Wychowanie dzieci a stosowanie kar

Wychowanie dzieci jest jedną z najważniejszych i najtrudniejszych ról życiowych. Celem podejmowanych zabiegów wychowawczych jest stopniowe przygotowanie dzieci do samodzielnego życia w dorosłym świecie. Aby osiągnąć ten cel, potrzebny jest odpowiedni klimat panujący w środowisku rodzinnym: zapewnienie dzieciom miłości, szacunku i poczucia bezpieczeństwa.

Kara w wychowaniu dziecka

Metody wychowawcze często są powieleniem schematu wyniesionego z domu rodzinnego. Najczęściej należą do nich nagrody i kary. Funkcję kary może pełnić każdy bodziec, który prowadzi do zmiany lub zaniku określonego zachowania. Kara jest tym, co sprawia dziecku przykrość, budzi niezadowolenie i utrudnia zaspokojenie jego potrzeb. Jej przeciwnicy podkreślają fakt, że kara nie uczy nowych zachowań i nie daje nic w zamian, dlatego powinna być stosowana tylko wtedy, kiedy inne metody zawiodą. Nie jest skuteczna, jeżeli dziecko nie jest świadome złego czynu i powodów, dla których zostało ukarane.

Rodzaje kar:

  • słowna (groźby i krzyki, wyrażenie dezaprobaty lub rozczarowania i smutku),
  • niewerbalna (wyrażona za pomocą gestu, mowy ciała, ostentacyjnego milczenia),
  • wyrażana za pomocą ograniczenia dóbr osobistych lub wolności dziecka (nakazy i zakazy, pozbawienie przywilejów, nakładanie obowiązku rekompensaty za niewłaściwe zachowanie),
  • fizyczna (bicie, poszturchiwanie).

Kara cielesna

Zgodnie ze starą, „czarną” pedagogiką uważano, że kara fizyczna kształtuje charakter i tłumi zło w zarodku; obowiązywał pogląd, aby dla dobra dziecka „nie żałować rózgi”. Z kolei Janusz Korczak stał na stanowisku, że: „Ten kto bije dziecko jest oprawcą”. Obecnie większość psychologów wyraża pogląd, że kara fizyczna jest metodą antywychowawczą, ponieważ odziera dziecko z godności, jest dla niego poniżająca, a w efekcie budzi w nim nienawiść do osoby karzącej i skłonność do okrucieństwa i agresji wobec osób słabszych.

Dzieci, które są bite, uczą się kłamać i oszukiwać żeby uniknąć kary, często stają się niewrażliwe na łagodne środki dyscyplinujące. Uczą się od swoich karzących rodziców, że trudne sprawy rozwiązuje się w sposób siłowy i zazwyczaj powielają ten wzorzec w swoich rodzinach.

Kary cielesne często są wynikiem potrzeby rozładowanie napięcia frustracji opiekunów, złego humoru i osobistych problemów. Prawie zawsze są objawem bezsilności i bezradności.

Częste stosowanie kar fizycznych prowadzi do nadmiernego podporządkowywania się autorytetom w przyszłości, sztywności myślenia i rygorystycznego przestrzegania zasad moralnych. W ten sposób kształtuje się osobowość autorytarna.

Psychologowie i pedagodzy podkreślają, że bicie dzieci łamie ich osobowość; uczy nietolerancji i postrzegania świata w kategoriach władzy i siły. Mogą być tez przyczyną lęków, nerwic, fobii i wyzwalać chęć ucieczki od sytuacji trudnych.

Alce Miller w swojej książce: „Kiedy runą mury milczenia” dowodzi, że bicie dzieci jako metoda wychowawcza przyczynia się do powstania zaburzeń psychicznych w ich dorosłym życiu. Dzieci karane fizycznie odczuwają złość w stosunku do karzącego rodzica, która jest ukryta pod postacią pozornego szacunku i prowadzi do chęci zemsty w przyszłości. Stłumiona złość nie znika, chyba, że jej przyczyny zostaną uświadomione. Według autorki totalitarne ideologie są odzwierciedleniem opartych na przemocy metod wychowawczych, zgodnie z którymi posłuszeństwo i porządek są największymi wartościami. Każdy kto nie chce się podporządkować i krytykuje system, zostaje dotkliwie ukarany. Miller stawia tezę, że dzieci uczą się poprzez naśladownictwo poglądów i postaw rodziców. Dzieci otoczone szacunkiem będą w sposób automatyczny szanować innych, a te z nich, które są kochane takimi jakimi są, uczą się tolerancji i życzliwości dla drugiego człowieka.

Uraz psychiczny może wywołać nie tylko kara fizyczna ale także zastraszanie, poniżanie, wyzwiska i izolacja. Tak zwane ciche dni są bardzo dotkliwą karą, odbieraną przez dzieci jako emocjonalne odrzucenie.

Decydując się na stosowanie kar należy zatem pamiętać, aby nie odbierać dzieciom godności i nie poniżać ich. Aby kara była skuteczna, trzeba samemu być autorytetem dla dziecka, należy również wysłuchać wcześniej jego wyjaśnień na temat tego, co się zdarzyło i starać się zrozumieć motywy postępowania.

Kary przynoszą efekty niepożądane, kiedy są stosowane zbyt często.

Stosowanie kar a ich skuteczność

Jeżeli rodzice i opiekunowie zdecydują się stosować kary, powinni je łączyć z nagradzaniem.

Po ukaraniu złego zachowania bardzo ważne jest, aby nauczyć dziecko alternatywnych i akceptowanych społecznie zachowań, a następnie nagradzać i chwalić je, kiedy zachowa się właściwe. Najskuteczniejsze są łagodne kary połączone z intensywnym nagradzaniem.

Należy również pamiętać o różnicach indywidualnych pomiędzy dziećmi. Każde z nich ma inny układ nerwowy, temperament i próg wrażliwości. Dla jednego dziecka dotkliwą karą jest zwrócenie uwagi i podniesiony ton głosu, inne potrzebuje silniejszych bodźców, aby zmieniło niepożądane nawyki.

Kara powinny być:

  • stosowana bezpośrednio po zdarzeniu,
  • poprzedzona wytłumaczeniem dziecku, dlaczego zostaje ukarane,
  • adekwatna do czynu,
  • wymierzana sprawiedliwie i proporcjonalnie do winy,
  • konsekwentna i stosowana jednomyślnie (nie powinno być tak że intensywność kary zależy na przykład od złego lub dobrego humoru rodziców albo że jedno opiekunów ukarze dziecko, a drugie będzie się starało te karę złagodzić),
  • umiarkowana (zbyt dotkliwe kary często przynoszą skutki przeciwne do pożądanych),
  • elastyczna i różnorodna (stosowanie zawsze tej samej kary, na przykład „szlabanu na wyjścia z domu” po jakimś czasie przestaje robić wrażenie).

Nie należy karać dzieci pod wpływem silnych emocji: złości, bezsilności chęci dominacji.

Za pomocą kar nie można wyeliminować niepożądanego zachowania, można je tylko stłumić na pewien czas. Dzieje się tak szczególnie w przypadku kar dotkliwych, naruszających godność dziecka. Bardzo ważne jest, by samemu być autorytetem, o wiele bardziej niż karanie skuteczne jest nagradzanie zachowań pożądanych i wychowywanie dzieci poprzez naśladownictwo.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.2


Może cię

Moczenie nocne u dzieci – jak sobie radzić?

Moczenie nocne jest problemem, z którym każdej nocy boryka się wiele milionów rodzin. Jest to ...

Wykorzystywanie seksualne dzieci

Molestowanie seksualne jest w przeważającej części dziełem kogoś znanego rodzinie. Coraz częstsze i liczniejsze doniesienia ...

Wideo – Brak apetytu u dziecka

Szacuje się, że pogorszenie łaknienia i niechęć do jedzenia zgłasza aż 25-40% opiekunów dzieci w ...

Nieśmiałe dziecko

Nieśmiałe dziecko zmaga się z wieloma trudnościami. Boi się tego, że inni ocenią je negatywnie, ...

Złe sny u dzieci

Wiele dzieci, zwłaszcza w wieku przedszkolnym skarży się na złe sny. Nie można im zapobiec. ...

Dziecko a alkohol i narkotyki

Duża część młodych ludzi w okresie dorastania eksperymentuje z substancjami psychoaktywnymi. Narkotyki i dopalacze, a ...

Adopcja dziecka

Od momentu powzięcia decyzji o adopcji do pojawienia się dziecka w domu, mija wiele czasu. ...

Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci

Nadpobudliwość psychoruchowa to zaburzenie zachowania w sferach: motorycznej oraz psychiczno – emocjonalnej. Często mylnie stawia ...

Problemy z nauką u dzieci

Dlaczego dziecko nie chce się uczyć? Odpowiedzi na to pytanie może być kilka: od braku ...

Niegrzeczne dzieci

Niegrzeczne dzieci a właściwie niegrzeczne zachowania dzieci mają wiele przyczyn. Czasem jest to naturalnie związane ...

Rozwój dziecka (3 – 5 lat)

Rozwój dziecka nie przebiega w harmonijny sposób. Okresy równowagi co około pół roku przeplatają się ...

Jak uniknąć złego towarzystwa?

Niewłaściwe grono znajomych dziecka spędza niejednym rodzicom sen z powiek. Nie tylko charakter dziecka ale ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon