Mąka gryczana – właściwości, zastosowanie, wartość odżywcza

Mąka gryczana otrzymywana jest z gryki. Dostarcza wielu cennych składników odżywczych, m.in. białka, błonnika, witamin, minerałów i związków fenolowych. Dzięki tak bogatemu składowi bezglutenowa mąka gryczana wykazuje właściwości prozdrowotne i stanowi dobry surowiec do produkcji żywności funkcjonalnej. Potrawy z mąki gryczanej zalecane są przy podwyższonym poziomie cholesterolu i glukozy we krwi, ale też w diecie osób borykających się z nadwagą i otyłością. Co można zrobić z mąki gryczanej?

Mąka gryczana – wartości odżywcze, kalorie

Mąka gryczana otrzymywana jest z gryki siewnej, zwanej gryką zwyczajną lub hreczką (Fagopyrum esculentum Moench). Jest jara, roczna roślina z do rodziny Rdestowatych (Polygonaceae) zaliczana do zbóż. Ziarniaki gryki zawierają od 8,5 do 19 proc. białka bogatego w lizynę i argininę. Charakteryzują się też wysoką zawartością nienasyconych kwasów tłuszczowych. Gryka jest doskonałym źródłem błonnika pokarmowego – od 5 do 11 proc. (rozpuszczalny 3–7 proc., a nierozpuszczalny 2–4 proc.). Ponadto produkt zawiera:

  • niacynę,
  • witaminę E,
  • witaminy z grupy B (B1, B2, B3, B5, B6, B12, kwas foliowy),
  • minerały: magnez (21–63 mg w 100 g), potas, sód, miedź, wapń, selen, bor, kobalt, platyna.
  • polifenole: flawonoidy (rutyna, kwercetyna, witeksyna, orientyna, izowiteksyna, izoorientyna), flawony, kwasy fenolowe, taniny, fitosterole, fagopiryny.

Kaloryczność mąki gryczanej w objętości jednej łyżki (10 g) wynosi 28,8 kcal. W mące gryczanej znajduje się 0,72 g białka, 6,20 g węglowodanów oraz 0,07g tłuszczu.

Warto wiedzieć, iż indeks glikemiczny mąki gryczanej jest niski (IG = 40), dlatego też potrawy z jej dodatkiem nie powodują gwałtownego wzrostu glukozy we krwi.

Mąka gryczana – właściwości

Mąka z kaszy gryczanej wykazuje liczne właściwości prozdrowotne. Korzystnie wpływa na układ krążenia – dzięki obecności nienasyconych kwasów tłuszczowych oraz błonnika. Produkty z mąki gryczanej zlecane są w profilaktyce miażdżycy, nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, otyłości. Rozpuszczalny błonnik pomaga obniżyć poziom cholesterolu, chroni serce i obniża poposiłkową glikemię.

Ponadto mąka gryczana z kaszy nie zawiera glutenu, zalecana jest więc chorym na celiakię (chorobę trzewną) oraz osobom z nietolerancją glutenu. Gryka pozytywie wpływa także na układ pokarmowy, gdyż obecny w kaszy błonnik nierozpuszczalny m.in. pobudza perystaltykę jelit, co ułatwia proces przemiany materii. Warto więc wprowadzić do diety redukcyjnej produkty z mąki gryczanej.

Przeciwutleniacze obecne w gryce mogą zapobiec rozwojowi chorób nowotworowych oraz wspomóc leczenie stanów zapalnych. Związki obecne w mące gryczanej, m.in. witaminy z grupy B, korzystnie wpływają na pracę układu nerwowego – wspomagają leczenie depresji, zwalczają też bóle głowy.

Mąka gryczana – makaron, chleb, wafle

W sklepach dostępne są też gotowe produkty z mąki gryczanej, m.in. makaron gryczany, kleik gryczano-ryżowy itp. Ze zmielonej gryki piecze się wafle gryczane, a otręby stanowią doskonały dodatek do chleba pszenno-gryczanego. Gryka jest też wykorzystywana w technologii produktów ekstrudowanych i ekspandowanych. Przetwory śniadaniowe, czy tzw. snacki wytwarza się z gryki lub tylko wzbogaca mąką gryczaną. Przetwory takie mają doskonałe właściwości żywieniowe.

Mąkę z gryki doceniają nie tylko Polacy. Japończycy spożywają sobę, czyli długi, cienki makaron, który składa się w 80 proc. z mąki z kaszy gryczanej i w 20 proc. z mąki pszennej. We Włoszech zaś popularny jest makaron pizzoccheri – płaski, szeroki makaron typu noodles. W Polsce wschodniej i Rosji przygotowuje się bliny, które przypominają naleśniki, tyle że są grubsze.

Co można zrobić z mąki gryczanej?

Ze względu na obecność substancji prozdrowotnych w gryce, mąka gryczana jest coraz częściej wykorzystywana w naszej kuchni. Doskonale nadaje się do wypieku chleba dla osób chorych na celiakię, gdyż jest to mąka bezglutenowa. Smaczne i zdrowe są bułki z mąki gryczanej, które można upiec w domowym piekarniku.

Przepisy na potrawy z mąki gryczanej są proste, każda początkująca pani domu z pewnością sobie poradzi w przygotowaniem pysznych dań. Z mąki gryczanej wypieka się również ciasta. Jeśli nie ma przeciwwskazań (nietolerancja glutenu, celiakia) mąkę gryczaną można wymieszać z pszenną, wtedy ciasta czy naleśniki są pulchniejsze. Ponadto w kuchni można z niej wyczarować inne potrawy: omlety, gofry, placuszki, a także pierogi, kluski i makaron.

W diecie redukcyjnej zaleca się produkty z mąki gryczanej, m.in. chleb gryczany, naleśniki gryczane z prażonymi jabłkami itp.

Jak zrobić mąkę gryczaną?

Mąkę gryczaną otrzymuje się poprzez zmielenie nasion gryki. Można ją kupić w sklepach ze zdrową żywnością czy supermarketach. Niestety nie należy ona do tanich produktów spożywczych. Cena mąki gryczanej jest dość wysoka, dlatego warto zrobić taką mąkę w domu. Wystarczy tylko zemleć ziarna kaszy gryczanej w wysokoobrotowym blenderze, by uzyskać drobną mąkę.

W sprzedaży dostępna jest kasza gryczana nieprażona, czyli biała (cała, łamana lub drobno łamana), prażona (cała lub łamana) o orzechowym smaku. Biała mąka gryczana ma więcej polifenoli i jest delikatniejsza w smaku. Mąkę najlepiej przechowywać w ciemnym, suchym miejscu.
Potrawy z mąki gryczanej mogą spożywać wszyscy – dorośli, osoby starsze, dzieci, a nawet niemowlęta.

Bibliografia

  • Dziedzic K. i wsp., Zawartość wybranych związków przeciwutleniających w gryce i produktach powstałych podczas jej przerobu. Żywność. Nauka, Technologia, Jakość, 2009.
  • Kunachowicz H. i wsp., Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2017.
  • Zarzecka K., Gugała M., Mystkowska I., Wartość odżywcza i możliwości wykorzystania gryki. Postępy Fitoterapii, 2014, 1.
Opublikowano: ; aktualizacja: 31.05.2019

Oceń:
4.8


  • Tagi:

Może cię

Sól himalajska – skład, właściwości, zastosowanie, opinie – czy jest szkodliwa?

Sól himalajska wydobywana jest z kopalni Khewra w Pakistanie. Zawiera więcej minerałów niż sól morska, ...

Rukiew wodna – właściwości zdrowotne, zastosowanie, uprawa, przeciwwskazania

Rukiew wodna (rzeżucha wodna) to roślina lecznicza o wysokiej wartości odżywczej i właściwościach prozdrowotnych. Ma ...

Homogenizacja żywności – co to jest, na czym polega i czy jest szkodliwa?

Homogenizacja to proces technologiczny stosowany powszechnie w przemyśle spożywczym. Używa się jej w przetwórstwie mleka ...

Propolis (kit pszczeli) – właściwości i zastosowanie – na co pomaga maść propolisowa i nalewka z propolisu

Propolis to produkt wytwarzany przez pszczoły z kitu pszczelego i balsamu pyłkowego. Jest bogaty w ...

Napoje izotoniczne – czy są zdrowe, jakie wybrać?

Napoje izotoniczne, zwane inaczej izotonikami to popularne płyny, których podstawowym zadaniem jest szybkie nawodnienie. Stosowane ...

Miód faceliowy – właściwości, jak stosować i gdzie kupić?

Miód faceliowy pozyskiwany jest z nektaru kwiatów rośliny o nazwie facelia błękitna. Jest jednym z ...

Miód malinowy – właściwości, kalorie, zastosowanie, cena

Miód malinowy ma przyjemny owocowy smak i zapach. Jest dobrym zamiennikiem białego cukru, jednak należy ...

Papryka – właściwości zdrowotne, wartości odżywcze i witaminy

Papryka zmniejsza apetyt, przyspiesza spalanie tłuszczu, poprawia nastrój, a także odmładza. W zależności od koloru ...

Kalarepa – kalorie, właściwości i przepisy

Kalarepa to warzywo kapustne o licznych właściwościach. Obniża poziom złego cholesterolu, zawiera ważną dla oczu ...

Aquafaba – woda z ciecierzycy – jak zrobić, przepisy, właściwości

Aquafaba to woda z ciecierzycy zarówno ta z puszki, jak i pozostawiona po gotowaniu. Wykorzystywana ...

Melasa karobowa, buraczana i trzcinowa – co to jest, zastosowanie, właściwości i cena czarnego złota

Melasa to naturalny syrop cukrowy powstały w wyniku produkcji cukru spożywczego. Nazywany jest czarnym złotem, ...

Amarantus (szarłat) – rodzaje, właściwości, zastosowanie

Amarantus, znany jest także jako szarłat, kiwicha lub amarant. To roślina zaliczana do pseudozbóż. Ze ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon