnek bliżej i dalej od dziecka – percepcja słuchowa, różnicowanie odległości źródła dźwięku; wrzucanie przez opiekuna łyżki i/lub rolki ręczników do garnka z komentarzem: „nie ma” i odchylanie garnka, tak, aby dziecko mogło zobaczyć, że to jest wewnątrz, komentarz: „jest” – pojęcie stałości przedmiotu, percepcja wzrokowa i słuchowa.

12-18 miesiąc życia

Wkładanie przez dziecko mniejszych garnków w większe – rozwiązywanie problemów metodą prób i błędów, rozumienie relacji wielkości; umieszczanie przez dziecko łyżki w garnku, kubeczku, rolce, butelce – planowanie motoryczne, podstawowe schematy czynnościowe, precyzja, koordynacja wzrokowo-ruchowa; przesypywanie łyżką substancji sypkich, np. z garnka do garnka – koncentracja, precyzja, planowanie motoryczne, koordynacja wzrokowo-ruchowa, organizacja wzrokowo-przestrzenna; wkładanie łyżek i łyżeczek różnej wielkości do rolki, z komentarzem opiekuna dotyczącym wielkości tych łyżek – budowanie słownika, rozwój pojęć związanych z wielkością; użycie przez opiekuna garnków jako przesłon, schowków, np. 3 garnki, pod jednym z nich zostaje ukryta zabawka, zmiana miejsc na oczach dziecka, które ma za zadanie wskazać właściwy garnek i odkryć, czy jest tam zabawka – koncentracja, myślenie, wyobraźnia, pamięć.

2-3 rok życia

Zabawa w piasku przy użyciu łyżki i garnka – motoryka mała i duża, równowaga, koordynacja wzrokowo-ruchowa, kreatywność; przelewanie wody i przesypywanie substancji sypkich z garnka do garnka – planowanie motoryczne, motoryka mała, koordynacja, rozwój pojęć związanych z ilością; wkładanie łyżek i łyżeczek różnej wielkości do rolki, dziecko samo określa, czy jest za duża, czy za mała – określanie wielkości, myślenie; robienie korali z „pokrojonych” przez opiekuna rolek po ręcznikach, nawlekanie okręgów na sznurek – koordynacja wzrokowo-ruchowa, planowanie motoryczne.

Myślenie u dzieci starszych

Powyżej 6 roku życia dzieci zaczynają dostrzegać związki logiczne. Dlatego proces dydaktyczny w szkole już od I klasy powinien obfitować w łamigłówki. Są to typowe „łamigłówki mądrej główki”, przykłady:

  • zliczanie możliwości – ustawienia przedmiotów w kolejność, kolejność rosnąca, malejąca;
  • porównywanie – więcej, mniej, tyle samo, bardziej niż, mniej niż, twierdzenie, przeczenie, porządkowanie, wyższy od, niższy od;
  • orientacja przestrzenna – przed, za, obok, w górę, w dół, nad, pod, na lewo, na prawo;
  • dzielenie – na równe części, na nierówne części;
  • wnioskowanie – wykluczanie, prawda, fałsz, przeczenie, rozszyfrowywanie.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Jak zachować dobrą pamięć?

W starszym wieku pamięć słabnie. To proces nieuchronny, ale bardzo zróżnicowany. Niektórzy tracą jasność umysłu ...

Rozwój dziecka w 2 roku życia

Drugi rok życia dziecko rozpoczyna w postawie stojącej i z biegiem czasu doskonali umiejętności poruszania ...

Rozwój dziecka (3 – 5 lat)

Rozwój dziecka nie przebiega w harmonijny sposób. Okresy równowagi co około pół roku przeplatają się ...

Bilans dwulatka

Pierwsze lata życia dziecka są niezwykle ważne dla jego dalszego prawidłowego rozwoju, stąd wizyty u ...

Problemy z pamięcią u osób starszych

Wraz w wiekiem określone ośrodki kory mózgowej stają się mniej sprawne. Nieprawidłowe bądź zakłócone funkcjonowanie ...

Rozwój dziecka w wieku od 1 do 3 lat - wspomaganie

Małe dzieci są ciekawe świata i chętnie się uczą, najchętniej przez zabawy i gry dla ...

Jak poprawić koncentrację?

Koncentracja to umiejętność skupienia uwagi i jej utrzymania w czasie na konkretnym przedmiocie, zadaniu, myśli, ...

Co na pamięć i koncentrację?

Jest wiele sposobów, by poprawić pamięć i koncentrację, zdolności percepcyjne i wydolność organizmu. Odpowiednio długi ...

Zaburzenia uwagi i koncentracji

Problemy z koncentracją, brak koncentracji czy niemożność „skupienia się” na wykonywanej czynności – to jedne ...

Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka

Już od pierwszych tygodni życia niemowlę intensywnie uczy się i rozwija. Rozwój dziecka można wzmacniać ...

Rozwój dziecka w wieku wczesnoszkolnym

Dzieci w wieku wczesnoszkolnym intensywnie rozwijają się zarówno pod względem intelektualnym, jak i fizycznym oraz ...

Wideo – Zdolność zapamiętywania i koncentracji

Naturalne wspomaganie pamięci i koncentracji polega przede wszystkim na regularnym treningu funkcji skupienia uwagi, myślenia ...

Komentarze (0)