Rak jelita grubego – rozpoznanie i leczenie

Stale rośnie liczba zachorowań na raka jelita grubego. Pod względem częstości zachorowań na nowotwory złośliwe zajmuje on trzecie miejsce. Wielokrotnie bywa wykryty zbyt późno, dlatego istotna jest znajomość niepokojących objawów oraz świadomość istotności badań kontrolnych.

Czynniki warunkujące powstanie raka jelita grubego

Istnieje wiele czynników warunkujących powstanie raka jelita grubego. Mówi się o czynnikach środowiskowych:

  • złe odżywianie się (dieta uboga w błonnik i witaminy, bogata w tłuszcze zwierzęce),
  • palenie papierosów,
  • brak wysiłku fizycznego,
  • zaparcia.

Znane są czynniki genetyczne (mutacje w pewnych genach) oraz stany przedrakowe (choroby predysponujące do rozwinięcia się raka, niekiedy w znacznym stopniu), wśród nich polipy gruczołowe jelita grubego (przemiana trwa około 10 lat), zespoły polipowatości występujące rodzinnie czy nieswoiste choroby zapalne jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego).

Rak jelita grubego – objawy i diagnostyka

Rak jelita grubego niestety często nie daje żadnych objawów lub objawy tak niecharakterystyczne, że bywają bagatelizowane. Uzależnione są od tego, jak rośnie guz (czy do światła jelita, czy na zewnątrz) i w której części jelita grubego się znajduje. Często występuje utajone krwawienie, prowadzące do niedokrwistości, dlatego u chorych zanemizowanych powinno być wykonane badanie kału na krew utajoną. Inne objawy występujące dość często to: bóle brzucha, zmiany rytmu wypróżnień (zwykle naprzemienne zaparcia i biegunki), chudnięcie. Jawne krwawienie z przewodu pokarmowego czy obecność wyczuwalnego przez powłoki brzuszne guza zdarzają się rzadko. Może wystąpić wzdęcie brzucha czy niewyjaśniona gorączka. Czasami pierwszym objawem raka jelita grubego jest niedrożność mechaniczna przewodu pokarmowego (zatkanie światła jelita guzem i niemożność pasażu treści jelitowej).

Duża część z raków jelita grubego dotyczy odbytnicy (do 50%) i jest w zasięgu badania per rectum, dlatego jest to bardzo ważne, podstawowe badanie, przed którym nie należy się bronić.

Podstawowym badaniem w celu wykrycia raka jelita grubego jest kolonoskopia (oglądanie wnętrza jelita grubego za pomocą giętkiego endoskopu) z pobraniem wycinków, które następnie są badane mikroskopowo. W trakcie badania można również usunąć polipy, które mogą być zmianami przednowotworowymi. Badanie nie należy do przyjemnych, natomiast zwykle wykonuje się je w krótkim znieczuleniu ogólnym. Skierowanie na kolonoskopię może wystawić lekarz rodzinny. Przed badaniem należy odpowiednio się przygotować, nie jeść, a jedynie dużo pić, by oczyścić jelito. Młode i nieobciążone osoby mogą sobie w tym pomóc farmakologicznie, wlewkami czy czopkami według zaleceń lekarza. W przypadku jakichkolwiek nieprawidłowości w wyniku badania należy skonsultować się z gastroenterologiem.

Wirtualna kolonoskopia, czyli trójwymiarowy model jelita grubego, wykonany na podstawie tomografii komputerowej, ma mniejszą czułość w wykrywaniu zmian oraz naraża pacjenta na dość duże dawki promieniowania, ale może być wykorzystywany jako badanie nieinwazyjne i szybkie. Endoskopowa ultrasonografia może pomóc w ocenie naciekania guza, a tomografia komputerowa również w ocenie obecności przerzutów. W badaniach laboratoryjnych krwi można wykryć niedokrwistość czy podwyższone stężenie antygenu rakowo-płodowego (CEA), będącego markerem nowotworowym.

Rak jelita grubego – badania przesiewowe

Istnieje program badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego. Zaleca się, by osoby z ujemnym wywiadem rodzinnym w kierunku raka jelita grubego miały wykonywaną kolonoskopię po 50. roku życia raz na 10 lat. Jeżeli w rodzinie wystąpił ten rak lub rak trzonu macicy czy piersi, badanie trzeba wykonywać częściej i wcześniej – od 20. do 25. roku życia co 1-2 lata, a w przypadku zespołów genetycznych badać również dzieci.

Rak jelita grubego – leczenie

Leczenie operacyjne ma na celu usunięcie zmiany (leczenie radykalne) lub zmniejszenie masy guza czy przeciwdziałanie powikłaniom (leczenie paliatywne). Również powikłania raka jelita grubego, jak niedrożność przewodu pokarmowego czy perforacja, czasem wymagają leczenia operacyjnego, i to w trybie doraźnym.

Zakres operacji zależy od stopnia zaawansowania nowotworu i umiejscowienia guza. W niewielkich stopniach zaawansowania możliwe jest wycięcie raka metodą endoskopową (przez odbyt). Niekiedy, np. w nisko położonych rakach odbytnicy, niezbędne jest wytworzenie przetoki między jelitem grubym a skórą – stomii (chorzy nazywają ją sztucznym odbytem), przez którą chory wypróżnia się do specjalnych worków naklejanych na skórę. Klasyczne duże resekcje jelita można w coraz większej ilości przypadków przeprowadzić laparoskopowo – z niewielkich cięć, przez które do jamy brzusznej zakłada się kamerę i narzędzia chirurgiczne. Jedno z tych cięć jest nieco większe, by móc wyjąć wycięte jelito (jest to tzw. minilaparotomia), jednak wciąż jest mniejsze niż przy klasycznej operacji. Uraz okołooperacyjny w przypadku operacji laparoskopowej jest mniejszy. Chory szybciej dochodzi do siebie i krócej pozostaje w szpitalu.

Leczenie uzupełniające oraz w niektórych wypadkach przedoperacyjne (neoadjuwantowe) obejmuje radio- i chemioterapię.

Każdy chory po leczeniu raka jelita grubego powinien pozostawać pod kontrolą i mieć wykonywane okresowe badania kontrolne, w tym kolonoskopię (pierwsza w rok po operacji) w celu wykrycia ewentualnej wznowy raka bądź jego przerzutów.

Rak jelita grubego w Polsce jest wciąż na jednym z czołowych miejsc, jeśli chodzi o śmiertelność. Jego objawy są niecharakterystyczne i chorzy często zgłaszają się zbyt późno, gdy występują już przerzuty. W świetle istnienia programu badań przesiewowych bardzo ważne jest, by zgodnie ze wskazaniami wykonywać sobie te bezpłatne badania, a być może raka uda się rozpoznać dostatecznie wcześnie.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.9


Może cię

Wideo – Rak jelita grubego – czynniki ryzyka

Jak w wielu innych nowotworach, w tym nowotworach przewodu pokarmowego, ryzyko zachorowania na raka jelita ...

AFP (alfa fetoproteina) – badanie

Alfa fetoproteina to białko płodowe, wytwarzane przez pęcherzyk żółtkowy. Wskazaniem do oznaczenia AFP jest monitorowanie ...

Dieta a rak jelita grubego

Rak jelita grubego jest drugim wśród najczęściej występujących w Polsce nowotworów – po raku piersi ...

Polipy jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie, usuwanie, dieta

Polipy nowotworowe są jedną z przyczyn raka jelita grubego. Ich występowanie często nie wiąże się ...

Rezonans magnetyczny (MRI) układu pokarmowego

Rezonans magnetyczny (MRI) układu pokarmowego jest to jeden ze sposobów obrazowania tego układu. Odznacza się ...

Rak jelita grubego – przyczyny

Rak jelita grubego, to nowotwór złośliwy, rozwijający się w odbytnicy, okrężnicy lub wyrostku robaczkowym. Jest ...

Dieta dla osób leczonych onkologicznie

Wśród wielu czynników, które inicjują powstawania nowotworów żywienie odgrywa bardzo ważną rolę. Prawidłowe odżywianie może ...

Jak zapobiegać chorobom przewodu pokarmowego?

Choroby przewodu pokarmowego są dużą grupą chorób obejmujących infekcje bakteryjne i wirusowe, zatrucia, zaparcia, zapalenia ...

Badanie proktologiczne (per rectum)

Badanie proktologiczne (badanie per rectum), czyli badanie odbytnicy i odbytu, jest wykonywane przez lekarza jako ...

Test FOB (FOBT) na krew utajoną w kale – co oznacza wynik dodatni, jak wykonać, jaka jest cena?

Test FOB na krew utajoną w kale jest badaniem w kierunku wczesnego wykrycia raka jelita ...

Test bibułkowy (bibułowy) na krew utajoną w kale

Test bibułkowy na krew utajoną w kale pozwala wykryć obecność krwi w stolcu, która nie ...

Polipy jelita grubego a rak jelita grubego – czy to nowotwór?

Najczęstszym typem polipów nowotworowych u dorosłych są polipy nowotworowe łagodne. Prawdopodobieństwo przemiany zmiany łagodnej w ...

Komentarze (0)