Częste biegunki

Brak zdjęcia

16 października 2013

W większości przypadków biegunka jest uciążliwa, jednakże szybko mija i nie niesie za sobą poważnych konsekwencji. Jednak nie dzieje się tak zawsze. Szczególnie gdy mamy do czynienia z uporczywą biegunką, nie powinno się jej lekceważyć i należy udać się do lekarza. Jest to niezwykle istotne przede wszystkim u najmłodszych, ponieważ w ich przypadku bardzo szybko może dojść do odwodnienia.

Ostra a przewlekła biegunka

Biegunka jest to objaw kliniczny polegający na zwiększonej częstości wypróżnień (powyżej 3 na dobę) bądź oddawaniu stolca w większej ilości (powyżej 200 g na dobę). Jeżeli stan ten trwa do 14 dni, mówimy wówczas o biegunce ostrej, jeżeli natomiast utrzymuje się powyżej 14 dni, to nazywamy to biegunką przewlekłą.

W większości przypadków jest to objaw uciążliwy, lecz szybko mijający, który nie powoduje poważnych konsekwencji. Niemniej szczególnie w przypadku uporczywych i częstych biegunek nie powinno się tego objawu lekceważyć i należy udać się do lekarza. Ma to znaczenie zwłaszcza u dzieci, ze względu na możliwość odwodnienia.

Biegunki należy różnicować z pseudobiegunkami (które charakteryzują się częstym oddawaniem małych ilości stolca), z nietrzymaniem stolca (brak kontroli nad zwieraczem odbytu) oraz z tzw. „biegunkami z przepełnienia”, czyli przeciekaniem stolca o płynnej konsystencji poprzez zalegające masy kałowe.

Rodzaje uporczywych biegunek

Biegunki możemy podzielić na ostre i przewlekłe. Uporczywymi biegunkami nazywamy najczęściej biegunki przewlekłe, a ich przyczyną może być wiele czynników. Oto podział tych biegunek:

  • biegunka sekrecyjna,
  • biegunka osmotyczna,
  • biegunka tłuszczowa,
  • biegunka wysiękowa,
  • biegunka motoryczna.

Biegunka sekrecyjna

Biegunka ta charakteryzuje się spadkiem absorpcji bądź wzrostem wydzielania w jelicie cienkim. Jej przyczyną są:

  • leki przeczyszczające:
    • bisakodyl,
    • sennozydy,
    • aloes,
    • alkohol,
  • gruczolaki wydzielające hormony, takie jak:
    • guz gastrynowy,
    • VIP-oma,
    • rakowiak.

Biegunka ta wynika z sekrecji płynu izotonicznego w stosunku do osocza i utrzymuje się nawet u pacjentów będących na czczo.

Biegunka osmotyczna

Biegunka osmotyczna wynika głównie z uszkodzenia jelit przez niektóre leki zawierające siarczan magnezu, laktulozę, neomycynę. Uszkodzenie jelit może być spowodowane także przez produkty spożywcze (duże ilości sorbitolu, mannitolu). Występuje ona w takich jednostkach chorobowych, jak celiakia, nietolerancja laktozy.

Biegunka ta wiąże się z nadmierną osmotycznością substancji znajdujących się w świetle jelita i ustępuje u pacjentów będących na czczo.

Biegunka tłuszczowa

Wynika z nieprawidłowego trawienia tłuszczów. Aby tłuszcz mógł być strawiony i później wchłonięty, potrzebna jest żółć. Dlatego niezbędna jest prawidłowo działająca trzustka. W przypadku chorób trzustki mamy do czynienia z zaburzeniem trawienia tłuszczy i tym samym biegunką tłuszczową.

Występuje ona w celiakii, chorobie Wipple'a (układowa infekcja bakteryjna obejmująca głównie jelito cienkie) oraz niedokrwieniu jelit. Biegunka ta związana jest z zaburzeniami wchłaniania, wiąże się z oddawaniem dużych stolców i ustępuje u pacjentów będących na czczo.

Biegunka wysiękowa

Jest to przedostatni typ uporczywych, częstych biegunek. Stan zapalny powoduje wtórnie wzrost sekrecji i ucieczkę wody. Główną jej przyczyną są choroby zapalne jelit, takie jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy choroba Leśniowskiego-Crohna. Może występować także po niedokrwieniu jelit, po napromieniowaniu bądź w przypadku nadwrażliwości pokarmowej.

Biegunka motoryczna

Wynika ona z przyśpieszonego pasażu w jelicie. Występuje w takich jednostkach chorobowych, jak zespół jelita drażliwego, w nadczynności tarczycy oraz przy stosowaniu leków zwiększających perystaltykę, czyli leków prokinetycznych (metoklopramid, cisaprid).

Częste biegunki a choroby

Pierwszym krokiem w diagnostyce częstych biegunek jest ustalenie, czy mamy do czynienia z biegunką ostrą czy przewlekłą. Jak już było wspomniane, biegunka ostra trwa mniej niż 14 dni, a przewlekła utrzymuje się powyżej 4 tygodni.

Kolejnym krokiem w diagnostyce jest ustalenie, z jaką biegunką przewlekłą mamy do czynienia – pozwala to ustalić konkretną jej przyczynę. W niektórych przypadkach możemy od razu postawić diagnozę, ale nie zawsze jest to takie proste. Warto więc postępować „krok po kroku”.

Sposób postępowania przy różnych typach biegunek określa się następująco:

  • biegunka sekrecyjna – charakteryzują ją bardzo obfite, wodniste stolce; zwykle nie towarzyszy jej ból brzucha; na czczo biegunka ta nie ustępuje;
  • biegunka osmotyczna – stolce są najczęściej pieniste i ustępują u pacjentów na czczo;
  • biegunka tłuszczowa – stolce są tłuste, połyskliwe i trudne do spłukania w toalecie; często towarzyszy im bardzo nieprzyjemny zapach;
  • biegunka zapalna – stolce krwiste, ropne; często towarzyszą jej objawy ogólnoustrojowe toczącego się procesu zapalnego (gorączka, dreszcze, zwiększona potliwość).

Zatem sama analiza stolca wskazuje na konkretną grupę, rodzaj biegunki i jednocześnie grupę przyczyn, jakie będziemy brali pod uwagę. Kolejna wskazówka po analizie stolca to sprawdzenie, czy biegunka ustępuje na czczo, czy nie.

Częste biegunki – badania

Najpierw z wywiadu ustalamy, czy mamy do czynienia z biegunką ostrą czy przewlekłą. Następnie dokonujemy analizy stolca i sprawdzamy, czy ustępuje on na czczo. To wszystko plus parę pytań dodatkowych pozwala na ustalenie przyczyny biegunki.

Kiedy mamy do czynienia z uporczywą, przewlekłą biegunką, ważne jest, aby wykonać podstawowe badania krwi, gdyż biegunka może doprowadzić do poważnych powikłań. Do podstawowych badań krwi zaliczamy:

  • pełną morfologię krwi;
  • oznaczenie stężenia jonów Ca, B12, kwasu foliowego, Fe;
  • sprawdzenie czynności wątroby, tarczycy;
  • badania w kierunku celiakii.

W zależności od przyczyny biegunki wykonuje się dalsze badania w celu jej potwierdzenia i podejmuje adekwatne leczenie. Podstawą leczenia w częstych biegunkach jest nawadnianie oraz żywienie delikatnymi, gotowanymi produktami. Ponadto stosuje się probiotyki i (w zależności od przyczyny) albo leki zwalniają perystaltykę (np. loperamid), albo leki przeciwdrobnoustrojowe. Jeżeli przyczyną biegunki są leki, wówczas należy je odstawić.

Nie zawsze leczenie jest proste, np. kiedy mamy do czynienie z nieswoistymi zapaleniami jelit, takimi jak choroba Leśniowskiego-Crohna bądź wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Wówczas stosuje się leczenie objawowe i dąży do ograniczenia objawów.

Ważne jest także wyrównywanie zaburzeń elektrolitowych oraz niedoboru pierwiastków śladowych, gdyż mogą one także prowadzić do groźnych powikłań.

Powikłania biegunki przewlekłej

Najczęstszym zaburzeniem jest odwodnienie. Jeśli jest ono niewielkiego stopnia, to nie jest bardzo groźne, ale gdy dochodzi do utraty większej ilości wody, może to nawet zagrażać życiu. Objawami odwodnienia są m.in.:

  • uczucie silnego pragnienia,
  • utrata masy ciała,
  • suchość w jamie ustnej,
  • zmniejszenie wydzielania śliny,
  • utrata elastyczności skóry,
  • zapadnięte, podkrążone oczy,
  • bladość spojówek, skóry,
  • suche, popękane usta,
  • silny ból głowy,
  • zawroty,
  • zmniejszona ilość oddawanego moczu,
  • tachykardia,
  • omdlenia.

Silnego stopnia odwodnienie może doprowadzić do wstrząsu hipowolemicznego, dlatego tak ważne jest zapobieganie i leczenie odwodnienia. Do innych powikłań biegunki przewlekłej należą: zaburzenia elektrolitowe, kwasica metaboliczna (zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej), niedobór witamin i pierwiastków śladowych.

Opublikowano: ; aktualizacja: 07.05.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Biegunka

Biegunki ostre trwają zwykle do 2 tygodni i najczęściej są spowodowane przez czynniki zakaźne, bakterie ...

Biegunka podróżnych

Biegunka podróżnych (łac. diarrhoea viatorum) jest to reakcja organizmu na zmianę wody oraz sposobu przygotowywania ...

Biegunka ostra

Biegunka jest częstym objawem, niepokojącym niejednego pacjenta. Może dotykać zarówno dzieci (co jest częstsze i ...

Ból brzucha u dziecka – co oznacza?

Ból brzucha u dziecka ma bardzo wiele przyczyn. Ból może obejmować cały brzuch, być ostry, ...

Wideo – Biegunka

Biegunka, według definicji, jest to oddawanie powyżej trzech luźnych stolców na dobę o zwiększonej objętości. ...

Biegunka przewlekła – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie przewlekłej biegunki

Biegunka przewlekła jest często występującym objawem, a lista jej przyczyn jest również niezwykle długa. Wyróżnia ...

Zespół Zollingera-Ellisona

Zespół Zollingera-Ellisona jest chorobą polegającą na nadmiernym wydzielaniu gastryny, czyli substancji odpowiadającej za wydzielanie kwasu ...

Wideo – Biegunka podróżnych

Biegunka podróżnych jest to choroba dotykająca ok. 40% turystów wyjeżdżających głównie do Afryki Północnej, czyli ...

Wymioty i biegunka u dziecka

Biegunka jest objawem charakteryzującym się zwiększoną częstością oddawania stolca w formie płynnej lub półpłynnej albo ...

Biegunka u dziecka – jak leczyć rozwolnienie u dziecka?

Łagodna biegunka u dziecka w większości przypadków leczona jest w warunkach domowych. Jeśli jednak trwa ...

Zaburzenia perystaltyki jelit

Zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego są bardzo powszechnym problemem, dotykającym pacjentów w różnym wieku. Zarówno przyśpieszona, ...

Grypa żołądkowa – przyczyny, objawy, leczenie

Grypa żołądkowa lub grypa brzuszna to potoczne określenie na wirusowe zapalenie żołądka i jelit. Przyczyną ...

Komentarze (0)