Nutraceutyki – co to jest, jak działają, wskazania i przeciwwskazania

Nutraceutyk to każda substancja biologicznie aktywna mogąca wzmacniać, osłabiać lub modyfikować funkcje fizjologiczne i metaboliczne ustroju, a tym samym korzystnie wpływać na organizm. Stanowi środek spożywczy, który łączy w sobie wartości żywieniowe oraz cechy środków farmaceutycznych. Warto zapoznać się z nutraceutykami i zastanowić się, jak zastosować je w celu poprawy zdrowia.

Nutraceutyk – czym jest?

Określenie nutraceutyki pochodzi od słów „nutrition” i „farmaceutical” i oznacza środek spożywczy, który łączy w sobie wartości żywieniowe oraz cechy środków farmaceutycznych. Stosuje się je w celu uzupełnienia diety o substancje pochodzenia naturalnego, które występują w żywności w niewielkich ilościach, a wykazują korzystny wpływ na zdrowie człowieka. Różnica pomiędzy nutraceutykami a lekami polega na niższych dawkach biozwiązków i wyższym bezpieczeństwie długotrwałego stosowania.

Cechą wspólną wszystkich nutraceutyków jest ich naturalne pochodzenie oraz udokumentowany korzystny wpływ na zdrowie człowieka. Często mają one charaktery nieodżywczy. Jak pokazują badania nie muszą one być aktywne „In vitro” jednak w organizmie człowieka wykazują zdolność do przemian biochemicznych. Nutraceutyki mogą występować pod postacią:

  • żywności genetycznie modyfikowanej,
  • odżywek,
  • produktów ziołowych,
  • przetworów spożywczych,
  • dietetycznych dodatków do żywności,
  • wyizolowanych składników (suplementy diety – kapsułki, tabletki, wyciągi).

Ich przyjmowanie może przynosić korzyści zdrowotne zarówno osobom niedożywionym, jak i zdrowym, których dieta okresowo jest uboga w związki bioaktywne. Odgrywa ważną rolę w profilaktyce i leczeniu schorzeń, takich jak miażdżyca czy cukrzyca. Należy wiedzieć, że choroby cywilizacyjne w tym właśnie choroby układu sercowo-naczyniowego oraz nowotwory stanowią poważny problem zdrowia publicznego. Użycie nutraceutyków w tym kontekście może prowadzić do poprawy stanu odżywienia i kondycji organizmu człowieka.

Nutraceutyki – rodzaje biozwiązków

Nutraceutyki to biosubstancje lub ich preparaty powstające z surowców pochodzenia roślinnego, zwierzęcego lub mikrobiologicznego wytwarzane z zastosowaniem innowacyjnych technologii. Do korzyści, jakie może przynieść ich stosowanie zaliczamy, np. zwolnienie procesów starzenia, aktywację układu immunologicznego, obniżenie poziomu cholesterolu, stymulację układu nerwowego czy obniżenie ryzyka choroby nowotworowej. Do nutraceutyków pochodzenia zwierzęcego zaliczamy związki, takie jak np.:

  • kwasy tłuszczowe: sprzężony kwas linolowy CLA, dokozaheksaenowy DHA, eikozapantaenowy EPA (DHA i EPA to kasy tłuszczowe omega 3),
  • cholina,
  • lecytyna,
  • koenzym Q10,
  • sfingolipidy,
  • kreatyna,
  • astaksantyna.

Na liście fitozwiązków, czyli substancji pochodzenia roślinnego, które wykazują udowodniony, korzystny wpływ na zdrowie znajdują się m.in.;

  • beta glukan,
  • kwas askorbinowy,
  • geraniol,
  • kapsaicyna,
  • sulforafan,
  • likopen,
  • alicyna.

Za nutraceutyki uznaje się również bakterie probiotyczne takie jak np. Bifidobacterium bifidum, B. infantis, B.longum czy Saccharomyces boulardii. Działanie związków z tej grupy jest wielokierunkowe ze względu na ich bioróżnorodność. Witaminy, związki mineralne czy polifenole będą często silnymi antyoksydantami. Ta rola jest szczególnie ważna z punktu widzenia zdrowia człowieka. Właściwości przeciwutleniające pozwalają neutralizować nadmiar wolnych rodników, które prowadzą do uszkodzeń komórek i tym samym zwiększają ryzyko rozwoju wielu poważnych chorób.

Nutraceutyki a żywność funkcjonalna

Warto wiedzieć, że żywność funkcjonalna to rodzaj żywności ekologicznej, która w swym składzie zawiera substancje naturalne pozytywnie wpływające na funkcjonowanie organizmu i obniżające ryzyko rozwoju chorób cywilizacyjnych. Tak jak w przypadku nutaceutyków łączy ona w sobie wartości odżywcze oraz cechy środków farmaceutycznych. Korzystny wpływ na zdrowie człowieka żywność funkcjonalna wykazuje m.in. w zakresie działania przeciwzapalnego, obniżającego poziom lipidów czy ryzyko rozwoju nowotworów. Niekiedy używa się wobec niej określenia żywość specjalnego przeznaczenia żywieniowego.

Jak widać na podstawie definicji ma ona wiele cech wspólnych z nutraceutykami. Obie grupy zaliczamy do żywności. Mają one dodatkowo udokumentowany, korzystny wpływ na zdrowie i można opatrzyć je oświadczeniami zdrowotnymi. Healthy claims, bo tak brzmi w języku angielskim nazwa tychże oświadczeń to każdy komunikat, który sugeruje, że dany produkt lub substancja oddziałują pozytywnie na funkcjonowanie organizmu człowieka. Mimo wielu wspólnych elementów należy zaznaczyć, że nutraceutyki to pojęcie nieco szersze niż żywność funkcjonalna. Obejmuje również suplementy diety, składniki ziołowe oraz pojedyncze substancje.

Nutraceutyki – w których pokarmach można je znaleźć?

Ze względu na to, że nutraceutyki obejmują również żywność funkcjonalną warto wiedzieć, w jakich codziennych pokarmach możemy znaleźć te bioaktywne związki chemiczne. Do naturalnych produktów szczególnie bogatych w te substancje, które warto umieścić w diecie zaliczamy min.:

  • cebulę i czosnek,
  • warzywa krzyżowe, takie jak np. brokuły czy kalafior,
  • tłuste ryby morskie,
  • orzechy,
  • otręby pszenne i inne produkty zbożowe,
  • soja i inna nasiona roślin strączkowych,
  • owoce leśne,
  • winogrona czerwone,
  • czerwone wino,
  • wołowina i produkty mleczne,
  • jaja,
  • zielona herbata,
  • zielone warzywa liściaste.

Komponowanie jadłospisu w oparciu o wymienione pokarmy pozwala podnieść jego potencjał antyoksydacyjny dostarczając równocześnie wszystkich składników odżywczych. Ułatwia to unikanie niedoborów, a tym samym poprawia stan zdrowia i samopoczucie.

Nutraceutyki – bezpieczeństwo stosowania

Nutraceutyki, czyli żywność i inne produkty (w tym suplementy diety), które gwarantują działanie prozdrowotne to środki stosunkowo bezpieczne. Zwykle uznaje się, że powinny one zawierać niższe dawki substancji czynnych aniżeli leki, a także odznaczać się wyższym bezpieczeństwem długotrwałego stosowania w porównaniu do innych preparatów farmaceutycznych.

Warto jednak zachować w ich stosowaniu pewna ostrożność. Nie należy przekraczać wskazanych dawek suplementacji oraz sugerowanych porcji produktów dodatkowo wzbogacanych o określony składnik. Grupy szczególnie wrażliwe, takie jak kobiety w ciąży, w trakcie laktacji czy dzieci oraz osoby starsze i przewlekle chore powinny przed ich zastosowaniem powinny skonsultować się z lekarzem.

Bibliografia

  1. Świderski F, Kolanowski W., Żywność funkcjonalna i dietetyczna, W: Świderski F. (red.) Żywność wygodna i żywność funkcjonalna. Wyd. Naukowo-Techniczne. Warszawa, 2003.
  2. Wildman R., Handbook of Nutraceuticals and Functional Foods. CRC Press is an imprint of the Taylor & Francis Group. Boca Raton London New York, 2007.
  3. Lutomski J., Zioła, fitofarmaceutyki i nutraceutyki. Postępy Fitoterapii. 1/2000, s. 4-6.
  4. Olędzka R., Nutraceutyki, żywność funkcjonalna- rola i bezpieczeństwo stosowania, Bromat. Chem. Toksykol. – XL, 2007, 1, s. 1 –8.
  5. Hardy G., Nutraceuticals and functional foods: introduction and meaning, Nutrition, 2000; 16: s.688-689.
  6. Stańczak A., Ochocki Z.: Żywność funkcjonalna i nutraceutyki. Bromat. Chem. Toksykol. 2003; 36: s.185-101.
  7. Chmielewska M., Tys J., Petkowicz J., Petkowicz B., Żywność- po pierwsze nie szkodzić, Acta Agroph., 2018, 25(1), s.17-34.
  8. https://gis.gov.pl/dzialalnosc-gospodarcza/informacje-ogolne-akty-prawne-regulujace-zagadnienia-dotyczace-oswiadczen-zywieniowych-i-zdrowotnych/.
Opublikowano: ; aktualizacja: 25.02.2019

Oceń:
4.3


Może cię

Żywność funkcjonalna – co to jest? Jak jedzenie funkcjonalne wpływa na zdrowie?

Żywność funkcjonalna wykazuje udowodniony korzystny wpływ na zdrowie. Wspomaga odporność i chroni przed infekcjami w ...

Słód jęczmienny – wartości odżywcze, do piwa, do chleba, na laktację

Słód jęczmienny to ziarna jęczmienia poddane kiełkowaniu (słodowaniu). Najczęściej można znaleźć słód jęczmienny w piwie, ...

Grejpfrut – właściwości i zastosowanie. Czy warto pić sok z grejpfruta?

Właściwości grejpfruta są bardzo bogate. Doskonale sprawdza się w odchudzaniu, u osób w cukrzycą, a ...

Kelp (morszczyn pęcherzykowaty) – właściwości, działanie i przeciwwskazania

Morszczyn pęcherzykowaty, znany również jako kelp, to morski glon z klasy brunatnic. Występuje naturalnie w ...

Sól himalajska – skład, właściwości, zastosowanie, opinie – czy jest szkodliwa?

Sól himalajska wydobywana jest z kopalni Khewra w Pakistanie. Zawiera więcej minerałów niż sól morska, ...

Mleko sojowe – właściwości, kalorie, przepis – czy mleko sojowe jest zdrowe?

Mleko sojowe to produkt, który wzbudza wiele kontrowersji. Z jednej strony charakteryzuje się wysoką wartością ...

Suplementy diety a odchudzanie

Dążenie do wymarzonej sylwetki jest procesem łączącym stosowanie odpowiedniej diety wraz z aktywnością fizyczną. Rezultaty ...

Orzechy piniowe – właściwości, przepisy i cena

Orzechy piniowe, podobnie jak pozostałe gatunki orzechów odznaczają się wysoką wartością odżywczą. Z botanicznego punktu ...

Selen – właściwości, nadmiar i niedobór – w czym jest selen?

Selen, choć ludzki organizm potrzebuje go w śladowych ilościach, jest niezbędny do prawidłowej pracy organizmu. ...

Winogrona a odchudzanie

Winogrona to jedne z bardziej lubianych owoców. Kuszą słodkością i delikatnym smakiem, a ostatnie badania ...

Suplementy diety dla sportowców

Aktywność fizyczna jest elementem wpływającym korzystnie na samopoczucie oraz wygląd, niejednokrotnie wspomagając redukcję masy ciała. ...

Jarmuż – właściwości, działanie, przeciwwskazania, jakie potrawy z jarmużu?

Jarmuż to bardzo cenne warzywo z rodziny kapustnych. Przez wiele lat niedoceniano jego zastosowania kulinarnego ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon