Wideo – Prawidłowy rozwój noworodka

Bezpośrednio po przyjściu na świat dziecko jest wrażliwe na bodźce zewnętrzne - wraz z rozwojem uczy się reagować na bodźce przyjemne, a unika kontaktu z bodźcami nieprzyjemnymi. Ośrodkowy układ nerwowy najintensywniej rozwija się w pierwszym roku życia. W okresie noworodkowym i niemowlęcym wpływ doświadczeń sensorycznych organizuje drogi i ośrodki nerwowe mózgu, które będą określać jego funkcjonowanie w całym życiu. To wtedy buduje się schemat wszystkich późniejszych reakcji i relacji. Wczesne doświadczenia z czułym dotykiem w czasie karmienia, brania na ręce podczas pieszczot, czy pielęgnacji mają decydujący wpływ na prawidłowy rozwój funkcji ruchowych, rozwój fizyczny, poznawczy, a nawet układ immunologiczny i hormonalny, mają też znaczenie dla rozwoju więzi i funkcjonowania społecznego.

U dzieci pozbawionych we wczesnym okresie życia stymulacji sensorycznej (wcześniaki, dzieci porzucone) obserwuje się mniej lub bardziej nasilone zaburzenia neurorozwojowe.

Dotyk
Zmysł dotyku jest ściśle związany z budową i funkcją skóry. Dotyk jak każdy narząd zmysłu, pełni funkcję fizjologicznej informacji o świecie, dzięki niemu niemowlę odczuwa i reaguje na zagrożenie – ból, temperaturę, pozycję, podrażnienie skóry, stany zapalne, ucisk czy dyskomfort, które sygnalizuje płaczem i ruchem. Odczuwa również, że otoczenie nie stwarza zagrożeń, a nawet jest miłe. Całość tych odczuć jest dla niemowlęcia pierwszym i głównym źródłem wiedzy o otoczeniu i jego nastawieniu – kształtuje poczucie bezpieczeństwa, przyjemności w kontakcie z nim lub poczucie zagrożenia i niepewności.

Dotyk ma wpływ na kształtowanie się psychiki i relacji społecznych dziecka z otoczeniem oraz na reakcje psychosomatyczne, zwłaszcza w okresie wczesno niemowlęcym. Coraz częściej wykorzystuje się go w medycynie, umożliwiając kontakt fizyczny z matką bezpośrednio po porodzie, zaraz po stresie porodowym, czy kontakt z chorym dzieckiem np. wcześniakiem w inkubatorze zachęcając matkę do dotykania dziecka. Dzięki temu dziecko uspokaja się i szybciej wraca do zdrowia. Psycholodzy zalecają jak najintensywniejszy kontakt z dzieckiem poprzez dotyk, głaskanie, przytulanie. Niezastąpione w tym przypadku jest karmienie piersią, kiedy to wytwarza się jedyny w swoim rodzaju intymny związek matki z dzieckiem. Sumują się pozytywne bodźce dotyku, pieszczoty, ciepła i zaspokojenia głodu. Podobnie kąpiel, masaż czy nakładanie kremu może być okazją do tego, by dziecko odczuwało pozytywne, kojące właściwości dotyku.

Wzrok
Po urodzeniu u donoszonego noworodka rozmiar oka stanowi około 2/3 rozmiaru oka dorosłego człowieka. Najszybciej rośnie ono w ciągu pierwszego roku życia, potem nieco wolniej do 3 roku życia, aby w okresie pokwitania osiągnąć budowę zbliżoną do oka dorosłego człowieka. Noworodek widzi tylko pojedyncze elementy złożonych obrazów. Przygląda się temu co pierwsze przyciągnie jego uwagę wielkością lub silnym kontrastem z tłem np., gdy ma około miesiąca dostrzeże usta i oczy mamy ale pod warunkiem, że mają wyraźny makijaż. Dopiero w wieku 2 – 3 miesięcy zaczyna dostrzegać twarz jako całość.
Dzieci młodsze wydają się bardziej wrażliwe na światło niebieskie. Intensywne światło słoneczne zawierające dużo ultrafioletu i jest szczególnie uciążliwe dla noworodka.

Wszelkie odmiany bieli są dla noworodka jaskrawsze niż dla dorosłych. Noworodki odróżniają od szarego następujące kolory: żółty, pomarańczowy, czerwony, zielony i turkusowy. Nie odróżniają natomiast niebieskiego, purpurowego i groszkowego. Od pierwszych dni widzenie barw poprawia się bardzo szybko - jednomiesięczne niemowlę odróżnia już od szarości kolor niebieski, purpurowy i groszkowy. W wieku 2 miesięcy odróżnia żółty od zielonego, a w wieku 3 miesięcy odróżnia żółty od czerwonego. Między 3 a 4 miesiącem życia zaczyna widzieć barwy tak jak dorosły. W wieku 2 – 3 miesięcy kora mózgowa dziecka zaczyna już sterować jego spojrzeniem. Obiekt, który porusza się nie traci dla niego swojego kształtu. Dziecko zaczyna tez dostrzegać figury wewnątrz innych figur np. rysy twarzy. Około 4 miesiąca życia oczy dziecka akomodują się do różnych odległości - dziecko zauważa osobę w odległym końcu pokoju i uśmiecha się. Między 6 a 8 miesiącem życia dziecko zaczyna lepiej pojmować świat przedmiotów, zaczyna dostrzegać te przedmioty, które nie są przy nim obecne fizycznie, a których istnieniu trzeba wnioskować. Korzysta ze wszystkich danych wskazujących na głębię obrazu. Jego wzrok jest ostry jak dorosłego, zaczyna więc dostrzegać fakturę przedmiotu.

Słuch
Dziecko rodzi się z umiejętnością słyszenia podobną do dorosłego człowieka. Już w pierwszym miesiącu życia noworodek reaguje na dźwięki i potrafi lokalizować ich źródło, a jeśli bodźce dźwiękowe trwają dłuższą chwilę, zwraca głowę w ich kierunku. Noworodek najbardziej lubi słuchać dźwięku o częstotliwości głosu ludzkiego - częste śpiewanie dzieciom pobudza ich wyobraźnię, uspokaja, wycisza. Najlepiej na dzieci wpływa muzyka poważna, klasyczna, etniczna - Mozart rozwija intelekt, muzyka Bacha uspokaja i relaksuje, a odgłosy przyrody, śpiew ptaków, szum fal obniżają ciśnienie krwi, zwalniają tętno, rozluźniają mięśnie, odprężają.

Smak
Noworodek jest w stanie wyczuć słodycz, gorycz i słoność. Szczególnie dobrze jest mu znany smak słoności, ponieważ wody płodowe zawierają dużo jonów sodowych. Smaki odczuwa podobnie do dorosłego człowieka.

Węch
Jest jednym z najlepiej rozwiniętych zmysłów noworodka - już w pierwszych dniach życia dziecko rozróżnia zapachy równie dobrze dorośli. Noworodek karmiony piersią dzięki kontaktowi z ciałem matki już w trzy dni po urodzeniu rozpoznaje jej zapach. Matka natomiast już po 10 minut znajomości ze swoim nowo narodzonym dzieckiem potrafi odróżnić węchem jego koszulkę od koszulek innych noworodków.

Zmysł równowagi i ruchu
Jest to zmysł, który pozwala nam odczuwać przyciąganie ziemskie i ruch własnego ciała, pomaga także w utrzymaniu pozycji ciała. Noworodki są szczególnie wrażliwe na stymulację narządu równowagi we wszystkich trzech osiach ruchu tj.: do przodu / do tyłu, do góry / na dół, z boku / na bok. Możemy zauważyć tę wrażliwość podczas kołysania i bujania płaczących dzieci, które szybko się uspokajają. Skuteczność takich zabiegów zależy od tego jak długo trwają i jak szybko reagujemy.


Oceń:
4.4