Skala Centora – co to jest i kiedy się z niej korzysta?

Brak zdjęcia

26 października 2018

Skala Centora służy do oceny tego, czy przyczyną ostrego zakażenia gardła są bakterie – paciorkowce. Kryteria oparte są o objawy kliniczne – obecność gorączki, powiększenie węzłów chłonnych; uwzględniają także wiek pacjenta. Test ma zastosowanie u dzieci i u dorosłych. Uzyskana punktacja pozwala lekarzowi określić dalsze postępowanie z pacjentem, w tym zaordynowanie antybiotyku w celu leczenia anginy paciorkowcowej.

Ostre zapalenie gardła i migdałków – przyczyny, objawy, różnicowanie

Angina, czyli ostre zapalenie gardła oraz migdałków podniebiennych to schorzenie, które posiada zróżnicowaną, ze względu na wiek, etiologię (przyczynę), dlatego też różne jej typy leczone są w odmienny sposób. U dorosłych czynnikiem sprawczym zazwyczaj są wirusy, w związku z czym antybiotykoterapia nie jest wymagana. Szacuje się, że jedynie 5–10 proc. angin wieku dorosłego powodowanych jest przez bakterie (np. przez Streptococcus pyogenes, Fusobacterium necrophorum).

W przypadku dzieci oraz niemowląt w większości przypadków anginy bakteryjnej w wymazie z gardła stwierdza się paciorkowca β-hemolizującego grupy A, czyli wcześniej już wspomnianego Streptococcus pyogenes.

Skala Centora i angina paciorkowcowa

Wywołane bakteriami zapalenie błony śluzowej gardła oraz migdałków jest schorzeniem o nagłym początku. Pacjenci (bez względu na wiek) zazwyczaj skarżą się na silny ból gardła, a także znaczne uczucie dyskomfortu podczas połykania. Paciorkowcowe zapalenie gardła to również wysoka temperatura ciała (powyżej 38 stopni C) oraz bóle głowy.

Kliniczne stwierdza się skupiska wysiękowe, najczęściej zlokalizowane na migdałkach podniebiennych. Jednym z typowych objawów jest również malinowy język, który w początkowej fazie choroby jest obłożony. Często w czasie choroby wyczuwalne są powiększone węzły chłonne okolicy głowy i szyi. Okres wylęgania zakażenia bakteryjnego (powodowanego przez Streptococcus pyogenes) wynosi 12–96 godzin od kontaktu z patogenem.

Angina paciorkowcowa przenoszona jest drogą kropelkową (np. poprzez używanie sztućców i naczyń użytkowanych przez osobę chorą) oraz poprzez bezpośredni kontakt np. z wydzieliną z dróg oddechowych osoby zakażonej. W literaturze wspomina się również o bezobjawowym nosicielstwie Streptococcus pyogenes (PBHA).

Rozpoznanie anginy bakteryjnej w przeważającej liczbie przypadków opiera się na obrazie klinicznym (do czego służy skala Centora). Lekarze rodzinni oraz lekarze innych specjalności posiłkują się też danymi epidemiologicznymi, które wskazują grupę osób szczególnie narażonych na anginę paciorkowcową. Do najważniejszych czynników predysponujących zaliczyć możemy: kontakt z osobą chorą na anginę paciorkowcową lub bezobjawowym nosicielem, wiek z przedziału 5–15 lat oraz uprawianie seksu oralnego.

Skala Centora-McIsaaca – objawy kliniczne

Zakażenie PBHA (Streptococcus pyogenes) ustalić można nie tylko poprzez wykonanie szybkiego testu antygenowego i posiewu wymazu z gardła, ale również poprzez ocenę objawów klinicznych prezentowanych przez pacjenta i zweryfikowanie ich poprzez użycie narzędzia diagnostycznego, takiego jak skala Centora-McIsaaca. Prawidłowe użycie skali pozwala nie tylko na ustaleniu sposobu leczenia anginy, ale również wskazuje na konieczność przeprowadzenia badań bakteriologicznych lub też pominięcia ich w procesie diagnostyczno-terapeutycznym.

Kryteria Centora są więc skalą, która w znacznym stopniu skraca czas diagnostyki oraz ułatwia leczenie zapalenia gardła (wybór sposobu). Najważniejszą częścią skali są oczywiście objawy kliniczne (lub ich brak). Ponadto pod uwagę bierze się wiek chorego. Skala Centora może być, co bardzo ważne, używana u dzieci od 3. roku życia.

Skala Centora – punktacja

Opisywany powyżej test Centora obejmuje kolejno (wraz z możliwą punktacją):

Objaw/oceniana cecha

Punktacja

Temperatura ciała powyżej 38 stopni C

1

Brak kaszlu

1

Powiększenie węzłów chłonnych szyjnych przednich

1

Wysięk na migdałkach wraz z ich obrzęknięciem

1

Wiek: 3–14 lat

1

Wiek: 15–44 lat

0

Wiek powyżej 45 lat

-1

Interpretacja pozyskanych wyników skali Centora ze względu na liczbę punktów:

Punktacja

Zalecenia

4

  • gdy objawy są nasilone, należy zalecić antybiotyk
  • w przypadku objawów łagodnych należy wykonać szybki test antygenowy lub zlecić posiew wymazu z gardła; dalsze postępowanie zależy od wyniku przeprowadzonych testów i badań bakteriologicznych

2–3

  • należy wykonać szybki test antygenowy lub zalecić posiew wymazu z gardła; dalsze postępowanie zależne jest od wyniku szybkiego testu lub badania bakteriologicznego

0–1

  • stosowanie wyłącznie leczenia objawowego (witaminy, prawidłowe nawadnianie itp.)
  • nie jest wymagana diagnostyka bakteriologiczna (w tym posiew wymazu z gardła i szybki test antygenowy)

Narastająca od kilku lat oporność szczepów bakteryjnych na antybiotyki wymaga stosowania tzw. racjonalnej antybiotykoterapii. Termin ten wskazuje na konieczność weryfikowania postawionych wstępnie diagnoz poprzez badania bakteriologiczne lub inne typy testów (w tym szybki test antygenowy), a także posługiwanie się różnego typu skalami. Gdy podejrzewane jest ropne bakteryjne zakażenie paciorkowcowe, należy posłużyć się skalą Centora.

Ten krótki test nie tylko ułatwi postawienie diagnozy, ale również wskaże możliwości terapeutyczne. Należy jednak pamiętać, że każdorazowo najważniejsza jest całościowa ocena pacjenta, a nie jedynie skorzystanie z dodatkowych narzędzi diagnostycznych.

Bibliografia

  • Gajewski P., Interna Szczeklika 2018/2019, Wydanie 10. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2018.
  • www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3127779/
  • www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3627733/
Opublikowano: ; aktualizacja: 26.10.2018

Oceń:
4.9


Może cię

Angina ropna – przyczyny, objawy, leczenie

Angina ropna to inaczej ostre zapalenie gardła i migdałków objawiające się bolesnym zapaleniem gardła, wysiękiem ...

Sposoby na ból gardła u dziecka

Ból gardła u dziecka pojawia się głównie w czasie zapalenia gardła wywołanego przez wirusy, rzadziej ...

Przekrwione gardło – zapalenie czy angina?

Pacjenci często zgłaszają się do lekarza z objawami, takimi jak ból, podrażnienie, suchość czy przekrwienie ...

Jakie są objawy anginy?

Angina (ropna, paciorkowcowa, bakteryjna) oznacza ostre zapalenie gardła i migdałków, które najczęściej występuje u dzieci. ...

Angina wirusowa czy bakteryjna – zapalenie gardła – leczenie

Angina wirusowa to nie do końca odpowiednie, ale stosowane, określenie zapalenia gardła i migdałków wywołanego ...

Wideo – Angina

Angina jest zakażeniem bakteryjnym wywołanym przez paciorkowca alfa hemolizującego. Jest to schorzenie, które wywołuje toksemię ...

Nieleczona angina – jakie są powikłania anginy?

Angina to ostre zapalenie migdałków podniebiennych i gardła wywołana infekcją paciorkowcami. Bakteryjne zapalenie gardła jest ...

Paciorkowcowe zapalenie gardła – objawy i leczenie anginy paciorkowcowej

Paciorkowcowe zapalenie gardła określane jest potocznie jako angina paciorkowcowa. Jest to infekcja pochodzenia bakteryjnego, która ...

Objawy grypy – jak rozpoznać grypę?

Objawy grypy można poszeregować zarówno jako symptomy grypy, jak również innych chorób. Grypę należy różnicować ...

Ból gardła u dziecka

Ból gardła, mimo że najczęściej nie jest objawem poważnych chorób, może być uciążliwy dla dzieci. ...

Angina Plauta-Vincenta – przyczyny, objawy, leczenie

Angina Plauta-Vincenta to zakażenie tkanki chłonnej w obrębie gardła i migdałków. Przyczyną są tu paciorkowce ...

Angina paciorkowcowa – objawy, leczenie, powikłania, różnicowanie

Angina paciorkowcowa to zapalenie gardła i migdałków podniebiennych, wywołane paciorkowcem β-hemolizującym grupy A, S. pyogenes. ...

Komentarze (0)