Marzanka wonna (przytulia wonna) – właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania, jak używać

Marzanka wonna, czy też przytulia wonna, to mało znana roślina o cennych właściwościach prozdrowotnych. Ziele marzanki działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie i przeciwbólowo. Marzanka stosowana jest zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie. Pomaga na żylaki, migrenę czy problemy ze snem. Dzięki aromatycznemu zapachowi roślina wykorzystywana jest także w kuchni. Przed użyciem należy zapoznać się z listą przeciwwskazań.

Co to jest i jak wygląda marzanka wonna?

Marzanka wonna (Asperula odorata) to inaczej przytulia wonna, barsznica, barwica wonna, barwica kumarynowa, marzanka pachnąca, przytulia pospolita czy też tabaka leśna. Jest to wieloletnia roślina z rodziny marzanowatych. Rośnie grupami w cienistych lasach liściastych (m.in. bukowych) na terenach nizinnych. Do Polski przywędrowała z innych rejonów Europy oraz z Azji.

Wysokość przytulii wonnej nie przekracza 30 cm, wytwarza ona liczne pędy, tworząc łany. Ma cienką łodyżkę, którą porastają lekko szorstkie podłużne listki, które wyrastają z tzw. przylistków. Kwiat marzanki jest nieduży, lejkowaty, czterokrotny i biały.

Kwitnienie marzanki wonnej przypada na miesiące wiosenne i wczesne lato – od kwietnia do czerwca. Roślinę cechuje charakterystyczny, intensywny zapach przypominający woń siana, za który odpowiada zawarta w niej kumaryna. Smak marzanki wonnej jest gorzkawy.

Przytulia wonna – surowiec zielarski

Ziele marzanki wonnej (Asperulae odoratae herba) zawiera:

  • polifenolokwasy,
  • flawonoidy,
  • asperulozyd,
  • kumarynę,
  • garbniki i glikozydy,
  • związki goryczowe,
  • kwasy organiczne,
  • olejek,
  • witaminę C,
  • sole mineralne.

Surowiec leczniczy stanowi suszone ziele marzanki wonnej. Pozyskuje się je w początkowej fazie kwitnienia i suszy w przewiewnym, zacienionym miejscu. Wysuszone ziele ma ciemną, nawet czarną barwę. Uprawa marzanki wonnej nie jest trudna. Zioło naturalnie porasta tereny lasów liściastych, jednak nic nie stoi na przeszkodzie, by uprawiać ją w ogrodzie lub w skrzynkach na balkonie. Wystarczy tylko zakupić nasiona marzanki wonnej i wysiać do próchniczego, wilgotnego, zacienionego podłoża.

Zobacz, jak wybrać skuteczne zioła na jelita.

Marzanka wonna – właściwości i zastosowanie

Dzięki zawartości garbników marzanka wonna działa bakteriobójczo i przeciwzapalnie. Asperulozyd i kumaryna wykazują właściwości przeciwskurczowe na mięśnie gładkie, a także lekko przeciwzapalnie i uspokajająco na układ nerwowy.

Na co jeszcze pomaga marzanka wonna? Ziele stosowane jest wewnętrznie przy:

  • zaburzeniach krążenia obwodowego,
  • zastojach żylnych,
  • żylakach nóg, podudzi i odbytu,
  • stanach skurczowych dróg moczowych i jelit,
  • w nieżytach przewodu pokarmowego i jelit,
  • pobudzeniu, zaburzeniach snu i nerwicach wegetatywnych,
  • migrenach – działa przeciwbólowo.

W dawnej medycynie naturalnej przytulię zalecano m.in. w leczeniu hemoroidów, chorób wenerycznych, kamicy moczowej, reumatyzmu i schorzeń wątroby. Prozdrowotne działanie marzanki wonnej jest więc znane od dawna.

Zewnętrznie ziele marzanki (odwar) można dodawać do kąpieli, które działają odkażająco, poprawiają ukrwienie i pigmentację skóry. Okłady z odwaru pomocne są przy wysypkach, czyrakach i innych chorobach skóry.

Sprawdź, jakie są najlepsze zioła na hemoroidy.

Przytulia wonna w kuchni

Właściwości marzanki wonnej doceniono nie tylko w lecznictwie, ale też i w kuchni. Zielem aromatyzuje się budynie, słodycze, kompoty, lody, owoce, cukierki i ciasta. Wystarczy tylko lekko przewiędnięte pędy z listkami włożyć na chwilkę do potrawy, po czym wyjąć. Marzanka wonna znalazła również zastosowanie w przemyśle, zwłaszcza w produkcji likierów i wódek.

Pachnące gałązki marzanki warto włożyć do szafy, by nadać przyjemny zapach ubraniom i bieliźnie.

Marzanka wonna – przeciwwskazania

Zioło marzanki wonnej zawiera spore ilości kumaryny (około 1 proc. suchej masy), dlatego też przytulia zaliczana jest do roślin trujących. Przetwory z ziela mogą powodować wewnętrzne krwawienie, należy więc stosować je ostrożnie i zgodnie z zaleceniami. Ziele stosowane w nadmiernych ilościach może powodować porażenie mięśni gładkich, lekkie stany narkotyczne, nudności, a także bóle głowy.

Dzienna dawka marzanki nie powinna przekraczać 1 g. Nie jest też wskazane długotrwałe stosowanie przytulii wonnej. Napar z marzanki wonnej nie powinien też być stosowany przez kobiety w ciąży i matki karmiące.

Gdzie kupić i jak używać ziela marzanki wonnej?

Ziele marzanki wonnej można kupić w aptekach, sklepach zielarskich lub sklepach internetowych. Można z niego przygotować napar, odwar czy nalewkę.

Jak zrobić napar z marzanki wonnej? Małą łyżeczkę suszonej marzanki należy zalać szklanką wrzątku i odstawić na 10 minut pod przykryciem. Ostudzony napar pić 2–3 razy dzienne.

Warto także przygotować syrop z marzanki wonnej. Wystarczy tylko wymieszać listki z około 350–400 g cukru (najlepiej brązowym nierafinowanym), sokiem z cytryny (3 łyżki) oraz wodą (około 300 ml). Wszystkie składniki zagotować, odstawić na dobę. Po tym czasie syrop należy odcedzić, zagotować i przelać do buteleczek. Przechowywać w chłodnym miejscu. Syrop ten to doskonały dodatek do potraw, deserów, ciast, a nawet drinków. Popularna jest także nalewka z marzanki wonnej.

Bibliografia

  • Mazerant A., Mała księga ziół. Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1990.
  • Senderski M. E., Prawie wszystko o ziołach. Wydawnictwo Mateusz Senderski, Podkowa Leśna 2009.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.04.2019

Oceń:
4.7


Może cię

Czarnuszka – nasiona i napar – właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania i przepisy

Czarnuszka to roślina o czarnych stożkowatych nasionach, znana również pod nazwą czarnucha, kmin czarny czy ...

Jeżówka purpurowa – właściwości, działanie, zastosowanie i preparaty

Jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea) to różowo-fioletowy kwiat występujący naturalnie w Ameryce Północnej. Już amerykańscy Indianie ...

Lubczyk – działanie, właściwości, zastosowanie, uprawa

Właściwości lubczyku zadecydowały o szerokim zastosowaniu zioła w lecznictwie, kosmetyce i gastronomii. Lubczyk pomaga na ...

Liść laurowy – właściwości lecznicze, zastosowanie, przeciwwskazania i skutki uboczne

Liście laurowe najczęściej używane są w kuchni jako przyprawa, natomiast w medycynie ludowej wykorzystuje się ...

Moringa – właściwości, zastosowanie i postacie drzewa chrzanowego

Moringa oleifera, inaczej moringa olejodajna to roślina pochodząca z Indii. Inne jej nazwy to drzewo ...

Goździki – na ból zęba i gardła – właściwości, działanie i skutki uboczne

Okazuje się, że goździki to nie tylko przyprawa. Jego zastosowanie jest bardzo szerokie, a właściwości ...

Gorczyca – właściwości lecznicze, zastosowanie

Gorczyca to nie tylko przyprawa. Znalazła także zastosowanie w lecznictwie. Olej z gorczycy jest składnikiem ...

Kminek zwyczajny – właściwości lecznicze i zastosowanie

Kminek zwyczajny doskonale sprawdza się w kuchni jako przyprawa, nie tylko ze względu na walory ...

Kalina koralowa – właściwości, zastosowanie, przetwory i cena

Kalina koralowa to krzew, który znajduje zastosowanie jako roślina ozdobna, jadalna, ale i lecznicza. Jest ...

Macierzanka – gatunki, właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania

Macierzanka to rodzaj kilkuset gatunków roślin, z których część stosowanych jest w ziołolecznictwie, zwłaszcza jako ...

Podbiał – właściwości, działanie, zastosowanie i przeciwwskazania

Podbiał pospolity jest w Polsce rośliną powszechnie występującą – można ją znaleźć na terenie niemalże ...

Nawłoć – rodzaje, właściwości lecznicze i zastosowanie

Nawłoć pospolita to roślina lecznicza, znana już w medycynie ludowej. Skutecznie wspomaga leczenie chorób naczyniowych, ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon