Arcydzięgiel litwor – co to jest, właściwości lecznicze, zastosowanie, przeciwwskazania

Arcydzięgiel litwor to roślina uprawiana w ogrodach i występująca dziko na terenach górskich. Surowcem leczniczym są korzeń dzięgla, nasiona oraz ogonki liści. Za sprawą swoich zdrowotnych właściwości arcydziegiel stosuje się w postaci herbat, nalewek, naparów czy olejku – litwor pomaga na wzdęcia, niestrawność, bóle reumatyczne. Znalazł też zastosowanie jako środek na oczyszczenie organizmu, stres czy problemy skórne. Jak zrobić napar w dzięgla, jakie są skutki uboczne i przeciwwskazania?

Arcydzięgiel litwor – co to jest?

Arcydzięgiel litwor (Archangelika archangelica L.) zwany angeliką, dzięglem lekarskim, angielskim korzeniem, dzięglem wielkim, litworem, anielskim zielem lub zielem św. Ducha, to wieloletnia roślina z rodziny selerowatych.

Arcydzięgiel w środowisku naturalnym występuje w Europie i Azji, zaś w Polsce porasta tereny górskie – Sudety i Karpaty. Dzięgiel litwor osiąga 2–2,5 m wysokości, ma duże liście, okazałe baldachy, a także korzeń – długi, palowy, rozgałęziony. W pierwszym roku rozwoju wytwarza gęstą rozetę dużych liści, w drugim – pęd zakończony baldachami, które zakwitają drobnymi, zielonożółtymi kwiatami. Owoc rośliny stanowią długie, brunatne rozłupnie. Angelica charakteryzuje się silnym, przyjemnym korzenno-żywicznym aromatem i smakiem.

Arcydzięgiel to roślina, która wykazuje liczne właściwości lecznicze, dlatego też współczesna fitoterapia zaleca stosowanie ziela w zwalczaniu różnych dolegliwości. Ponadto korzenie arcydzięgla mają także zastosowanie w przemyśle cukierniczym, zaś olejek z arcydzięgla stosuje się w przemyśle perfumeryjnym i spożywczym (np. likiery ziołowe). Kandyzowane ogonki liściowe i młode pędy stanowią doskonały dodatek do wypieków, np. ciast i tortów.

O leczniczych właściwościach arcydzięgla litworu – według legend – pouczył ludzi archanioł Gabriel czy też archanioł Rafał. Ziele św. Ducha zalecano ludziom „co powietrza jeszcze nie zachwycili, rano, na czczo zaczym z domu wychodzić mają, niech ten korzeń żują i trzymają w gębie”. Przez wieki wierzono, iż żucie korzenia arcydzięgla zapewnia długowieczność. W XIX wieku arcydzięgiel litwor został okrzyknięty „Europejskim żeń-szeniem”.

Arcydzięgiel – właściwości i zastosowanie

Surowiec zielarski stanowi korzeń arcydzięgla (Archangelika radix), ogonki liściowe (zbierane w październiku w pierwszym roku wzrostu) oraz nasiona (pozyskiwane w lipcu w drugim roku wzrostu). Dzięgiel litwor to roślina zawierająca wiele cennych związków. W korzeniu znajdziemy:

  • kumaryny (m.in. ksantotoksol, ksantotoksyna, angelicyna, imperatoryna, umbeliferon, ostol),
  • estrogeny,
  • składniki mineralne (cynk, potas), witaminy C i B,
  • kwasy organiczne (m.in. kwas angelikowy),
  • olejki eteryczne,
  • fitosterole, flawonoidy (m.in. archangelenon), garbniki,
  • taninę, terpeny (m.in. pinen, cymen, kamfen, limonen).

Dzięki tym składnikom korzenia dzięgla właściwości lecznicze rośliny są tak szeroko znane. Zalecany jest jako środek rozkurczowy, wiatropędny, uspokajający, tonizujący i aromatyzujący.

Arcydzięgiel na problemy z układem pokarmowym

W medycynie naturalnej ziele dzięgla stosuje się w zaburzeniach pracy układu pokarmowego. Litwor pomaga w zaburzeniach trawienia, wpływając na zwiększenie wydzielanie soku żołądkowego i śliny. Ponadto pobudza wydzielanie pepsyny i pentagastryny w żołądku, zwiększając apetyt. Herbata z arcydzięgla to zatem doskonały lek dla niejadków. Korzeń arcydzięgla litworu jest też zalecany przy niedoborze żółci i soku trzustkowego, przy wzdęciach, niestrawności, odbijaniu.

Zobacz, jak wybrać najlepsze zioła na poprawę trawienia

Arcydzięgiel na bóle reumatyczne

Arcydzięgiel stosowany zewnętrznie (nalewka, odwar, olejek arcydzięglowy, wywar do kąpieli) działa przeciwbólowo, łagodzi dolegliwości reumatyczne, zapalenie korzonków nerwowych przy nerwo- i mięśniobólach czy stłuczeniach.

Arcydzięgiel litwor zalecany jest też przy stanach zapalnych skóry, świerzbie i swędzeniu skóry. Olejek z arcydzięgla, zwany olejkiem aniołów stosowany zewnętrznie łagodzi bóle stawów, ale też kaszel, przeziębienie. Pomaga na stres i łagodzi stany lękowe. Znane jest także grzybobójcze działanie arcydzięgla, dlatego pomocny jest on w leczeniu grzybic skóry i paznokci.

Litwor na oczyszczanie organizmu

Wyciągi z korzeni dzięgla zwiększają wydzielanie moczu i potu, dzięki czemu działają oczyszczająco. Pomagają usunąć z organizmu zbędne i szkodliwe produkty przemiany materii. Napary z arcydzięgla zalecane są m.in. po zatruciach alkoholem.

Arcydzięgiel – jak spożywać i stosować?

Arcydzięgiel jest pod częściową ochroną. Warto wiedzieć, iż możliwa jest uprawa arcydzięgla w ogrodzie. Dzięgla można też kupić w formie herbatek czy suszonego ziela w aptece lub sklepach ze zdrową żywnością. Cena arcydzięgla jest przystępna, powinien więc on znaleźć się każdej domowej apteczce.

Zdaniem eksperta

Arcydzięgiel litwor to jedno z polecanych ziół na nadciśnienie. Działanie to zawdzięcza angelicynie, która działa kojąco i wyciszająco. Właściwości hipotensyjne wykazuje także m.in.: melisa, rumianek czy serdecznik pospolity.

Arcydzięgiel lekarski stosuje się w formie naparu –1 łyżkę stołową ziela zalać 1,5 szklanki wrzątku, parzyć pod przykryciem przez 15–20 minut. Po tym czasie odcedzić i pić 3 razy dziennie przed posiłkiem lub po nim. Z arcydzięgla można przygotować także wywar czy odwar. Popularna jest także nalewka z litworu, ułatwiająca trawienie.

Arcydzięgiel litwor – przeciwwskazania i możliwe skutki uboczne

Arcydzięgiel litwor to roślina lecznicza, jednak nie wolno jej przedawkować. Ponadto nie wszyscy mogą po nią sięgać. Arcydzięgiel w ciąży nie jest zalecany, odradza się go także kobietom podczas miesiączki oraz matkom karmiącym. Ponadto nie powinny go stosować osoby borykające się z;

  • chorobą wrzodową,
  • ostrym nieżytem układu pokarmowego,
  • zapaleniem kłębków nerwowych i wyrostka,
  • podwyższonym ciśnieniem krwi.

Należy też dodać, iż nie powinno się sięgać po ziele podczas opalania, by uniknąć wystąpienia uczulenia na promienie ultrafioletowe. Warto więc skonsultować stosowanie ziela ze specjalistą.

Bibliografia

  1. Lewkowicz-Mosiej T., Rośliny wzmacniające nasza odporność i aktywność, Studio Astropsychologii, Białystok 2015,
  2. Mazik M., Zioła w ogrodzie i w domu, Agencja Wydawnicza „Egros”, Warszawa 2018.
  3. Senderski M. E., Zioła w leczeniu dolegliwości i chorób układu trawiennego oraz wątroby i trzustki, Podkowa Leśna 2009.
Opublikowano: ; aktualizacja: 22.02.2019

Oceń:
4.8


Może cię

Werbena cytrynowa – właściwości lecznicze, zastosowanie w kuchni i kosmetyce

Werbena cytrynowa, inaczej lippia trójlistna, to roślina przyprawowa o cennych dla zdrowia właściwościach i ciekawym ...

Nagietek (calendula) – właściwości i zastosowanie

Nagietek lekarski dzięki swoim licznym właściwościom wykorzystywany jest w leczeniu trądziku, żylaków i hemoroidów, a ...

Estragon – właściwości, zastosowanie, zamiennik, do jakich potraw dodawać estragon?

Estragon (artemisia dracunculus), znany także jako bylica draganek, jest rośliną z rodziny astrowatych. Uprawa estragonu ...

Pięciornik gęsi – występowanie, właściwości, zastosowanie lecznicze i przeciwwskazania

Pięciornik gęsi, czyli srebrnik, uważany jest za pospolity chwast, który występuje na łąkach, pastwiskach czy ...

Macierzanka – gatunki, właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania

Macierzanka to rodzaj kilkuset gatunków roślin, z których część stosowanych jest w ziołolecznictwie, zwłaszcza jako ...

Podbiał – właściwości, działanie, zastosowanie i przeciwwskazania

Podbiał pospolity jest w Polsce rośliną powszechnie występującą – można ją znaleźć na terenie niemalże ...

Spirulina – właściwości, zastosowanie i efekty stosowania alg

Co to jest spirulina? Jest ona prostym jednokomórkowym organizmem – cyjanobakterią. wykazuje wyjątkową zdolność adaptacji ...

Ashwagandha (żeń-szeń indyjski) – właściwości, działanie, dawkowanie i przeciwwskazania

Ashwagandha, czyli żeń-szeń indyjski od wielu lat jest jedną z wielu roślin stosowanych w medycynie ...

Berberys zwyczajny – właściwości lecznicze i zastosowanie

Berberys zwyczajny, znany także jako kwaśnica pospolita to krzew, który gości w ogrodach jako roślina ...

Czarnuszka – nasiona i napar – właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania i przepisy

Czarnuszka to roślina o czarnych stożkowatych nasionach, znana również pod nazwą czarnucha, kmin czarny czy ...

Kordyceps – działanie, zastosowanie, cena

Kordyceps jest grzybem, który od dawna jest stosowany w Azji, lecz na chwilę obecną nie ...

Porost islandzki – właściwości i przeciwwskazania

Porost islandzki to potoczna nazwa płucnicy islandzkiej, która jest połączeniem grzybów oraz glonów. Występuje na ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon