Choroba hemolityczna noworodków

Choroba hemolityczna wynika z niezgodności antygenowej matki i płodu, w zakresie układu grupowego krwi AB0 lub też Rh. Wiąże się z wywołaniem reakcji immunologicznej pomiędzy erytrocytami płodu a przeciwciałami matki, doprowadzającej do rozpadu czerwonych krwinek.

Niezgodność w układzie Rh, inaczej konflikt serologiczny, pojawia się wówczas, kiedy matka z grupą krwi Rh–, uczulona na antygen D, rodzi dziecko z grupą krwi Rh+. Do uczulenia takiego dochodzi w momencie przerwania bariery łożyskowej, która zapobiega mieszaniu się krwi matki z krwią dziecka. Zazwyczaj dzieje się to dopiero w momencie porodu, kiedy czerwone krwinki dziecka Rh+ dostaną się do krwiobiegu matki Rh-, organizm kobiety zaczyna wytwarzać przeciwciała w klasie IgM i IgG. Immunoglobuliny IgG posiadają dodatkową zdolność — potrafią przechodzić przez łożysko w kolejnych ciążach. W rezultacie przeciwciała wiążąc się z erytrocytami płodu powodują ich niszczenie, doprowadzając do niedokrwistości płodu, skutkując zahamowaniem wzrostu wewnątrzmacicznego, a nawet poronieniem.

Choroba hemolityczna zazwyczaj pojawia się w kolejnej ciąży, w przypadku braku zgodności antygenów krwi matki i płodu, jednakże może wystąpić również w pierwszej ciąży, kiedy były wykonywane zabiegi wewnątrzmaciczne, w wyniku których doszło do kontaktu krwi dziecka z krwią matki.

Objawy choroby hemolitycznej noworodków zależą od stopnia nasilenia hemolizy. Najczęstszą postacią kliniczną choroby jest żółtaczka. W wyniku ciężkiej niedokrwistości może również dojść do uogólnionego obrzęku płodu.

Wyróżnia się trzy postacie choroby hemolitycznej noworodków — najcięższą jest uogólniony obrzęk płodu, w którym dochodzi do obrzęku skóry i tkanki podskórnej. Na skórze pojawiają się wybroczyny, wątroba oraz śledziona ulega powiększeniu, kolor skóry jest bladowoskowy. W przebiegu tej choroby często dochodzi do zgonu wewnątrzmacicznego lub do śmierci noworodka krótko po porodzie.

O ciężkiej żółtaczce hemolitycznej mówi się, kiedy poziom bilirubiny we krwi noworodka jest na tyle wysoki, ze grozi on przekroczeniem przez bilirubinę bariery krew-mózg i może wywołać zapalenie jąder podstawy mózgu tzw. kernicterus i doprowadzić do uszkodzenia mózgu.

Postacią w najłagodniejszym przebiegu jest niedokrwistość noworodków, która może ujawnić się dopiero po kilku tygodniach od urodzenia.

Do rozpoznania choroby hemolitycznej noworodków niezbędne jest badanie kliniczne oraz badanie dodatkowe, ocena stężenia bilirubiny we krwi noworodka, morfologia krwi obwodowej z rozmazem, oznaczenie grupy krwi dziecka.

W leczeniu tej choroby najczęściej stosuje się fototerapię, która powoduje rozpad bilirubiny na produkty łatwiej wydalane z organizmu, przetoczenie wymienne krwi pozwalajcie wymienić krwinki niszczone przez przeciwciała oraz leczenie farmakologiczne będące leczeniem wspomagającym.

Aby nie dopuścić do powstania konfliktu zagrożonym nim kobietom podaje się immunoglobuliny anty-D w zastrzyku. Zapobiegają one powstawaniu przeciwciał, które mogłyby zagrozić dziecku. Czasem podaje się aż dwie dawki tego specyfiku — w 28 tygodniu ciąży oraz tuż po porodzie. Skuteczność wynosi 99%. Immunoglobuliny powinny otrzymać także panie, które miały inwazyjne badania prenatalne, np. amniopunkcję lub kiedy pacjentka miała wykonaną aborcję, usunięto ciążę pozamaciczną, poroniła albo miała silny krwotok w 2 i 3 trymestrze ciąży. Takie sytuacje zwiększają ryzyko przedostania się krwi płodu do krwiobiegu matki.

Dawniej konflikt serologiczny powodował anemię, groźną żółtaczkę, a nawet śmierć noworodka. Obecnie można temu zapobiec, ale jeśli w organizmie matki zostaną wykryte przeciwciała anty-D, to taka kobieta powinna znajdować się pod stałą opieką lekarską — ginekologiczną. Badania wykonuje się w 28, 32 i 36 tygodniu ciąży, a badanie USG, co 2-3 tygodnie.


Oceń:
4.8