Acetylocysteina (NAC) – dawkowanie, działanie, wskazania

N-acetylocysteina (NAC) to lek dostępny bez recepty, stosowany głównie jako mukolityk – preparat ułatwiający usuwanie nadmiaru wydzieliny z dróg oddechowych. Jest także wykorzystywany jako specyficzna odtrutka w zatruciu paracetamolem. Dawkowanie zależne jest od wskazań, wieku i postaci preparatu. Dostępna jest w dawkach 100, 200, 400 i 600 mg. U dzieci

Co to jest N-acetylocysteina?

Acetylocysteina (acetylcysteinum, NAC) to pochodna cysteiny należąca, należy do grupy leków mukolityków – grupy leków rozrzedzających, upłynniających wydzielinę w drogach oddechowych. Ułatwia oczyszczanie oskrzeli z nadmiaru flegmy. Szeroko stosowana jest w leczeniu objawów infekcji górnych dróg oddechowych i zatok.

Ten mukolityk występuje w wielu preparatach dostępnych bez recepty, a dawka substancji leczniczej zależy do tego, czy lek jest przeznaczonych dla dziecka, czy dla osoby dorosłej.

Acetylocysteina szeroko stosowana jest także w toksykologii, jest odtrutką, specyficznym antidotum podawanym przy zatruciu paracetamolem.

Jak działa acetylocysteina?

Acetylocysteina rozbija mostki dwusiarczkowe w mucynie tworzącej wydzielinę śluzową w drogach oddechowych.

Nadmiar gęstej wydzieliny określany jest potocznie jako mokry kaszel i stanowi ryzyko rozwoju drobnoustrojów, które mogą gromadzić się w gęstym śluzie. Ponadto, nadprodukcja wydzieliny zaburza prawidłowy ruch rzęsek, co utrudnia odksztuszanie.

Acetylocysteina pod wpływem naruszania części śluzu sprawia, że zalegająca flegma staje się mniej lepka i traci gęstość. Poza silnym działaniem mukolitycznym, acetylocysteina pobudza ruchy rzęsek w oskrzelach, dzięki czemu rozrzedzona wydzielina może zostać wykrztuszona z dróg oddechowych.

Poza działaniem mukolitycznym acetylocysteina ma również właściwości przeciwutleniające – unieszkodliwia wolne rodniki w komórkach zajętych stanem zapalnym. Pochodna cysteiny wykazuje właściwości neutralizujące toksyny, które powstają w wyniku metabolizmu niektórych leków, dlatego w medycynie stosuje się acetylocysteinę także jako środek odtruwający w przypadku przedawkowania paracetamolu. Działanie takie chroni wątrobę i zapobiega jej uszkodzeniu, dlatego acetylocysteina bywa stosowana także w przypadku zatrucia alkoholem.

Jakie są objawy zatrucia paracetamolem i jak je leczyć?

Ze względu na działanie antyoksydacyjne, n-acetylocysteina często wchodzi w skład suplementów diety wspomagających pracę wątroby i usuwanie toksyn z organizmu.

Jakie są wskazania do stosowania acetylocysteiny?

Acetylocysteina jako lek mający działanie upłynniające wydzielinę znajduje szczególne zastosowanie w przypadku infekcji dróg oddechowych z towarzyszącym zaleganiem gęstego śluzu. Jest to jeden z popularnych środków na,,mokry kaszel”.

Wskazania do stosowania preparatów zawierających acetylocysteinę to m.in.:

  • ostre i przewlekłe zapalenie oskrzeli lub oskrzelików;
  • rozstrzenie oskrzeli;
  • mukowiscydoza;
  • rozedma płuc;
  • zapalenie płuc;
  • astma oskrzelowa;
  • sztuczna wentylacja wykonywany przez dłuższy czas w przypadku niewydolności oddechowej.

Działanie acetylocysteiny znajduje zastosowanie również w laryngologii, głównie w przypadkach takich jak: ostre i przewlekłe zapalenie zatok; wysiękowe zapalenie ucha środkowego.

NAC – leczenie innych chorób i zakażeń

Acetylocysteinę stosowano do wywołanego cyklofosfamidem krwotocznego zapalenia pęcherza moczowego. Lek NAC stosuje się w leczeniu obturacyjnej choroby płuc jako leczenie uzupełniające
N-acetylocysteinę z powodzeniem wypróbowano w leczeniu wielu zaburzeń psychicznych. Istnieją korzystne dowody na skuteczność N-acetylocysteiny w leczeniu choroby Alzheimera, choroby afektywnej dwubiegunowej, zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych, schizofrenii, uzależnień od narkotyków (kokaina) oraz w terapii niektórych postaci padaczki.

Acetylocysteina ma właściwości bakteriobójcze w stosunku do Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, Enterococcus faecalis, Enterobacter cloacae, Staphylococcus epidermidis i Klebsiella pneumoniae.

Preparaty z Acetylocysteiną – proszek, tabletki, syrop

Acetylocysteina dostępna jest w preparatach bez recepty, jak również takich, które wymagają przepisu lekarza. Substancja lecznicza występuje w różnych postaciach leków, jak np. proszek (granulat) do sporządzania roztworu doustnego, tabletki musujące, syrop, czy tabletki doustne.

Proszek zwykle przyrządza się poprzez rozpuszczenie zawartości saszetki w szklance przegotowanej, schłodzonej wody. Podobnie postępuje się jeśli chodzi o tabletki musujące, które również wymagają rozpuszczenia. Jest to wygodna forma podania w przypadku dzieci, czy osób starszych, mających problemy z połykaniem.

Z kolei acetylocysteina jako tabletki doustne, czyli wymagające połknięcia w całości, najczęściej dostępna jest w dawkach przeznaczonych dla dorosłych i dzieci powyżej 6 roku życia. W Polsce zarejestrowanym lekiem, w którym acetylocysteina stanowi 200 mg w jednej tabletce doustnej jest ACC.

Na rynku bez recepty można kupić także syrop z acetylocysteiną (od 3. roku życia), np. ACC classic zawierający 20 mg/ml acetylocholiny.

Tabletki musujące, w których acetylocysteina jest głównym składnikiem działającym, występują w dawkach dla dziecka od 3 roku życia – 100 mg oraz w dawkach dla młodzieży i dorosłych zawierających 200 lub 400 mg substancji leczniczej (ACC). W dawce dobowej (600mg) acetylocysteina występuje w preparatach takich jak np.: ACC Optima, Muccosinal, Fluimucil Forte, czy Nacesis.

Acetylocysteinę w postaci granulatu do sporządzania roztworu doustnego (w saszetkach) można kupić bez recepty w dawkach 100, 200 lub 600 mg. Są to leki takie jak np.:

  • 100 mg – ACC mini, Fluimucil Muko Junior;
  • 200 mg – Tussicom 200, ACC Hot, Fluimucil Muko;
  • 400 mg – Tussicom 400;
  • 600 mg – proszek ACC optima Hot lub ACC optima Active.

Acetylocysteina dostępna na receptę występuje również jako ampułki do infuzji (wlewu dożylnego) w przypadku zatrucia paracetamolem.

Acetylocysteina – dawkowanie dla dzieci i dorosłych

Acetylocysteina powinna być stosowana w dawkach zaleconych przez lekarza lub ściśle według wskazań na ulotce danego preparatu. Dawka zależy od wieku Pacjenta i nie należy jej przekraczać, ponieważ nie zwiększy to skuteczności leku mukolitycznego, a może wywołać działania niepożądane.

  • Acetylocysteina dla dziecka w wieku 3–7 lat podawana jest najczęściej w dawce 100 mg 1–3 razy na dobę (maksymalnie 300 mg/na dobę).
  • Dzieci powyżej 7. roku życia mogą przyjmować 400 mg na dobę w dawkach podzielonych: 4 razy po 100 mg lub 2 razy po 200 mg.
  • Młodzież powyżej 14-stego roku oraz osoby dorosłe mogą zwiększyć ilość przyjmowanej acetylocysteiny do 600 mg na dobę: w dawkach podzielonych lub jako dawka jednorazowa.

Acetylocysteina – jak stosować?

Podczas stosowania preparatów zawierających acetylocysteinę warto zwiększyć ilość wypijanych płynów, najlepiej wody niegazowanej, co nawilża drogi oddechowe i ułatwia odksztuszanie wydzieliny. W przypadku dzieci korzystne jest jednoczesne stosowanie łagodnego oklepywania ułatwiającego oczyszczanie oskrzeli.

Acetylocysteina powinna być przyjmowana po posiłku, a w przypadku wysokich dawek jednorazowych najlepiej po śniadaniu. Podanie przed posiłkiem może wywołać wymioty na wskutek wzmożonego rozluźnienia wydzieliny w połączeniu z wypełnionym żołądkiem.

W przypadku acetylocysteiny w postaci preparatów do przyrządzania roztworu warto zwrócić także uwagę na wykorzystane naczynie. Lek ten nie powinien być rozpuszczany w pojemnikach metalowych, czy gumowych. Najlepszym wyborem jest naczynie szklane, a napój należy wypić od razu po przygotowaniu.

Wszystkie leki wykazujące działanie mukolityczne, w tym acetylocysteina, nie powinny być przyjmowane na krótko przed snem, ponieważ wówczas rozrzedzona flegma o wiele trudniej odchodzi z dróg oddechowych. Ostatnią dawkę należy przyjmować minimum na 4 godziny przed planowanym odpoczynkiem.

Leki wykrztuśne często są mylone z lekami przeciwkaszlowymi. Należy pamiętać, że po zażyciu acetylocysteiny kaszel nie ustąpi od razu. Dopiero po zmniejszeniu lepkości flegmy oraz po jej wykrztuszeniu można poczuć ulgę. Kaszel towarzyszący w pierwszych dniach stosowania tej substancji jest wskazany, ponieważ tylko w ten sposób wydzielina może zostać usunięta z dróg oddechowych.

Często pojawia się pytanie, jak długo stosować acetylocysteinę. Jeśli lekarz nie zaleci inaczej, preparaty z acetylocysteiną mogą być stosowane przez 4-5 dni. W przypadku, gdy w tym czasie nie następuje poprawa lub obserwujemy pogorszenie zdrowia, należy zaprzestać stosowania leku i udać się do lekarza.

Acetylocysteina – przeciwwskazania, czy można w ciąży?

Acetylocysteina jest lekiem stosunkowo bezpiecznym, dlatego można ją stosować u bardzo małych dzieci, jednak jak każdy preparat ma również przeciwwskazania.

Środki zawierające acetylocysteinę nie powinny być stosowane przez kobiety w ciąży lub karmiące piersią. Decyzję o podaniu leku w ciąży może podjąć jedynie lekarz.

Nie należy również stosować ich łącznie z lekami przeciwkaszlowymi, co mogłoby dodatkowo zwiększyć zaleganie flegmy.

Acetylocysteina działa także na naturalny śluz w żołądku, dlatego należy zachować ostrożność w przypadku osób cierpiących na choroby żołądka i dwunastnicy, w tym wrzody.

Jeśli acetylocysteina jest przyjmowana jednocześnie z antybiotykami, azotanami lub innymi lekami, należy zachować kilkugodzinny odstęp między preparatami.

Acetylocysteina a alkohol i sposób na kaca

Acetylocysteina, a alkohol stanowi nie do końca wyjaśnione zestawienie. Nie zaleca się stosowania jakichkolwiek preparatów łącznie z alkoholem, jednak n acetylocysteina ze względu na działanie detoksykujące przez wielu uznawana jest za sposób na kaca.

Poprzez utrzymanie właściwego poziomu glutationu, acetylocysteina chroni komórki przed działaniem toksyn.

Ponadto, część preparatów wykrztuśnych powstaje na bazie alkoholu (preparaty z innych podgrup), nie wykazując jednocześnie negatywnych interakcji. Żadna ulotka preparatu z acetylocysteiną nie informuje o bezwzględnym zakazie spożywania alkoholu. Jednak najbezpieczniej jest zrezygnować z używek lub poradzić się lekarza.

N-acetylocysteina – skutki uboczne

Acetylocysteina skutki uboczne wywołuje rzadko, choć i takie się zdarzają. Najczęściej jednak działania niepożądane ograniczają się do łagodnych dolegliwości, jak np.:

  • bóle głowy;
  • szumy uszne;
  • nudności i/lub wymioty;
  • biegunka i bóle brzucha;
  • przyśpieszone bicie serca;
  • niedociśnienie tętnicze;
  • gorączka.

Rzadziej pojawiają się skutki uboczne po stosowaniu acetylocysteiny, takie jak:

  • niestrawność;
  • duszność;
  • skurcz oskrzeli;
  • krwotok;
  • niedokrwistość;
  • krwiak osierdzia;
  • reakcje anafilaktyczne;
  • reakcje skórne.

Bibliografia

  • Burak K., Skrypt dla słuchaczy szkół medycznych, Farmakologia z elementami chemii leków, część II, WSM Legnica, s. 70-74.
  • Krawczyński M., Farmakoterapia dzieci i młodzieży, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, s. 253-266.
Opublikowano: ; aktualizacja: 28.03.2019

Oceń:
4.9


Może cię

Lizaki na gardło

Lizaki na ból gardła to często stosowany przez rodziców i polecany przez lekarzy sposób na ...

Tabletki do ssania na gardło – jak wybrać najlepsze?

Przyczyną bólu gardła są często zapalenia (bakteryjne lub wirusowe, w tym angina ropna). W aptece ...

Leki na infekcje wirusowe – które i kiedy stosować?

Sezon jesienno-zimowy wiąże się z większą zapadalnością na infekcje wirusowe. Wirusy powodują szereg chorób – ...

Tabletki na suchy kaszel – z kodeiną, dekstrometorfanem czy ziołami?

Leki przeciwkaszlowe stosuje się w leczeniu suchego, męczącego kaszlu, natomiast środki o działaniu wykrztuśnym zażywa ...

Tabletki na gardło

Stan zapalny i ból gardła to jedne z najczęściej występujących dolegliwości w obrębie górnych dróg ...

Ekstrakt z lipy – naturalny i skuteczny sposób na gorączkę i przeziębienie

Ekstrakt (suchy wyciąg z kwiatostanu lipy) to popularny naturalny produkt leczniczy. Stanowi on składnik wielu ...

Leki przeciwkaszlowe – kiedy stosować, jak działają, które wybrać?

Leki przeciwkaszlowe stosuje się wyłącznie na kaszel suchy. Zażyte w przypadku mokrego (produktywnego) mogą być ...

Chinolony – działanie, podział, nazwy, skutki uboczne

Chinolony to leki przeciwbakteryjne należące do grupy chemioterapeutyków. Wyróżnia się cztery generacje tych środków – ...

Tabletki na gardło – suche, bolące, podrażnione

Ból gardła może być silny, ostry lub piekący. Często pojawia się suchość i problemy z ...

Leki na astmę

Proces zapalny toczący się w organizmie osoby chorującej na astmę oskrzelową jest reakcją fizjologiczną tkanek ...

Zioła na odporność – sposoby na naturalne wzmocnienie organizmu

Osłabiona odporność jest przyczyną wielu chorób, dlatego jej wzmacnianie jest szczególnie ważne dla organizmu. Jest ...

Zalegająca wydzielina w drogach oddechowych

Zaleganie wydzieliny w drogach oddechowych u większości pacjentów jest spowodowane infekcjami dróg oddechowych. Trudności z ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon