Skala Centora – co to jest i kiedy się z niej korzysta?

Brak zdjęcia

26 października 2018

Skala Centora służy do oceny tego, czy przyczyną ostrego zakażenia gardła są bakterie – paciorkowce. Kryteria oparte są o objawy kliniczne – obecność gorączki, powiększenie węzłów chłonnych; uwzględniają także wiek pacjenta. Test ma zastosowanie u dzieci i u dorosłych. Uzyskana punktacja pozwala lekarzowi określić dalsze postępowanie z pacjentem, w tym zaordynowanie antybiotyku w celu leczenia anginy paciorkowcowej.

Ostre zapalenie gardła i migdałków – przyczyny, objawy, różnicowanie

Angina, czyli ostre zapalenie gardła oraz migdałków podniebiennych to schorzenie, które posiada zróżnicowaną, ze względu na wiek, etiologię (przyczynę), dlatego też różne jej typy leczone są w odmienny sposób. U dorosłych czynnikiem sprawczym zazwyczaj są wirusy, w związku z czym antybiotykoterapia nie jest wymagana. Szacuje się, że jedynie 5–10 proc. angin wieku dorosłego powodowanych jest przez bakterie (np. przez Streptococcus pyogenes, Fusobacterium necrophorum).

W przypadku dzieci oraz niemowląt w większości przypadków anginy bakteryjnej w wymazie z gardła stwierdza się paciorkowca β-hemolizującego grupy A, czyli wcześniej już wspomnianego Streptococcus pyogenes.

Skala Centora i angina paciorkowcowa

Wywołane bakteriami zapalenie błony śluzowej gardła oraz migdałków jest schorzeniem o nagłym początku. Pacjenci (bez względu na wiek) zazwyczaj skarżą się na silny ból gardła, a także znaczne uczucie dyskomfortu podczas połykania. Paciorkowcowe zapalenie gardła to również wysoka temperatura ciała (powyżej 38 stopni C) oraz bóle głowy.

Kliniczne stwierdza się skupiska wysiękowe, najczęściej zlokalizowane na migdałkach podniebiennych. Jednym z typowych objawów jest również malinowy język, który w początkowej fazie choroby jest obłożony. Często w czasie choroby wyczuwalne są powiększone węzły chłonne okolicy głowy i szyi. Okres wylęgania zakażenia bakteryjnego (powodowanego przez Streptococcus pyogenes) wynosi 12–96 godzin od kontaktu z patogenem.

Angina paciorkowcowa przenoszona jest drogą kropelkową (np. poprzez używanie sztućców i naczyń użytkowanych przez osobę chorą) oraz poprzez bezpośredni kontakt np. z wydzieliną z dróg oddechowych osoby zakażonej. W literaturze wspomina się również o bezobjawowym nosicielstwie Streptococcus pyogenes (PBHA).

Rozpoznanie anginy bakteryjnej w przeważającej liczbie przypadków opiera się na obrazie klinicznym (do czego służy skala Centora). Lekarze rodzinni oraz lekarze innych specjalności posiłkują się też danymi epidemiologicznymi, które wskazują grupę osób szczególnie narażonych na anginę paciorkowcową. Do najważniejszych czynników predysponujących zaliczyć możemy: kontakt z osobą chorą na anginę paciorkowcową lub bezobjawowym nosicielem, wiek z przedziału 5–15 lat oraz uprawianie seksu oralnego.

Skala Centora-McIsaaca – objawy kliniczne

Zakażenie PBHA (Streptococcus pyogenes) ustalić można nie tylko poprzez wykonanie szybkiego testu antygenowego i posiewu wymazu z gardła, ale również poprzez ocenę objawów klinicznych prezentowanych przez pacjenta i zweryfikowanie ich poprzez użycie narzędzia diagnostycznego, takiego jak skala Centora-McIsaaca. Prawidłowe użycie skali pozwala nie tylko na ustaleniu sposobu leczenia anginy, ale również wskazuje na konieczność przeprowadzenia badań bakteriologicznych lub też pominięcia ich w procesie diagnostyczno-terapeutycznym.

Kryteria Centora są więc skalą, która w znacznym stopniu skraca czas diagnostyki oraz ułatwia leczenie zapalenia gardła (wybór sposobu). Najważniejszą częścią skali są oczywiście objawy kliniczne (lub ich brak). Ponadto pod uwagę bierze się wiek chorego. Skala Centora może być, co bardzo ważne, używana u dzieci od 3. roku życia.

Skala Centora – punktacja

Opisywany powyżej test Centora obejmuje kolejno (wraz z możliwą punktacją):

Objaw/oceniana cecha

Punktacja

Temperatura ciała powyżej 38 stopni C

1

Brak kaszlu

1

Powiększenie węzłów chłonnych szyjnych przednich

1

Wysięk na migdałkach wraz z ich obrzęknięciem

1

Wiek: 3–14 lat

1

Wiek: 15–44 lat

0

Wiek powyżej 45 lat

-1

Interpretacja pozyskanych wyników skali Centora ze względu na liczbę punktów:

Punktacja

Zalecenia

4

  • gdy objawy są nasilone, należy zalecić antybiotyk
  • w przypadku objawów łagodnych należy wykonać szybki test antygenowy lub zlecić posiew wymazu z gardła; dalsze postępowanie zależy od wyniku przeprowadzonych testów i badań bakteriologicznych

2–3

  • należy wykonać szybki test antygenowy lub zalecić posiew wymazu z gardła; dalsze postępowanie zależne jest od wyniku szybkiego testu lub badania bakteriologicznego

0–1

  • stosowanie wyłącznie leczenia objawowego (witaminy, prawidłowe nawadnianie itp.)
  • nie jest wymagana diagnostyka bakteriologiczna (w tym posiew wymazu z gardła i szybki test antygenowy)

Narastająca od kilku lat oporność szczepów bakteryjnych na antybiotyki wymaga stosowania tzw. racjonalnej antybiotykoterapii. Termin ten wskazuje na konieczność weryfikowania postawionych wstępnie diagnoz poprzez badania bakteriologiczne lub inne typy testów (w tym szybki test antygenowy), a także posługiwanie się różnego typu skalami. Gdy podejrzewane jest ropne bakteryjne zakażenie paciorkowcowe, należy posłużyć się skalą Centora.

Ten krótki test nie tylko ułatwi postawienie diagnozy, ale również wskaże możliwości terapeutyczne. Należy jednak pamiętać, że każdorazowo najważniejsza jest całościowa ocena pacjenta, a nie jedynie skorzystanie z dodatkowych narzędzi diagnostycznych.

Bibliografia

  • Gajewski P., Interna Szczeklika 2018/2019, Wydanie 10. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2018.
  • www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3127779/
  • www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3627733/
Opublikowano: ; aktualizacja: 26.10.2018

Oceń:
4.9


Może cię

Objawy grypy – jak rozpoznać grypę?

Objawy grypy można poszeregować zarówno jako symptomy grypy, jak również innych chorób. Grypę należy różnicować ...

Ból gardła u dziecka

Ból gardła, mimo że najczęściej nie jest objawem poważnych chorób, może być uciążliwy dla dzieci. ...

Sposoby na ból gardła u dziecka

Ból gardła u dziecka pojawia się głównie w czasie zapalenia gardła wywołanego przez wirusy, rzadziej ...

Angina wirusowa czy bakteryjna – zapalenie gardła – leczenie

Angina wirusowa to nie do końca odpowiednie, ale stosowane, określenie zapalenia gardła i migdałków wywołanego ...

Przekrwione gardło – zapalenie czy angina?

Pacjenci często zgłaszają się do lekarza z objawami, takimi jak ból, podrażnienie, suchość czy przekrwienie ...

Paciorkowcowe zapalenie gardła – objawy i leczenie anginy paciorkowcowej

Paciorkowcowe zapalenie gardła określane jest potocznie jako angina paciorkowcowa. Jest to infekcja pochodzenia bakteryjnego, która ...

Jakie są objawy anginy?

Angina (ropna, paciorkowcowa, bakteryjna) oznacza ostre zapalenie gardła i migdałków, które najczęściej występuje u dzieci. ...

Wideo – Angina

Angina jest zakażeniem bakteryjnym wywołanym przez paciorkowca alfa hemolizującego. Jest to schorzenie, które wywołuje toksemię ...

Nieleczona angina – jakie są powikłania anginy?

Angina to ostre zapalenie migdałków podniebiennych i gardła wywołana infekcją paciorkowcami. Bakteryjne zapalenie gardła jest ...

Angina paciorkowcowa – objawy, leczenie, powikłania, różnicowanie

Angina paciorkowcowa to zapalenie gardła i migdałków podniebiennych, wywołane paciorkowcem β-hemolizującym grupy A, S. pyogenes. ...

Angina Plauta-Vincenta – przyczyny, objawy, leczenie

Angina Plauta-Vincenta to zakażenie tkanki chłonnej w obrębie gardła i migdałków. Przyczyną są tu paciorkowce ...

Angina ropna – przyczyny, objawy, leczenie

Angina ropna to inaczej ostre zapalenie gardła i migdałków objawiające się bolesnym zapaleniem gardła, wysiękiem ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon