Toksyczna przyjaźń

Toksyczna przyjaźń opiera się na chęci manipulacji drugą osobą i czerpaniu z tej znajomości konkretnych korzyści. Kontakt z toksycznym przyjacielem ma destrukcyjny wpływ: zmniejsza poziom energii, obniża samopoczucie i pewność siebie.

Czym jest zdrowa przyjaźń?

Przyjaźń to trwała i głęboka relacja. Osoby zaprzyjaźnione łączy więź emocjonalna, duchowa, często intelektualna. Najczęściej wybiera się na przyjaciół osoby, które są w jakiś sposób podobne do nas samych, dzielą te same zainteresowania, sposób postrzegania rzeczywistości, mają podobną wrażliwość i potrzeby. Osoby, z którymi tworzy się bliskie relacje, dużo mówią o człowieku („Pokaż mi z kim się przyjaźnisz, a powiem ci kim jesteś”).

Pod wieloma względami przyjaźń jest podobna do miłości. Warunkiem jej przetrwania jest wzajemne zaangażowanie w relację. Aby powstała, potrzebny jest spędzany ze sobą czas, wspólne przeżycia i doświadczenia, które są podstawą do tworzenia więzi i wzajemnego zaufania.

Różnica między związkiem intymnym a przyjacielską zażyłością jest taka, że kiedy już powstanie więź między przyjaciółmi, bliskość fizyczna i częste spotkania nie są konieczne. Miłość, podobnie jak ogród, trzeba pielęgnować; w przyjaźni najistotniejsza jest bezinteresowna życzliwość i akceptacja drugiej osoby z „całym dobrodziejstwem inwentarza” wad i zalet.

Przyjaciel to ktoś, kto nie tylko nie zazdrości sukcesów, ale potrafi się nimi cieszyć, wspiera i dodaje otuchy w trudnych chwilach.

Żyjemy w narcystycznej kulturze, której istotnym elementem jest otaczanie się ludźmi kojarzonymi z sukcesem i prestiżem. Badania wykazują, że ludzie zawierają bardziej powierzchowne związki (definiowane ilością znajomych i „lajków” na Facebooku), przejawiają coraz większą skłonność do traktowania instrumentalnie ludzi (zawierając znajomości z kimś „ kogo warto znać” i takie, które mogą przynieść wymierne korzyści).

Przyjaźń jest przeciwieństwem fasadowych kontaktów, wynikających z pełnionej roli społecznej i kreowania publicznego wizerunku.

Prawdziwych przyjaciół cechuje radość przebywania ze sobą i poczucie bezpieczeństwa, wynikającego z bycia autentycznym. W tej relacji liczy się możliwość wymiany myśli i uczuć, otwartość, umiejętność odsłonięcia się, bycie prawdziwym i szczerym. Nieodłącznym elementem przyjaźni jest bezinteresowność. Potrzeba kontaktu nie wynika z chęci odniesienia korzyści, tylko z wzajemnego zaangażowania i przyjemności bycia razem i dzielenia się sobą.

Czym jest toksyczny związek?

Najczęstszą przyczyną tworzenia niezdrowych relacji, opartych na manipulowaniu, jest niska samoocena i poczucie niższości.

Toksyczny związek powstaje kiedy przyjaciel wypełnia jakieś deficyty i odzwierciedla własny (najczęściej ukryty) problem. Może być tak, że osoba dobiera sobie ludzi, których podziwia i takich, jakimi sama chciałaby się stać, albo takich, w obecności których może czuć się lepsza, mądrzejsza, atrakcyjniejsza. Przyjaciel pełni wtedy rolę podobną do tej, jaka przypadła Piętaszkowi Robinsona Crusoe. Osoba która godzi się pełnić rolę „pazia królowej”, może również czerpać korzyści z takiej relacji, ponieważ dzięki niej czuje się potrzebna. Za pośrednictwem przebojowego przyjaciela uczestniczy w interesujących wydarzeniach i poszerza grono znajomych.

Przykłady toksycznego związku:

  • syndrom ofiara i wybawca - jedna z osób ma wiecznie emocjonalne problemy, które za każdym razem relacjonuje przyjacielowi oczekując od niego rady, pomocy i wsparcia, a przede wszystkim uwagi i czasu poświęconego sobie. Druga osoba pełni rolę ratownika, dzięki temu czuje się wyróżniona, ważna i potrzebna. Dowartościowuje się przez fakt, że jest kimś, kto jest silniejszy, doradza, wskazuje kierunek;
  • emocjonalny wampiryzm - przyjaciel nieustannie skarży się na swój los, obwinia otoczenie za wszystkie swoje nieszczęścia, zazwyczaj jest smutny, rozdrażniony albo zgorzkniały. Kontakt z emocjonalnym wampirem odbiera energię, wywołuje zmęczenie, rozbicie emocjonalne, pustkę, irytację lub przygnębienie;
  • nadmierne krytykowanie - wytykanie przyjacielowi jego wad, błędów i niedoskonałości;
  • brak poszanowania granic, wścibstwo i natarczywość - taka postawa prowadzi do nadużyć i wykorzystywania, chęci czerpania korzyści z przyjaźni; przejawia się oczekiwaniem pomocy w załatwianiu różnych spraw, pożyczaniem pieniędzy i osobistych przedmiotów, częstym przebywaniem w domu przyjaciela, długimi rozmowami telefonicznym, itp. Może też się objawiać nadmiernym wścibstwem, natarczywością, chęcią poznania szczegółów z jego życia;
  • nadmierne absorbowanie uwagi poprzez skupianie jej tylko na sobie - taka potrzeba manifestuje się oczekiwaniem, że przyjaciel będzie pełnił rolę słuchacza, ją samą niespecjalnie interesują przeżycia innych;
  • obłuda, brak dyskrecji - ujawnianie sekretów i tajemnic przyjaciela, plotkowanie na jego temat, świadome szkodzeniu mu.

Toksyczni ludzie - jak rozpoznać?

W kontakcie z toksycznymi ludźmi samopoczucie po spotkaniu z nimi jest gorsze niż przed nim. Zmiany te zachodzą zarówno na poziomie emocji, jak i na poziomie ciała: złe samopoczucie, podenerwowanie, niepokój albo znużenie, jak również objawy somatyczne (zmęczenie, problemy z oddychaniem, kołatanie serca, kłucie w okolicy klatki piersiowej, pocenie się rąk) - to najczęstsze sygnały tego, że w relacji dzieje się coś złego.

Kontakt z osobami, które na różne sposoby „zatruwają”, powoduje też zmianę w zachowaniu. Może to być nadmierna uległość, wycofanie, niepewność, lub przeciwnie: opryskliwość i bierna lub czynna agresja (pasywna agresja może manifestować się na przykład „zapominaniem” o umówionym spotkaniu, ironią lub ostentacyjnym lekceważeniem).

Zmianom w zachowaniu towarzyszą niewerbalne reakcje: zacinanie się, jąkanie, przesadnie cichy lub podniesiony głos, czerwienienie się lub blednięcie, inna niż zwykle postawa ciała (nadmierne „kulenie się w sobie”, opuszczanie głowy, wykonywanie mimowolnych ruchów (zaciskanie dłoni, manipulowanie przedmiotami), lub zaciskanie pięści, tworzenie bariery z rąk czy nóg, odgradzanie się za pomocą własnej torebki, jak stołu czy krzesła.

W „zdrowym kontakcie” czuje się dodatkowy przypływ energii i poprawę samopoczucia, w kontakcie z toksycznymi osobami prawdopodobieństwo tego, że trudno będzie znaleźć odpowiednie słowa, a potknięcie się, lub oblanie kawą jest bardzo duże.

Zwykle objawy te świadczą o zmanipulowaniu, poniżeniu, zlekceważeniu albo wykorzystaniu osoby przebywającej w towarzystwie osoby toksycznej. Dlatego ważne jest żeby nauczyć się zwracać uwagę na sygnały płynące z ciała. W kontakcie z osobami, które uważa się za przyjaciół czujność jest przeważnie uśpiona, ponieważ nie analizujemy ich zachowań obdarzając je kredytem zaufania.

Toksyczni ludzie - jak sobie radzić?

W tworzeniu zdrowych związków pomocna jest samoświadomość oraz znajomość własnych deficytów. Osoby, które otrzymały za mało wsparcia i miłości od rodziców, mogą szukać akceptacji i bliskości u przyjaciół, osaczając ich swoimi potrzebami i próbując „uwiesić” się na nich emocjonalnie. Mogą również starać się zadowolić przyjaciela kosztem własnych potrzeb, aby w ten sposób zdobyć jego sympatię.

Z kolei ciągła potrzeba zwracania uwagi na siebie, imponowania innym, wchodzenie w rolę gwiazdy często jest próbą kompensowania sobie braku uwagi w dzieciństwie. Jeżeli ktoś wie o sobie, że ma zaniżone poczucie własnej wartości, może świadomie dobierać przyjaciół i odcinać się od osób manipulujących innymi, na przykład dążącymi do skupiania na sobie uwagi. Ma również szansę na zauważenie tych mechanizmów u siebie.

Samoświadomość pomaga wyrwać się z zaklętego kręgu osób, które grają rolę przyjaciół, ale kierują się egoistycznymi pobudkami. Pomocne jest zadanie sobie pytania: „Dlaczego zawsze trafiam na te same osoby: krytyczne, dominujące albo bezradne i oczekujące pomocy?”

Przykład toksycznego związku:

Monika i Kasia znały się od dawna. Kasia nie potrafiła ułożyć swoich relacji z mężczyznami. Żaden związek nie trwał dłużej niż kilka miesięcy. Po kolejnym rozstaniu zaczęła odwiedzać Monikę coraz częściej i podczas każdego spotkania opowiadała o swoich przeżyciach i rozterkach, szczegółowo analizując swój związek. Monika współczuła przyjaciółce, więc słuchała jej zwierzeń i starała się wspierać Kasię w trudnych dla niej chwilach. Kiedy któregoś dnia zaprotestowała, mówiąc, że jest już zmęczona wiecznym wysłuchaniem jej problemów, Kasia obraziła się na nią. Podczas kolejnego spotkania Monika czuła się przygnębiona i zwierzyła się z tego przyjaciółce, na co Kasia zareagowała w sposób oschły i zdawkowy. Monika poczuła się zraniona i wykorzystana. Postanowiła zerwać kontakt z Kasią. W trakcie terapii uświadomiła sobie, że prawie zawsze jej bliskie relacje opierały się na jej nadmiernym zaangażowaniu i pomaganiu innym. Sama otrzymywała w zamian niewiele. Zrozumiała, że emocjonalny wzorzec, jaki ukształtował się w jej dzieciństwie (chęć sprawiania przyjemności matce) powodował, że wybierała podobne do niej osoby, a nie otrzymywała wsparcia, bo sama zaniedbywała swoje potrzeby.

Receptą na poradzenie sobie z toksycznymi ludźmi może być zerwanie z nimi kontaktu. Można też starać się uzdrowić relację poprzez zmianę swojego zachowania. Kiedy manipulacje zostaną zauważone i rozpoznane, można poradzić sobie z nimi demaskując je (mówiąc na przykład: „Nie podoba mi się to, że mnie kontrolujesz”, „To, że czujesz się nieszczęśliwa, nie usprawiedliwia twojej nieuprzejmości”, „Nie jestem odpowiedzialna za twoje życie, samopoczucie, itp.). Pomocna jest też asertywność i jasne stawianie granic (na przykład: „Nie mogą ci poświęcić dzisiaj całego dnia, muszę się zająć swoimi sprawami”, „Nie prosiłam cię o radę w sprawie ubioru, urządzania domu, swojego małżeństwa, itd.).

Toksyczna przyjaźń a płeć i osobowość

Istnieje wiele stereotypów na temat męskiej i kobiecej przyjaźni. Zgodnie z nimi najczęściej niezdrowe relacje powstają między kobietami, ponieważ oparte są na rywalizacji, zazdrości i braku szczerości; z kolei „prawdziwa męska przyjaźń” jest przesadnie gloryfikowana.

Według innych opinii mężczyźni nie potrafią nawiązywać bliskich związków, ponieważ są nastawieni zadaniowo i mają problemy z wyrażaniem uczuć, a dla kobiet relacje z innymi są najważniejsze, dlatego podtrzymują i pielęgnują przyjaźnie.

Żyjemy w czasach transformacji, dawniej mężczyźni najczęściej rywalizowali ze sobą. Dzisiaj jest więcej przyzwolenia na okazywanie uczuć przez mężczyzn, którzy coraz częściej rozwijają w sobie umiejętności miękkie (empatia, wrażliwość). W związku z tym coraz więcej z nich ma potrzebę posiadania przyjaciół i zaangażowania w związki.

Badania wykazują, że płeć gra drugorzędną rolę. O tym, czy relacja ta będzie zdrowa czy toksyczna, decydują nie płeć, tylko umiejętności społeczne i emocjonalne.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Pozycje na siedząco

Gdy oboje partnerzy siedzą, ruchy frykcyjne są utrudnione, więc mimo wygodnej pozycji, nie są to ...

Wideo – Oziębłość seksualna

Przez oziębłość seksualną rozumie się spadek ochoty na odbywanie kontaktów seksualnych oraz zaburzenia orgazmu i ...

Pozycja 69

Nazwa wynika ze skojarzenia układu ciał partnerów seksualnych z cyframi sześć i dziewięć w liczbie ...

Jak przedłużyć stosunek?

Jak wydłużyć stosunek domowymi sposobami? Opóźnienie wytrysku można osiągnąć dzięki rozmaitym ćwiczeniom i metodom poprawiającym ...

Petting

Partnerzy uprawiający petting, pieszczą nawzajem wszystkie części ciała, zwłaszcza strefy erogenne, nie dokonując penetracji członkiem. ...

Przemoc seksualna w związku

Przemoc seksualna jest pojęciem ogólnie znanym, mniej osób wie, że może występować w rodzinie. Ofiarami ...

Intymność – klimat do uprawiania seksu

Dzisiejsze łączenie się w pary oparte jest na wolnej woli, zaś związki buduje się na ...

Seks w społeczeństwie wielokulturowym

Przyzwyczajeni jesteśmy do poglądu, że seks jest częścią naszego biologicznego „oprogramowania” i jest kształtowany przez ...

Rozpad związku

Rozpad związku oznacza zwykle dla jednego z partnerów zmianę miejsca zamieszkania, czasem pracy, utratę części ...

Pozycja na pieska

Pozycja „na pieska” to pozycja „od tyłu”, w której oboje partnerzy klęczą, mężczyzna znajduje się ...

Kontrola gniewu

Gniew jest emocjonalną reakcją na sytuację interpretowaną jako niekorzystną lub krzywdzącą. Reakcja ta składa się ...

Wideo – Seks oralny

Seks oralny jest powszechną praktyką par hetero- bądź homoseksualnych. Seks oralny wzbogaca przeżycia związane z ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon