Dlaczego dym tytoniowy szkodzi?

Dym tytoniowy zawiera substancje o działaniu uzależniającym (nikotyna), szkodliwym, upośledzającym utlenowanie komórek (tlenek węgla), drażniącym (np. amoniak), a także substancje o działaniu promieniotwórczym (np. polon).

Co to jest dym tytoniowy?

Pojęcie dymu tytoniowego to szerokie określenie, uwzględniające nie tylko dym z papierosów, ale także ten z palenia cygar, fajki czy cygaretek. Niezależnie jednak od źródła pochodzenia, z punktu widzenia fizyko-chemicznego jest to aerozol, w którym wyróżnia się fazę gazową oraz cząsteczkową. Powstaje on podczas procesu niecałkowitego spalania tytoniu.

Z uwagi na fakt, iż tytoń charakteryzuje się wysoką temperaturą żarzenia (sięgającą ok. 900ºC), w procesie palenia papierosów dochodzi do wydzielenia znacznych ilości ciepła, co skutkuje licznymi przemianami chemicznymi niemal każdego składnika dymu. Prowadzi to w efekcie do powstania kolejnych, nowych związków chemicznych.

Co decyduje o składzie dymu tytoniowego?

Wyróżnia się kilka czynników wpływających na chemiczny skład dymu tytoniowego. Jako najważniejsze z nich wskazuje się:

  • tytoń użyty jako surowiec. Istotny jest przy tym zastosowany gatunek i jego jakość,
  • stopień wilgotności. Wraz z jej wzrostem zwiększa się co najmniej dwukrotnie ilość emitowanej nikotyny,
  • technika palenia. Częste, szybkie i głębokie zaciąganie się prowadzi do wzrostu temperatury żarzenia, co bezpośrednio przedkłada się na większą emisję substancji chemicznych o szkodliwym działaniu,
  • źródło palonego tytoniu – papieros, fajka czy cygaro. Ocenia się, iż podczas palenia fajki temperatura żarzenia osiąga ok. 600ºC, podczas gdy w trakcie palenia papierosa to niemal 900ºC,
  • zastosowanie filtrów, ustników oraz dodatków chemicznych do tytoniu, czyli aromatów i konserwantów.

Co zawiera dym tytoniowy?

Zbadano, iż dym tytoniowy zawiera ponad 4000 różnych substancji, w tym blisko 40 cechuje się udowodnionym działaniem kancerogennym czyli rakotwórczym. Transformacja tak dużej liczby składników odbywa się poprzez różne procesy, m.in.: utlenianie, redukcję czy hydrolizę. Dym tytoniowy w niemal 85-95% swojej masy składa się z tlenu, dwutlenku węgla i azotu. Z uwagi na swoje działanie na organizm składniki w nim zawarte dzieli się na główne grupy substancji:

  • o działaniu uzależniającym. Taki efekt wywołuje nikotyna, która oddziałuje na wszystkie komórki organizmu. Podnosi ciśnienie tętnicze krwi, prowadzi do przyśpieszenia akcji serca oraz zwężenia naczyń obwodowych, w układzie oddechowym zwiększa częstość oraz głębokość oddechów. W małych dawkach przyśpiesza perystaltykę jelit, a w większych ją spowalnia. Podobnie oddziałuje na komórki układu nerwowego – pobudza w mniejszych ilościach, a w dużych dawkach blokuje proces przewodzeni impulsów nerwowych na skutek trwałego łączenia się z receptorami nikotynowymi,
  • o ogólnym działaniu szkodliwym – np. tlenek węgla (prowadzący do niedotlenienia komórek wskutek tworzenia karboksyhemoglobiny), cyjanowodór (blokujący proces transportu tlenu do komórek),
  • o działaniu rakotwórczym, czyli kancerogennym. Udowodniono taki efekt dla blisko 40 substancji chemicznych zawartych w dymie tytoniowym, m.in. dla benzenu, nikotyny, chlorku winylu, niklu, toluidyny, arsenu, pirenu, dibenzoakrydyny czy naftyloaminy. W dymie tytoniowym obecne są także substancje, które nie prowadzą bezpośrednio do powstania nowotworu, ale inicjują ten proces poprzez aktywację uśpionych ognisk (np. uretan, toluen),
  • o działaniu drażniącym, głównie wywołujące negatywny wpływ na pracę układu oddechowego (poprzez zaburzenie ruchu rzęsek nabłonka wyściełającego drogi oddechowe oraz zwężenie oskrzeli), czyli np. tlenek siarki, amoniak, formaldehyd,
  • o działaniu promieniotwórczym. W dymie tytoniowym stwierdza się bowiem obecność np. ołowiu czy polonu.

Ważny składnik dymu tytoniowego to znajdujące się w jego fazie cząsteczkowej tzw. substancje smoliste. Mianem tym określa się szereg substancji chemicznych o silnym toksycznym wpływie na komórki organizmu, m.in. węglowodory aromatyczne, związki azotu i siarki, aldehydy, kwasy, fenole oraz ich estry.

Jak dzieli się dym tytoniowy?

Dym tytoniowy składa się z dwóch strumieni – głównego oraz bocznego. Cechują się one nieco innym składem chemicznym, a co się z tym wiąże, także odmiennym stopniem toksyczności. Główny strumień dymu tytoniowego prowadzi do głębszej ekspozycji palacza na działanie substancji w nim zawartych, ale jednocześnie jest nieco mniej toksyczny w porównaniu z bocznym strumieniem. Potwierdzono bowiem obecność niektórych związków chemicznych w stężeniach nawet kilkakrotnie wyższych niż w głównym strumieniu. Dotyczy to m.in. tlenku węgla, tlenku azotu, cyjanowodoru, amoniaku czy benzenu. W związku z powyższym warto pamiętać, iż wdychanie dymu tytoniowego (czyli tzw. „palenie bierne”) jest równie szkodliwe dla organizmu jak świadome palenie wyrobów tytoniowych. Od wielu lat systematycznie wzrasta liczba odnotowywanych przypadków chorób odtytoniowych u osób niebędących palaczami.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.8


Może cię

Czy e-papieros uzależnia?

Elektroniczne papierosy traktowane są często jako potencjalnie mniej szkodliwe od tradycyjnych, ponieważ nie wydzielają substancji ...

Palenie a choroby układu oddechowego

Nałóg palenia papierosów należy niewątpliwie do najpoważniejszych wyzwań medycyny w ostatnich latach i jednocześnie jest ...

Kaszel palacza

Kaszel jest odruchem obronnym. Jego zadaniem jest ochrona dróg oddechowych przed czynnikami szkodliwymi i drażniącymi. ...

Co to jest cytyzyna?

Rzucanie palenia staje się modne. Dziś nie zastanawiamy się już, czy to zrobić, ale jak ...

Palenie papierosów a nowotwory

Palenie tytoniu, w tym papierosów wywiera niezwykle niekorzystne oddziaływanie na organizm. Przyczynia się do wystąpienia ...

Przyczyny i rodzaje nowotworów płuc

Bezsprzecznym i głównym sprawcą odpowiedzialnym za rozwój nowotworu płuc jest palenie papierosów. Inne przyczyny to ...

Skutki palenia papierosów

Negatywne skutki palenia papierosów wynikają nie tylko z siły uzależniającej jaką posiada nikotyna, ale także ...

POChP (przewlekła obturacyjna choroba płuc) – przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie

POChP, czyli przewlekła obturacyjna choroba płuc to nieuleczalne schorzenie, w przebiegu którego występują problemy z ...

Palenie papierosów a choroby serca

Palenie papierosów jest jednym z czynników nie tylko zagrażającym zdrowiu, ale nawet życiu. Obecnie znanych ...

Czy i jak palenie papierosów wpływa na seks?

Większość palaczy ma świadomość niekorzystnego wpływu palenia papierosów na zdrowie. Rzadko dostrzegany jest jednak inny ...

Elektroniczny papieros

Elektroniczne papierosy cieszą się niesłabnącym zainteresowaniem palaczy, którzy uwierzyli, że można palić i nie truć ...

Co jest w dymie papierosowym?

Papierosy to jedna z najczęściej stosowanych i powszechnie dostępnych używek. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) informuje, ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon