Koszmary senne u dzieci

Koszmary senne to zaburzenia kwalifikowane do tzw. parasomni, czyli nieprawidłowych objawów i zachowań występujących w skojarzeniu z określonymi fazami snu. Są one opisywane jako przerażające sny o realistycznej treści, która najczęściej dotyczy sytuacji zagrożenia życia. Koszmary senne częściej dotyczą dzieci, zwłaszcza w wieku przedszkolnym (3–6 lat). Szacuje się, że koszmary senne zgłasza około 20–30 proc. dzieci.

 

Fazy snu – kiedy pojawiają się koszmary senne?

Wyróżnia się dwie fazy snu:

  • faza NREM – zwana inaczej snem głębokim lub wolnofalowym,
  • faza REM – inaczej sen płytki lub faza przyspieszonego ruchu gałek ocznych.

Fazy te występują naprzemiennie, począwszy od fazy NREM. W miarę upływu snu dochodzi do wydłużania fazy REM i skracania fazy NREM. Dla fazy REM charakterystyczne jest występowanie tzw. marzeń sennych, czyli obrazów i innych wrażeń pojawiających się podczas snu. Mogą one przybierać postać złych snów.

Czym są koszmary senne?

Koszmary senne u dziecka są zaburzeniami snu związanymi z fazą REM. Najczęściej występują w drugiej połowie snu, gdy fazy REM ulegają wydłużaniu.

Koszmary senne to przerażające sny, które często powodują wybudzenie dziecka, uczucie strachu, odruchowe poszukiwanie bliskiej osoby. Sen jest bardzo realistyczny. Najczęściej dziecko ma wrażenie, że jest bezpośrednim uczestnikiem snu (śni mu się, że spada w dół, tonie lub staje w obliczu innego niebezpieczeństwa), rzadziej – jest biernym obserwatorem przerażających sytuacji (np. śmierci najbliższych osób).

Złe sny o zbliżonej treści często uporczywie nawracają. Przerażenie związane z przeżywaniem snu może prowadzić do przebudzenia się – dziecko jest wtedy przestraszone i spragnione obecności kogoś z najbliższych. Uczuciu przerażenia związanego z koszmarem sennym mogą towarzyszyć objawy pobudzenia układu adrenergicznego:

  • przyspieszona czynność serca,
  • przyspieszony oddech,
  • wzmożona potliwość.

Objawy te są mniej nasilone niż w przypadku lęków sennych – parasomnii snu NREM.

W odróżnieniu od lęków sennych, koszmary senne są zazwyczaj zapamiętywane przez dziecko – rano, po przebudzeniu się, dziecko jest świadome wystąpienia zaburzenia i jest w stanie opisać treść snu. Większość (około 75%) dzieci zapamiętuje treść koszmarów sennych na długo, nawet na całe życie.

Sporadycznie występujące koszmary senne nie mają znaczącego wpływu na jakość życia dziecka. Problem pojawia się, gdy parasomnie te uporczywie nawracają, prowadząc do obniżenia jakości i ilości snu, problemów z wysypianiem się, upośledzenia codziennego funkcjonowania, stresu, lęków.

Jakie są przyczyny koszmarów sennych u dzieci?

Przyczyna koszmarów sennych nie jest jeszcze w pełni wyjaśniona. Przypuszcza się, że znaczącą rolę w prowokowaniu tego typu zaburzeń odgrywają:

  • stresujące przeżycia (uporczywie nawracające koszmary senne są jednym z objawów PTSD – zespołu stresu pourazowego),
  • niskie poczucie własnej wartości,
  • przewlekłe uczucie niepokoju,
  • słuchanie lub czytanie opowieści wywołujących uczucie strachu,
  • oglądanie przerażających scen w telewizji,
  • granie w gry komputerowe obfitujące w brutalność.

Złe sny mogą zacząć się pojawiać u dzieci, które uczone są samodzielnego spania, w pokoju innym niż rodzice – są one wyrazem stresu związanego z przystosowywaniem się do nowej sytuacji oraz uczucia niebezpieczeństwa związanego z nieobecnością rodziców obok dziecka. Koszmary senne często pojawiają się u dzieci mających niskie poczucie własnej wartości – w snach często pojawia się obraz innych osób wyśmiewających dziecko, dokuczających mu.

Warto także pamiętać, że występowanie koszmarów sennych może być efektem stosowania leków (np. leków obniżających ciśnienie tętnicze, w tym beta-blokerów) lub substancji psychoaktywnych, a także odstawienia leków (np. trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, benzodiazepin, barbituranu).

Nierzadko zdarza się jednak, że koszmary senne pojawiają się bez uchwytnego czynnika sprawczego – u dzieci, które są pewne siebie, akceptowane w swoim środowisku, nie doświadczyły dramatycznych przeżyć. Oznacza to, że u podłoża koszmarów sennych nie leżą wyłącznie lęki i obawy śpiącego.

Występowanie koszmarów sennych, podobnie jak i innych parasomni, wiąże się z przeplataniem się faz snu – fazy REM, NREM i fazy czuwania. W momencie przechodzenia jednej fazy w drugą, nakładania się na siebie fal mózgowych, śpiący doświadcza takich wrażeń, jak np. uczucie unieruchomienia. Często towarzyszy temu sen obrazujący uczucie zagrożenia z brakiem możliwości ucieczki.

Koszmary senne a lęki nocne – czym się różnią?

Koszmary senne najczęściej wymagają różnicowania z lękami nocnymi – występującymi najczęściej niedługo po zaśnięciu. Objawami różnicującymi są:

  • całkowita niepamięć wydarzenia w przypadku lęków nocnych (koszmary senne są zwykle zapamiętywane),
  • bardziej nasilone objawy pobudzenia układu adrenergicznego w przypadku lęków nocnych,
  • niepełne wybudzenie z brakiem zdolności do całkowitego wybudzenia w przypadku lęków nocnych, szybkie osiągnięcie pełnej świadomości po przebudzeniu się u osoby doświadczającej koszmaru sennego,
  • negatywna reakcja na dotyk, przytulenie w przypadku lęków nocnych, podczas gdy dziecko doświadczające koszmaru sennego zazwyczaj uspokaja się po przytuleniu przez bliską osobę,
  • występowanie lęków nocnych tuż po zaśnięciu, a koszmarów sennych najczęściej w drugiej połowie snu,
  • występowanie koszmarów sennych także u dorosłych, podczas gdy lęki nocne zwykle ustępują w okresie dojrzewania.

Nagłe wybudzenie się dziecka, któremu towarzyszą objawy pobudzenia części układu nerwowego, może być również objawem innych zaburzeń, z którymi należy różnicować koszmary senne, w tym z napadami padaczkowymi oraz obturacyjnym bezdechem sennym. Diagnostykę nierzadko należy poszerzyć o wykonanie badań dodatkowych, takich jak:

Jak sobie radzić z koszmarami sennymi u dziecka?

Rodziców pacjenta zgłaszającego koszmary senne należy poinstruować, że dziecko wybudzone ze snu z powodu koszmaru sennego wymaga jedynie uspokojenia, przytulenia, nie wolno natomiast panikować, potrząsać dzieckiem, krzyczeć. Rodzic powinien delikatnie wytłumaczyć dziecku, że to był tylko sen, że nie ma realnego zagrożenia.

Do zaleceń wydawanych dziecku cierpiącemu na koszmary senne i jego rodzinie należy także zakaz oglądania brutalnych filmów, czytania i słuchania opowieści mających na celu budzenie grozy, grania w gry komputerowe obfitujące w przerażające sceny.

W przypadku, gdy lekarz lub psycholog widzi związek pojawienia się koszmarów sennych ze stresującymi przeżyciami, lub gdy koszmary senne u dziecka nawracają, znacząco wpływając na funkcjonowanie i psychikę dziecka, konieczne jest wsparcie psychologiczne, udzielane zarówno przez najbliższych, jak i przez psychologa. W niektórych przypadkach pomocna może okazać się psychoterapia.

Dzieciom, które mają problemy ze snem, można podać bardzo bezpieczne dla zdrowia preparaty ziołowe, dostępne np. w postaci syropu, które delikatnie uspokajają i ułatwiają zasypianie. W ich składzie znajdziemy melisę i ekstrakt z lipy.

Rzadko stosowaną metodą postępowania u dzieci doświadczających koszmarów sennych jest farmakoterapia oparta na lekach skracających fazę snu REM (np. trójpierścieniowych lekach przeciwdepresyjnych) lub lekach z grupy SSRI, stosowanych m.in. w leczeniu zaburzeń lękowych i depresji. Należy jednak pamiętać, że ich odstawienie zwykle wiąże się z nawrotem, a nawet nasileniem, koszmarów sennych.

Opublikowano: ; aktualizacja: 25.09.2015

Oceń:
4.8


Może cię

Niegrzeczne dzieci

Niegrzeczne dzieci a właściwie niegrzeczne zachowania dzieci mają wiele przyczyn. Czasem jest to naturalnie związane ...

Jak myśli dziecko?

Dzięki rozwojowi badań psychologów prenatalnych rodzące się dziecko nie jawi się jako bezradne i niezdolne ...

Kiedy dziecko się jąka

Jąkanie to zaburzenie płynności mówienia częściej spotykające chłopców, niż dziewczynki. Najczęściej pojawia się w istotnych ...

Parasomnie – przyczyny, objawy, leczenie, skutki

Parasomnie to zaburzenia zachowania pojawiające się w czasie snu lub po wybudzeniu. Szczególnie często występują ...

Problemy z nauką u dzieci

Dlaczego dziecko nie chce się uczyć? Odpowiedzi na to pytanie może być kilka: od braku ...

Agresja u dziecka

Wychowanie dzieci powinno prowadzić do kształtowania ich osobowości w taki sposób, aby świadomie umiały hamować ...

Lęki nocne

Lęki pojawiające się w nocy to zaburzenie zaliczane do parasomii czyli zaburzeń snu. Lęki nocne ...

Jak przygotować dziecko na rodzeństwo?

Niekiedy marzenia o kolejnym dziecku przyćmiewa strach o to jak jedynak przyjmie malucha. Rodzice boją ...

Wideo – Brak apetytu u dziecka

Szacuje się, że pogorszenie łaknienia i niechęć do jedzenia zgłasza aż 25-40% opiekunów dzieci w ...

Kreatywne dziecko

Kreatywność to zdolność wychodzenia poza schemat i tworzenia czegoś nowego, ale jednocześnie użytecznego. Kilkulatki są ...

Konflikty w rodzeństwie

Konflikty pomiędzy rodzeństwem często zdarzają się w rodzinach wielodzietnych. Większość z nich udaje się szybko ...

Rozwój dziecka w wieku wczesnoszkolnym

Dzieci w wieku wczesnoszkolnym intensywnie rozwijają się zarówno pod względem intelektualnym, jak i fizycznym oraz ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon