Leczenie uzależnień

W leczeniu uzależnień najważniejsze są oddziaływania psychologiczne – szeroko rozumiana psychoterapia, treningi umiejętności społecznych, eliminacja nawyków związanych z uzależnieniem i wypracowywanie nowych sposobów radzenia sobie, a także edukacja i pomoc dla rodzin osób uzależnionych.

Kogo dotyczy leczenie uzależnień?

Programy terapeutyczne leczenia uzależnień są proponowane pacjentom z problemami wynikającymi z używania szkodliwych i powodujących uzależnienie substancji:

  • alkoholu,
  • nielegalnych narkotyków,
  • niektórych leków (dostępnych na podstawie recepty albo bez recepty),
  • lotnych związków chemicznych (przede wszystkim niektóre rozpuszczalniki i kleje).

Leczenie uzależnień jest związane z wynikającymi z używania tych substancji problemami, którymi są:

  • choroby psychiczne,
  • choroby somatyczne,
  • problemy rodzinne i społeczne, w tym związane z możliwością utrzymania lub podjęcia pracy,
  • problemy prawne.

Największą liczbę uzależnionych pacjentów spotykają w swoich praktykach lekarze pierwszego kontaktu. Ich zadaniem jest rozpoznanie problemu i skierowanie osoby uzależnionej do specjalistycznego ośrodka leczenia uzależnień.

Bardzo ważna jest również rola środowisk pozamedycznych, przede wszystkim samopomocowych grup wsparcia, z których większość bazuje na doświadczeniach programu dwunastu kroków wspólnoty Anonimowych Alkoholików.

Leczenie uzależnień

Leczenie farmakologiczne jest drugoplanowe: jest stosowane wtedy, gdy zachodzi konieczność odtrucia, szczególnie gdy odstawianie dotychczas używanej substancji zagraża niebezpiecznymi powikłaniami i jako leczenie substytucyjne w uzależnieniach od niektórych narkotyków (dotyczy to przede wszystkim uzależnienia od opiatów, np. heroiny, gdzie zastąpienie narkotyku podawanego dożylnie lekiem doustnym, podawanym pod kontrolą, zmniejsza ilość szkód związanych z uzależnieniem, np. ilość zakażeń wirusem HIV).

Podstawowych warunkiem rozpoczęcia leczenia uzależnień jest motywacja pacjenta – człowiek uzależniony musi po prostu tego chcieć, w innym wypadku jakiekolwiek próby terapii nie będą skuteczne. Oczywiście wiele osób uzależnionych nie chce podejmować leczenia (albo jeszcze nie zdaje sobie sprawy z tego, że dobrze byłoby na leczenie się zdecydować), jednak nie oznacza to, że nic z tym nie można zrobić i pozostaje jedynie biernie czekać, aż motywacja sama z siebie się pojawi.

Waga motywacji w leczeniu osoby uzależnionej

Proces wzrastania motywacji do leczenia u osoby uzależnionej można przedstawić następująco:

  • na początku problem widzą przede wszystkim osoby z otoczenia człowieka uzależnionego,
  • osoba uzależniona zaczyna zdawać sobie sprawę z tego, że coś jest nie tak, podejmuje decyzję, w której rozpatruje zarówno „dobre”, związane z jakąś przyjemnością, jak i niekorzystne strony zażywania uzależniającej substancji,
  • podjęcie działania – na przykład zgłoszenie się na pierwszą konsultację do lekarza rodzinnego, psychiatry albo od razu do ośrodka zajmującego się leczeniem uzależnień; jest to próba wprowadzenia w swoje „uzależnione” życie zmiany,
  • utrzymanie zmiany – rozpoczęcie i kontynuacja terapii, odbudowywanie i naprawianie zaniedbanych obszarów życia,
  • nawrót uzależnienia – o większości uzależnień można powiedzieć, że są to choroby przewlekłe i nieuleczalne; ryzyko nawrotów jest bardzo wysokie, dlatego istotną częścią programów terapeutycznych jest nauka rozpoznawania sygnałów zwiastujących nawrót i wypracowanie umiejętności pozwalających im zapobiegać.

Na każdym z wyżej wymienionych etapów możliwa jest pomoc psychologiczna:

  • pomoc i edukacja dla rodziny i osób z otoczenie pacjenta (albo przyszłego pacjenta); postawa zbyt uległa, tuszująca uzależnienie, jak i zbyt restrykcyjna nie są skuteczne w budowaniu motywacji do leczenia; dobrym przykładem może być postawa pracodawcy, który nie wyrzuca od razu z pracy, ale stawia jednoznaczny warunek: podjęcie leczenia to możliwość utrzymania zatrudnienia,
  • wahania pacjenta mogą być omówione w czasie konsultacji z lekarzem psychiatrą lub terapeutą uzależnień,
  • po podjęciu decyzji terapia powinna być prowadzona w specjalistycznych ośrodkach odwykowych. Pacjenci powinni również uczestniczyć w spotkaniach grup samopomocowych.

U osób uzależnionych powrót do picia kontrolowanego albo do jedynie okazjonalnego używania narkotyku nie jest możliwy. Warunkiem powodzenia leczenia uzależnienia jest utrzymanie całkowitej abstynencji. W przypadku uzależnienia od alkoholu, niektórych narkotyków i leków z grupy benzodiazepin konieczne jest tak zwane odtrucie – często prowadzone w warunkach szpitalnych z uwagi na ryzyko powikłań zespołu abstynencyjnego (jest to zespół objawów, które pojawiają się w momencie zaprzestania używania danej substancji), takich jak napady padaczkowe albo majaczenie drżenne.

Terapia i farmakoterapia osób uzależnionych

Główne elementy terapii uzależnień to:

  • nauka nowych zachowań pozwalających utrzymywać abstynencję,
  • często zalecenia dotyczące zmian w trybie życia,
  • terapia grupowa, w której można uzyskać bardzo szczere informacje zwrotne od innych uzależnionych osób,
  • terapia indywidualna, w której można omówić bardziej osobiste, intymne sprawy,
  • trening umiejętności społecznych, na przykład trening asertywności – jak mówić „nie”,
  • nauka umiejętności rozwiązywania problemów,
  • nauka kontroli gniewu oraz rozpoznawania innych emocji,
  • rozpoznawanie sygnałów nawrotu i zdobycie umiejętności zapobiegania nawrotom.

Farmakoterapia uzależnień – oprócz leków stosowanych w czasie odtrucia, farmakoterapia w leczeniu uzależnień znajduje się na drugim planie. W leczeniu uzależnienia od alkoholu coraz rzadziej wykorzystywany jest disulfiram – rodzaj „straszaka”, który powoduje bardzo nieprzyjemne, a nieraz bardzo niebezpieczne objawy w razie wypicia alkoholu.

Akamprozat, naltrekson i nalmefen są lekami mogącymi wpływać na zmniejszenie ilości wypijanego alkoholu, jednak ich stosowanie nie rozwiązuje problemu i nie powinny być oferowane pacjentom bez jednoczesnego zaproponowania terapii.

Metadon i naltrekson są lekami stosowanymi u osób z uzależnieniem od opiatów, przede wszystkim od heroiny. Ten sposób działania jest nastawiony głównie na redukcję szkód spowodowanych dożylnym używaniem narkotyków. Przykładem może być zmniejszenie ilości zakażeń wirusem HIV.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Wideo – Leczenie uzależnień

O uzależnieniach można powiedzieć, że są to choroby przewlekłe, postępujące oraz śmiertelne. Brzmi to bardzo ...

Co to jest cytyzyna?

Rzucanie palenia staje się modne. Dziś nie zastanawiamy się już, czy to zrobić, ale jak ...

Czy e-papieros to dobry sposób na rzucanie palenia?

Czy elektroniczny papieros pomaga w rzuceniu palenia? Niezależnie od czasu trwania nałogu nikotynowego, u każdego ...

Tycie po rzuceniu palenia – fakt czy mit

Czy po rzuceniu palenia się tyje? Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna, ponieważ wiele ...

Uzależnienie od marihuany

Marihuana, w odróżnieniu od niektórych innych substancji zmieniających świadomość, między innymi takich jak legalny alkohol, ...

Wideo – Uzależnienia

Uzależnienia bardzo często na pierwszą myśl przywodzą alkohol bądź narkotyki. Mogą one jednak dotyczyć również ...

Uzależnienie od nikotyny – jak leczyć nikotynizm?

Nikotyna należy do jednej z najsilniejszych substancji psychoaktywnych. Uzależnia bardzo mocno, a co najważniejsze, bardzo ...

Metoda awersyjna na rzucenie palenia

Zgodnie z teorią behawioralną palenie papierosów jest zachowaniem wyuczonym. Aby je pokonać, niezbędna jest zmiana ...

Uzależnienie od tytoniu

W Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Zaburzeń Psychicznych uzależnienie od tytoniu jest wymienione obok innych, spowodowanych ...

Dziecko a alkohol i narkotyki

Duża część młodych ludzi w okresie dorastania eksperymentuje z substancjami psychoaktywnymi. Narkotyki i dopalacze, a ...

Leczenie alkoholizmu

Problem nadmiernego spożywania alkoholu jest powszechny wśród społeczeństwa. Dane statystyczne mówią o ponad 800 tysiącach ...

Czy palenie przyspiesza menopauzę?

Palenie tytoniu wywiera negatywny wpływ na funkcje wielu narządów i sprzyja występowaniu licznych chorób. Negatywny ...

Komentarze (0)